Theo nhận định và đánh giá của Hiệp hội Chế biến và XK Thủy sản Việt Nam (VASEP) và các DN XK cá tra sang Trung Quốc, trong 2 năm tới, Trung Quốc tiếp tục là thị trường láng giềng rộng lớn và tiềm năng của DN XK cá tra Việt Nam do nhu cầu tiêu thụ rất lớn, nhập khẩu (NK) nhiều dạng sản phẩm với nhiều mức giá khác nhau. Sự thuận lợi về vị trí địa lý, giao thông cũng là một lợi thế cho các DN XK cá tra sang thị trường này.

Đây cũng là thị trường lớn và tiềm năng nhưng chưa thực sự ổn định. XK cá tra vào thị trường Trung Quốc tăng trưởng liên tục, song vẫn tồn tại một thực tế là các DN và cá nhân bán hàng vào thị trường này vẫn đa phần theo cách thức cũ là sản xuất cái gì thì bán cái đó, thiếu khảo sát nhu cầu thị trường để có thể vừa kiểm soát tốt về giá cả, vừa đảm bảo đủ lượng cho tiêu thụ.

Từ năm 2015 - 2018, XK cá tra sang thị trường Trung Quốc - Hồng Kông tăng trưởng liên tục từ 30 - 88%. Trong đó, riêng 2 năm 2016-2017, XK cá tra sang thị trường này thực sự tăng trưởng “nóng”. 10 tháng đầu năm nay, XK cá tra sang Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng dương đạt 437,9 triệu USD, tăng 30,6% so với cùng kỳ năm trước.

Hiện nay, 83,47% sản phẩm cá tra XK bằng đường bộ qua cửa khẩu Lạng Sơn; 15,6% qua cửa khẩu Quảng Ninh, còn lại qua cửa khẩu Điện Biên, Cao Bằng.

Tuy nhiên, có một số khó khăn đối với XK cá tra tại thị trường Trung Quốc như một số quy định của Trung Quốc, bao gồm cả việc thực hiện nghiêm sau khi Tổng cục Hải quan Trung Quốc tiếp quản công tác kiểm nghiệm, kiểm dịch, cũng đã và đang tác động đến DN XK thủy sản Việt Nam.

Quy định dư lượng phốt phát trong cá tra, hiện quy định của hàng không hóa chất của châu Âu là hàm lượng này không vượt quá 4%. Tuy nhiên, phía Trung Quốc khi kiểm tra sản phẩm cá tra Việt Nam lại nhận định sản phẩm có dư lượng, không đạt tiêu chuẩn của nước họ.

Đặc biệt, với sản lượng cá tra gia tăng XK vào thị trường tăng mạnh, phía Trung Quốc hiện đang bắt đầu siết chặt vấn đề an toàn đối với mặt hàng này.

Trước thực tế này, VASEP đề nghị, Bộ NN&PTNT có những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn hoạt động XK cá tra và thủy hải sản qua đường biên mậu, nhất là cửa khẩu phụ, lối mở - bao gồm cả việc buôn bán, trao đổi cá tra giống qua biên giới; đẩy mạnh các hoạt động trao đổi và gửi công thư với phía Trung Quốc để đề nghị cơ quan Trung Quốc cho phép bổ sung thêm các sản phẩm mà các DN Việt Nam có nhu cầu XK vào “Danh sách các sản phẩm được chấp thuận NK vào Trung Quốc”.

Lê Thúy