Tại buổi trò chuyện trực tuyến với chủ đề “Giải pháp cho kinh tế Việt Nam thời Covid-19 và câu chuyện nhìn từ nước Pháp” mới đây, GS.TS Nguyễn Đức Khương, Phó giám đốc phụ trách nghiên cứu, IPAG Business School (Paris), Chủ tịch Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam toàn cầu (AVSE Global) đã có những đánh giá, dự báo về tình hình phát triển và những xu hướng lớn sẽ xuất hiện trên nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam sau đại dịch Covid-19.

Doanh nghiệp sử dụng tốt gói hỗ trợ

Nhận định về tình hình kinh tế Việt Nam trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay, ông Khương cho rằng, tại thời điểm này, nguy cơ suy thoái kinh tế thể hiện rõ ràng tình trạng của các quốc gia trên thế giới và Việt Nam.

Trong khi nhiều quốc gia đang lúng túng với các giải pháp thì ngay khi dịch bệnh mới bắt đầu ở Vũ Hán (Trung Quốc), Việt Nam đã xác định rõ những mục tiêu của mình.

“Trên nền tảng mục tiêu kép vừa đảm bảo an toàn cho người dân, vừa đảm bảo các hoạt động kinh doanh, sản xuất trong điều kiện dịch Covid-19, có thể nhận thấy Chính phủ Việt Nam đã có những giải pháp rất chủ động và kịp thời”, ông Khương nói.

Theo ông Khương, hệ thống tài chính và thị trường của chúng ta cần chuẩn bị cho một kịch bản có thể xấu đi nếu dịch bệnh kéo dài vượt sang quý 3, quý 4. Như vậy, chúng ta sẽ có những biện pháp ứng phó kịp thời, chủ động hơn. Do đó, thời gian này, doanh nghiệp cần bình tĩnh để tìm ra giải pháp, sáng kiến trong quy trình vận hành, thích ứng với điều kiện kinh tế hiện nay.

“Covid-19 như một thách thức, nhưng cũng tạo ra cơ hội mới để doanh nghiệp hoàn thiện mô hình kinh doanh, cũng như khả năng ứng phó của mình với sự thay đổi của các cơ hội kinh doanh quốc tế, bởi trong tương lai, chúng ta sẽ phải đối mặt với nhiều biến động của nền kinh tế ở quy mô lớn hơn”, ông Khương nhận định.

Đồng thời ông cho rằng, Việt Nam đã có sự điều phối nhịp nhàng giữa chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ. Theo đó, ngày 16/3, Thủ tướng đã ban hành Chỉ thị 11 đưa ra những giải pháp cấp bách để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đảm bảo an sinh xã hội trong tình hình dịch bệnh phức tạp.

Trọng tâm của Chỉ thị là gói hỗ trợ tín dụng 250.000 tỉ và gói hỗ trợ tài khoá 30.000 tỉ đồng.

Về chính sách tiền tệ, ngày 17/3, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã công bố những quyết định quan trọng về lãi suất. Trong đó, tất cả lãi suất điều hành đã được giảm cùng một lúc như lãi suất trần cho vay ngắn hạn bằng VNĐ được giảm 0,5%/năm; Các mức lãi suất điều hành như lãi suất tái cấp vốn, vay vốn qua đêm trong thanh toán điện tử giữa các ngân hàng thương mại với nhau hay cho vay bù đắp thiếu hụt vốn giữa NHNN và ngân hàng thương mại đã giảm 1%/năm.

Theo ông Khương, về bản chất, doanh nghiệp vẫn trong khoảng thời gian cầm cự được bởi gói hỗ trợ của Chính phủ.

Hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang sử dụng hiệu quả nhất các kênh hỗ trợ của Chính phủ, đồng thời thực hiện chiến lược giảm các chi phí không cần thiết. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống làm việc an toàn, số hoá, để giảm thiểu nguy cơ lây lan dịch bệnh, ảnh hưởng đến sức khoẻ người lao động.

“Nhìn vào doanh nghiệp trong nước đang vận hành cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn có sự tăng trưởng tốt trong dịch bệnh. Điều này thể hiện khả năng ứng phó, nắm bắt, khai thác cơ hội mới của doanh nghiệp do khủng hoảng đặt ra khá tốt”, ông Khương nhận xét.

Phép thử tương lai

Virus Covid-19 như một phép thử khi trong tương lai, chúng ta nhiều khả năng chứng kiến những sự kiện, biến động về kinh tế khó lường. Quy mô của tác động sẽ lớn hơn hôm nay vì các nền kinh tế được gắn chặt và ràng buộc hơn.

Theo GS.TS Nguyễn Đức Khương, ngoài những chính sách Việt Nam đã công bố, cần bổ sung, cân nhắc thêm nhóm đối tượng các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hộ kinh doanh cá thể, những đối tượng chịu tổn thương ngay lập tức khi dịch bệnh bùng phát.

"Riêng hộ kinh doanh nhỏ lẻ không có điều kiện trực tiếp tham gia vào gói cứu trợ và cũng không có quỹ hỗ trợ thất nghiệp như doanh nghiệp. Chính phủ có thể xem xét về việc giảm một số loại chi phí cho nhóm này, như mặt bằng, điện, nước... Đây là các giải pháp Chính phủ Pháp đang làm”, ông Khương nhấn mạnh.

Dự báo về những xu hướng ngành nghề sau đại dịch Covid-19, GS.TS Nguyễn Đức Khương cho rằng, 3 xu hướng lớn sẽ xuất hiện trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Thứ nhất là phát triển các lĩnh vực, ngành nghề gắn chặt với đổi mới, sáng tạo công nghệ. Đặc biệt là những nền tảng phục vụ cho việc kết nối làm việc trực tuyến.

Thứ hai là phát triển nguồn hàng sản xuất theo hướng thu hẹp lại, khiến nguồn hàng và các doanh nghiệp chế biến xích lại gần nhau hơn. Xu hướng này sẽ dẫn đến việc các quốc gia sẽ quan tâm hơn đến thị trường nội địa, thay thế nhiều sản phẩm nhập khẩu. Điều này không đi ngược lại với xu hướng hội nhập, toàn cầu hoá kinh tế mà là đảm bảo hiệu quả nền kinh tế nội địa, đảm bảo lợi ích người tiêu dùng trong nước trong bối cảnh tác động của dịch bệnh, thiên tai…

Cuối cùng là xu hướng phát triển các ngành nghề liên quan đến sự biến đổi của khí hậu thông qua công nghệ như AI, big data... Những ngành nghề này rồi sẽ trở thành thời thượng. Dịch bệnh cũng là hệ quả tất yếu từ thay đổi sinh thái, môi trường. Vì vậy, xu hướng này phát triển mô hình kinh doanh hướng theo sự cân đối giữa môi trường, kinh tế và xã hội, là mô hình bền vững mà các chủ thể có thể hưởng lợi từ đó.

Phạm Minh