Theo số liệu thống kê của Bộ NN&PTNT, năm 2015, kim ngạch XK gỗ và các sản phẩm gỗ ước đạt 7,1 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm 2014.

Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc là 3 thị trường nhập khẩu (NK) của Việt Nam lớn nhất, chiếm khoảng hơn 67% tổng giá trị XK. Trong năm 2015, nhiều thị trường XK gỗ có giá trị tăng mạnh là Ấn Độ (64,45%), Hồng Kông (41,95%), Hoa Kỳ (17,8%) và Đức (10,04%).

Nhu cầu thế giới vẫn tiếp tục tăng

Nhận định về tình hình XK gỗ trong năm qua, ông Nguyễn Tôn Quyền - Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest), cho rằng mục tiêu đặt ra của ngành gỗ ngay từ đầu năm là XK đạt 7 tỷ USD, đến nay XK gỗ cán đích ở mốc 7,1 tỷ USD, tương đối sát với mục tiêu.

Ông Nguyễn Tôn Quyền cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến những kết quả khả quan này. Trước hết, đó là do nhu cầu thị trường. Trong khi nhu cầu nhiều ngành hàng trở nên bão hòa, sụt giảm thì nhu cầu tiêu dùng gỗ trên thế giới vẫn đang đà tăng lên.

Hiện nay, nhu cầu tiêu dùng gỗ cả thế giới khoảng 220 - 230 tỷ USD mỗi năm. Nhu cầu tiêu dùng gỗ tại thị trường Mỹ là khoảng 27 tỷ USD/năm trong khi Việt Nam mới XK khoảng 1 - 2 tỷ USD vào thị trường này. Thị trường EU có nhu cầu NK khoảng 85 tỷ USD, hiện chúng ta mới XK vào thị trường này khoảng 700 - 800 triệu USD/năm. Điều này cho thấy dư địa còn rất lớn, XK của chúng ta chưa thấm gì so với nhu cầu tiêu dùng.

Trong khi nhiều ngành hàng khác, DN phải chật vật tìm kiếm thị trường, tìm kiếm khách hàng thì với ngành gỗ, Việt Nam là một trong những nước XK gỗ uy tín trên thế giới, vì vậy nhiều tổ chức quốc tế rất muốn ký hợp đồng với Việt Nam.

Trong cuộc chiến cạnh tranh ở các thị trường NK gỗ lớn như Mỹ, EU ngành gỗ Việt Nam sở hữu nhiều ưu thế hơn các nước đối thủ XK khác. Trong khi đối thủ hàng đầu là Trung Quốc bị áp thuế chống bán phá giá vào thị trường Mỹ, thì Việt Nam không bị áp thuế đặc biệt này, dẫn đến lợi thế về giá cả của các DN Việt Nam hơn hẳn Trung Quốc.

XK gỗ và các sản phẩm gỗ hiện tương đối thuận lợi

Xuất khẩu 2016 dự kiến 7,7 tỷ USD

Các nước XK gỗ lớn trong khối châu Âu như Đức, Hà Lan đều đang chuyển dần từ phân khúc cấp thấp sang phân khúc cao cấp. Những lợi thế này khiến cho các đơn hàng XK của các DN Việt Nam lúc nào cũng đầy. XK đạt 7,1 tỷ USD cũng là trong tình trạng đơn hàng đầy chứ không phải vất vả tìm kiếm đơn hàng. Vấn đề chỉ là DN Việt Nam có đáp ứng được hay không.

Bước sang 2016, Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) chính thức được thực thi, XK gỗ sẽ khá thuận lợi. Bởi các đơn vị ngành gỗ đã giao thương với các DN nội khối AEC mấy chục năm, mua bán đều thuận lợi. Khi AEC chính thức thực thi, chỉ đơn giản là hợp thức hóa mối quan hệ giao thương, đi lại giữa DN đôi bên dễ dàng hơn. Dự kiến, năm 2016, XK gỗ và sản phẩm gỗ sẽ tăng khoảng 10% so với năm nay, đạt 7,7 tỷ USD.

Nhìn chung hiện tại, XK gỗ và các sản phẩm gỗ tương đối thuận lợi, chưa có nhiều rào cản. Nhưng thời gian tới, trước yêu cầu về nguồn gốc gỗ của EU và Mỹ, khi Việt Nam tham gia TPP, ngành lâm nghiệp cần chủ động thích ứng.

Việc đảm bảo nguồn gốc hợp pháp của gỗ nguyên liệu là thách thức lớn của các DN khi lượng gỗ được cấp chứng chỉ FSC còn rất thấp, còn nhập từ các nước trên thế giới không phải nước nào cũng có chứng chỉ FSC. Vì vậy, rủi ro lớn nhất chính là việc chứng minh nguồn gốc hợp pháp gỗ của các nước mà chúng ta mua về, chúng ta làm ra thành phẩm và xuất đi.

Ông Nguyễn Tôn Quyền cho rằng tới đây, khi TPP chính thức được ký kết và có hiệu lực, sẽ là một cơ hội rất tốt đối với ngành gỗ. Bởi trong 12 quốc gia TPP, có những quốc gia có tiềm lực lâm nghiệp rất mạnh, họ có khoảng 670 triệu ha rừng và 1 năm khai thác XK khoảng 700 triệu m3 gỗ. Đây là những quốc gia có tiềm lực rất mạnh và trình độ kỹ thuật cao, bảo đảm yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng gỗ cũng như chứng chỉ gỗ hợp pháp rất cao, cho nên chúng ta có thể NK gỗ thuận lợi.

Thu Hường