Theo khảo sát của Bộ Xây dựng tính đến nay, số lượng HTX ngành xây dựng là 948 HTX, tăng 574 HTX so với thời điểm năm 2003, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt 3,9%. Hoạt động của các HTX xây dựng chủ yếu là tập trung huy động vốn đầu tư vào máy móc, trang thiết bị, tham gia đấu thầu các công trình quy mô vừa và nhỏ, gắn với việc triển khai các chương trình phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương. 

Phát triển chưa xứng với tiềm năng

Nhiều HTX đã xây dựng phương án đổi mới về tổ chức và hoạt động, hoàn chỉnh phương án sản xuất, kinh doanh, kết hợp dịch vụ với kinh doanh tổng hợp, huy động vốn, tìm kiếm thị trường, một số HTX đã mở rộng sản xuất, đa dạng hóa các lĩnh vực kinh doanh và tăng quy mô hoạt động, tạo thêm nhiều ngành nghề, phát triển kinh doanh tổng hợp. Một số HTX tổ chức liên kết với các doanh nghiệp nhằm giải quyết việc làm thường xuyên cho thành viên và người lao động.

Các HTX ngày càng đổi mới, tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý, huy động được đội ngũ cán bộ có chuyên môn nghiệp vụ, đảm bảo chất lượng công trình, tạo được uy tín với khách hàng.

Ngoài việc chính là xây dựng nhà các loại, xây dựng cầu đường, thi công các công trình dân dụng, công trình đô thị cấp thoát nước, san lấp mặt bằng… các HTX còn tham gia các lĩnh vực khác như: kinh doanh bất động sản, tham gia dịch vụ môi trường, kho bãi…

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Xây dựng, các HTX hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, phần lớn hoạt động với vai trò là nhà thầu xây lắp, nhận thi công các công trình nhỏ, lẻ, manh mún, nên thường gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm, tính chủ động trong xây dựng kế hoạch không cao.

Giải pháp nào để phát huy nội lực

Để tạo lực đẩy cho các HTX ngành xây dựng phát triển, Bộ Xây dựng đã đề ra một số nhiệm vụ, giải pháp thực hiện từ nay đến cuối năm 2020 và những năm tiếp theo, trong đó, tập trung tổ chức tốt việc tập huấn, bồi dưỡng, đào tạo kiến thức và nghiệp vụ cho cán bộ quản lý HTX để tuyên truyền chính sách pháp luật liên quan đến hoạt động của HTX tại các trường đào tạo của ngành xây dựng, mở các lớp tập huấn cho cán bộ quản lý HTX để tuyên truyền Luật Xây dựng, chính sách đất đai, chính sách đầu tư kết cấu hạ tầng.

Nâng cao hơn nữa vai trò quản lý của Nhà nước đối với HTX, đặc biệt quan tâm đến việc bố trí bộ phận, cán bộ chuyên trách theo dõi HTX ở cả cấp Trung ương và địa phương. Các ban, ngành và chính quyền địa phương cần tập trung chủ yếu vào nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với HTX, đề ra các giải pháp, cân đối các nguồn lực để triển khai thực hiện.

Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành trong việc rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách liên quan đến hoạt động của kinh tế hợp tác, HTX, tổ chức các cuộc điều tra, khảo sát để nắm bắt những khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động để kịp thời có biện pháp tháo gỡ, hoàn thiện và tổ chức thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ phát triển HTX, chú trọng chính sách hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ tín dụng, khoa học công nghệ và thị trường.

Bên cạnh đó các HTX chuyên ngành xây dựng cũng cần cũng cần xây dựng phương án đổi mới về tổ chức và hoạt động, hoàn chỉnh phương án sản xuất kinh doanh, kết hợp dịch vụ với kinh doanh tổng hợp, huy động vốn, tìm kiếm thị trường, đổi mới phương tiện, thiết bị phục vụ cho thi công các công trình: san lấp mặt bằng, xây dựng các công trình dân dụng, thi công đường giao thông…

Minh Thành