Chiềng Khay là xã vùng III đặc biệt khó khăn với 5 đồng bào dân tộc cùng sinh sống. Trình độ dân trí không đồng đều, diện tích sản xuất chủ yếu là đất dốc đã khiến xã nhiều năm liền loay hoay trong đói nghèo. Tính đến năm 2015, tỷ lệ hộ nghèo của xã vẫn chiếm 61%.

Giảm nghèo từ trồng su su

Tuy nhiên từ khi thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, những người đứng đầu xã nhận thấy việc thiếu kiến thức, sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, năng suất thấp là nguyên nhân chính khiến người dân mãi đói nghèo.

Trước thực trạng trên, xã nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ giảm nghèo, trong đó chú trọng thực hiện chính sách hỗ trợ hộ nghèo phát triển sản xuất, đề xuất với huyện cử cán bộ khuyến nông đến xã mở các lớp tập huấn ngắn hạn về kỹ thuật trồng trọt và chăn nuôi cho bà con.

Các tổ chức đoàn thể tích cực vận động người dân giảm dần diện tích cây lương thực kém hiệu quả trên đất dốc chuyển sang trồng cây ăn quả và cây trồng khác, tập trung phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm theo hướng chăn nuôi tập trung.

Để giải quyết bài toán sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, Chiềng Khay đã hỗ trợ người dân thành lập và phát triển các HTX phát triển sản xuất hàng hóa để nâng cao thu nhập.

Tận dụng khí hậu ôn đới thường xuyên mát mẻ vào mùa hè, lạnh hơn vào mùa đông với sương mù dày đặc, các hộ dân đã liên kết thành lập HTX Đông Hiên, tập trung sản xuất su su trên diện tích 10,5ha.

Để đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng cao, HTX kết hợp với cán bộ khuyến nông bám sát quá trình trồng, chăm bón, thu hái sản phẩm để hướng dẫn người dân kỹ thuật, tuân thủ quy trình sản xuất sạch, nói không với thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích tăng trưởng...

HTX Đông Hiên là đầu mối thu gom sản phẩm rau, quả su su sạch cung cấp cho các đơn vị trong và ngoài huyện. Su su bán với giá thành dao động 7 - 10 nghìn đồng/kg quả và 8 - 12 nghìn đồng/kg ngọn. Theo tính toán của HTX, 1ha su su có thể mang lại hiệu quả kinh tế gấp 3 lần so với trồng lúa và có thu nhập khoảng 90 triệu đồng/năm/ha. Chính vì vậy, việc trồng su su theo hướng hàng hóa giúp đời sống của người dân nơi đây từng bước được cải thiện.

Ông Lò Văn Thương (bản Táng Luông) đang trồng 300 gốc su su trên 0,5ha. Mùa thu hoạch tập trung vào tháng 9 đến tháng 3 năm sau. Trung bình mỗi năm, ông thu 20-30 tấn quả, giá bán tại vườn 5.000 đồng/kg. Sau khi trừ các khoản chi phí, lãi hơn 120-130 triệu đồng. Đó là chưa kể tiền bán ngọn su su.

Hiện, UBND tạo điều kiện cho HTX trong sản xuất, bao tiêu sản phẩm, hướng tới phát triển su su Chiềng Khay thực sự trở thành một loại nông sản có thương hiệu tại địa phương.

Theo Ban giám đốc HTX Đông Hiên, việc mở rộng diện tích trồng cây su su lấy ngọn, quả tại Chiềng Khay là tiền đề xây dựng vùng sản xuất rau màu hàng hóa, góp phần thực hiện chủ trương chuyển dịch cơ cấu cây trồng, khai thác tiềm năng lợi thế diện tích sẵn có của địa phương, tạo ra sản phẩm chất lượng tốt, sạch, đặc trưng của xã. Từ đó, giúp người dân có một hướng đi mới trong phát triển sản xuất nông nghiệp, từng bước giảm tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao đời sống của người dân.

Định hướng rõ ràng

Ngoài sản xuất su su, toàn xã canh tác 120 ha đậu tương, 100 ha lạc, 121 ha cây ăn quả, chăm sóc và bảo vệ gần 4.000 ha rừng phòng hộ. Chăn nuôi phát triển mạnh với 7 nghìn con gia súc, 4.423 con lợn, hơn 30.000 con gia cầm, 70 ha ao cá.

Xã có 3 HTX là: HTX Dịch vụ vật liệu xây dựng Lò Mạnh Sáng, HTX Chiềng Khay Xanh và HTX Đông Hiên đang hoạt động hiệu quả, tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương với mức lương 3-5 triệu đồng/người/tháng.

Theo ông Lò Xuân Hồ, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Chiềng Khay Xanh, trồng cây ăn quả trên đất dốc cho thu nhập bình quân 150- 200 triệu đồng/ha, đối với những diện tích được đầu tư thâm canh cao, sử dụng giống mới có thể đạt từ 200-500 triệu đồng/ha. Đây đang là hướng đi đúng giúp Chiềng Khay khắc phục khó khăn về địa hình, khí hậu để phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.

Nhờ tập trung phát triển kinh tế theo hướng hàng hóa đi đôi với tái cơ cấu nông nghiệp, đời sống của người dân từng bước được cải thiện. Từ năm 2016 đến cuối 2019, số hộ nghèo giảm từ 59% xuống còn 36%, số hộ khá, giàu ngày càng tăng lên.

Thời gian tới, Chiềng Khay tập trung đẩy mạnh và đổi mới công tác hỗ trợ hộ gia đình, HTX phát triển các loại hình sản xuất kinh doanh phù hợp gắn với phát triển du lịch. Bên cạnh đó, xã chú trọng xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, hệ thống quản lý, tư vấn kỹ thuật, xúc tiến tiêu thụ sản phẩm để tạo đầu ra ổn định cho nông sản.

Việc này cũng tạo điều kiện thuận lợi thu hút các doanh nghiệp liên kết với người dân phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị bền vững, tiếp tục góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao đời sống nhân dân. Mục tiêu của xã là trong 2 năm tới sẽ phát triển được thêm ít nhất 1 HTX, 1 tổ hợp tác. Mở rộng thêm 25-40ha các loại cây ăn quả như mận, táo, bơ, xoài và trung bình mỗi năm giảm 5-7% tỷ lệ hộ nghèo.

Hy vọng rằng với định hướng rõ ràng, xã sẽ hoàn thành các mục tiêu trong phát triển kinh tế cũng như giảm nghèo, từ đó làm động lực hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Huyền Trang