Theo ông Fred Burke, Trưởng nhóm công tác Đầu tư và Thương mại (Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam), gần đây, có nhiều luận bàn về cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và cuộc cách mạng này sẽ thúc đẩy việc tái cơ cấu trong chuỗi cung ứng toàn cầu như thế nào.

Việc số hóa sản xuất và cung cấp dịch vụ chắc chắn sẽ có những hệ quả bao rộng đối với cách chúng ta làm việc trên toàn cầu và Việt Nam cũng không thể tránh khỏi bị ảnh hưởng bởi các hệ quả đó.

Lao động thấp bị đào thải

Cụ thể, lao động giá rẻ sẽ dần bị mất vị trí là nguồn lợi thế cạnh tranh vào tay các quy trình sản xuất tự động, bắt đầu từ giai đoạn thiết kế xuyên suốt đến giai đoạn thử nghiệm, sản xuất thương mại, giao hàng, dịch vụ hậu mãi và bảo hành.

Mọi giai đoạn trong chuỗi cung ứng cũng sẽ bị ảnh hưởng. Công ăn việc làm của hàng triệu người hiện nay có thể sẽ bị mất trong một hoặc hai thập kỷ tới, được thay thế bằng các công việc mới đòi hỏi những kỹ năng mới và tiên tiến hơn.

Việt Nam đã và đang cảm nhận được các ảnh hưởng đó với việc một số DN sản xuất giày thể thao đang chuyển dần sang các nước như Hoa Kỳ, quốc gia mà trước đây được coi là quá đắt đỏ cho việc sản xuất những sản phẩm công nghiệp nhẹ. Xu hướng này, nếu có, có thể định hình lại hàng thập kỷ việc tái cơ cấu chuỗi cung ứng.

Khảo sát của Tổ chức Xúc tiến mậu dịch Nhật Bản (JETRO) cho thấy, 22,1% doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam đã và đang đối phó với việc gia tăng chi phí tiền lương bằng cách tăng cường áp dụng tự động hóa trong nhà máy. Đây là một xu hướng tiếp diễn và phải được giải quyết.

Trước bối cảnh trên, theo ông Fred Burke, có trình độ học vấn cao đóng vai trò chủ chốt trong việc có thể áp dụng các công nghệ mới một cách nhanh chóng và mạnh mẽ.

“Nền tảng giáo dục xuất sắc của Việt Nam mang lại một phần lợi thế tương đối nhưng chỉ trong trường hợp Việt Nam có thể xây dựng trên nền tảng này để tiếp tục đáp ứng những nhu cầu thay đổi nhanh chóng của các ngành công nghiệp mới đã được số hóa”, ông Fred Burke nhận định.

Trước đó, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Tập đoàn FPT, cho biết, về nguồn nhân lực cho cách mạng công nghiệp 4.0, riêng lĩnh vực phân tích dữ liệu lớn trên toàn thế giới thiếu khoảng 6 triệu người, lĩnh vực an toàn an ninh mạng thiếu khoảng 4,5 triệu người, điện toán đám mây thiếu khoảng 5 triệu người.

Vì vậy, ông Bình đánh giá, đây là con số khổng lồ mà không quốc gia nào có thể đáp ứng nổi nhưng cũng sẽ là cơ hội cho các nước như Việt Nam có đông nhân lực trẻ, ham học hỏi.

“Tôi hy vọng những chương trình đào tạo số hóa hàng đầu trên thế giới sẽ đến Việt Nam trong năm 2017 để chuẩn bị sẵn sàng về nguồn nhân lực”, ông Bình mong muốn.

Việt Nam cần bắt đầu đầu tư phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao

Cuộc đua việc làm

Theo Ts. Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị trường Đại học FPT, cuộc cách mạng công nghiệp mới hiện nay đã tạo ra những cơ hội ngang nhau trên phạm vi toàn cầu. Đây chính là thách thức cực kỳ lớn cho lĩnh vực giáo dục – đào tạo của Việt Nam, khi đang từ mô hình cũ chuyển sang mô hình mới để phù hợp hơn với xu thế.

Cùng với đó, Gs. Phan Văn Trường, chuyên gia cao cấp trong lĩnh vực đàm phán quốc tế, nhận định, người máy sẽ không soán ngôi nhưng cuộc đua sẽ không ngừng. Trong cuộc đua này, ai có khả năng và thiện chí cũng sẽ có việc làm vì một lý do đơn giản, đây là cuộc cách mạng không có giới hạn.

“Trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, sẽ không ai nói tới bằng cấp nữa. Con người sẽ được đánh giá theo giá trị thật họ mang tới cho xã hội, bất chấp bằng cấp, bất chấp xuất xứ, bất chấp hệ thống chống lưng. Không ai phải lo mất việc nếu đủ sức gia nhập thế giới tạo ra giá trị này”, Gs. Trường đánh giá.

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh đặt câu hỏi về cơ hội và thách thức của cách mạng công nghiệp 4,0 và Việt Nam cần chuẩn bị gì, cải cách thể chế, khuyến khích sự sáng tạo ra sao.

“Quan trọng là mỗi người lao động phải sáng tạo, thích nghi với 4.0, nếu không chúng ta sẽ bị tụt hậu, bị loại ra khỏi dòng chảy nhân loại”, ông Doanh nói.

Điều đó có nghĩa, những người có trình độ tay nghề cao, sáng tạo không bao giờ đối diện với nguy cơ mất việc bởi cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Thy Lê