Anh Nguyễn Văn Thành, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Linh Phát cho biết, năm 2010 nhận thấy nghề trồng nấm ở địa phương mặc dù có nhiều lợi thế với chi phí đầu tư thấp, ít tốn công chăm sóc, nguồn nguyên phụ liệu đơn giản, dễ kiếm ngay tại địa phương nhưng giá trị kinh tế thấp, sản lượng thất thường, đầu ra thiếu ổn định nên nhiều bà con không mặn mà với nghề. Do vậy, anh nung nấu quyết tâm “vực dậy” nghề trồng nấm ở quê hương với mục tiêu tạo dựng thương hiệu nấm sạch ở địa phương, trong đó chọn nấm linh chi là sản phẩm chủ lực đại diện thương hiệu.

Nghề phụ nhưng thu nhập chính

Qua nghiên cứu từ sách, báo và thông tin trên mạng xã hội cũng như tìm hiểu từ người thân quen, anh Thành được biết nấm linh chi là một loại thảo dược quý, có nhiều công dụng trong việc hỗ trợ điều hòa huyết áp, tăng khả năng miễn dịch cho cơ thể, hỗ trợ giải độc và cải thiện bệnh viêm gan mãn tính, xơ gan, thần kinh suy nhược lại cho thu nhập cao hơn so với trồng các loại nấm khác. Mặt khác,  nhận thấy nhu cầu nấm linh chi cho thị trường cũng lớn đã thôi thúc anh  đưa việc trồng nấm của người dân quê mình từ nghề phụ thành nghề chính có thu nhập cao.

Nói là làm, cùng với người dân anh Thành rà soát từng khâu trong quy trình, hoàn thiện kỹ thuật sản xuất và theo dõi sát sao từng giai đoạn phát triển của nấm để xử lý kịp thời. Chỉ sau một thời gian ngắn, cây nấm đã không phụ lòng người chăm, phát triển đồng đều, chất lượng tốt dần, tỷ lệ thành công trên 90%, được thị trường trong và ngoài tỉnh đón nhận bởi chất lượng cao, sạch.

Để hiện thực hoá mục tiêu của mình, anh đã lặn lội lên Trung tâm Nghiên cứu và phát triển nấm (Viện Di truyền Nông nghiệp - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) để học hỏi, tích luỹ kinh nghiệm về trồng nấm, đặc biệt là nấm dược liệu linh chi. Năm 2011, anh bàn bạc với gia đình đầu tư 800 triệu đồng xây dựng khu trồng nấm linh chi, bào ngư, mộc nhĩ rộng 2.300m2 với hệ thống dây chuyền ứng dụng quy trình công nghệ nhân giống, nuôi trồng, sản xuất nấm sạch khép kín với nguyên liệu chọn lọc từ hợp chất hữu cơ thiên nhiên như mùn cưa, rơm rạ...

Toàn bộ dây chuyền hệ thống sản xuất nấm sạch được đồng bộ khép kín từ nhà chứa nguyên liệu, nhà ủ, sàng lọc nguyên liệu, khu vực đóng bịch phôi giống nấm bằng máy tự động, buồng hấp thanh trùng, phòng sạch cấy phôi nấm sau khi hấp thanh trùng, khu sản xuất, khu sấy, đóng gói nấm. Thời gian đầu, cơ sở của anh gặp nhiều khó khăn do chưa nắm bắt kỹ các quy trình sản xuất, kinh nghiệm cấy phôi giống nấm, xử lý nguyên, phụ liệu chưa đảm bảo nên nấm dễ bị nhiễm bệnh, phát triển không đồng đều, chất lượng chưa đạt.

“Để nấm đạt năng suất, tính dược liệu cao đòi hỏi phôi giống tốt, nguyên liệu mùn cưa sạch, nước sạch cùng với đó môi trường trồng luôn phải đảm bảo độ ẩm từ 85-95%, nhiệt độ thích hợp từ 25-27 độ C. Đặc biệt trong quá trình trồng hoàn toàn không được sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Phải thường xuyên kiểm soát, phát hiện sớm bịch phôi nấm bị mốc và phải loại bỏ ngay để tránh lây lan”, anh Thành cho biết.

Anh Thành nhẩm tính, bình quân mỗi năm sản xuất được 2 vụ nấm linh chi, sau 3 tháng có thể thu hoạch, còn nấm bào ngư sau 1 tháng lên giàn có thể thu hoạch gối vụ trong cả năm. Thông thường, mỗi bịch phôi giống có thể thu hoạch được 3 lần. Mỗi năm, trừ chi phi giống, nhân công lao động, với 2.300m2 trồng nấm đã mang về cho gia đình anh hơn 1 tỷ đồng.

Giúp người dân làm giàu từ cây nấm

Từ thành công của mô hình trồng nấm linh chi của gia đình anh Thành, năm 2014, HTX tiểu thủ công nghiệp Linh Phát được thành lập với 25 thành viên, vốn điều lệ 1 tỷ 550 triệu đồng. Đến nay, mỗi năm, HTX cung ứng ra thị trường hơn 5 tấn nấm sạch linh chi, 70 tấn nấm bào ngư và 30 tấn mộc nhĩ. Giá cả các sản phẩm đều ổn định đạt hiệu quả kinh tế cao với 500 nghìn đồng/kg nấm linh chi khô, 30 nghìn đồng/kg nấm bào ngư tươi và 120 nghìn đồng/kg mộc nhĩ. Toàn bộ các sản phẩm của HTX đều được đảm bảo sản xuất theo đúng quy trình VietGAP. Ngoài ra, mỗi năm HTX sản xuất khoảng 30 nghìn phôi nấm linh chi và 40 nghìn phôi nấm bào ngư, mộc nhĩ.

Để các sản phẩm của các thành viên làm ra không bị ế ẩm, HTX Linh Phát đã ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với 3 công ty chuyên thu mua, chế biến tại Hải Phòng, Hà Nội và Hưng Yên; cung cấp phôi nấm cho các xã trong địa bàn tỉnh như: xã Hải Đường, Hải An, Hải Hưng… Hiện HTX Linh Phát đang tạo việc làm cho 25 lao động, chủ yếu là người dân địa phương với mức thu nhập từ 4-5 triệu đồng/người/tháng. Bên cạnh đó, nhằm gia tăng giá trị sản phẩm nấm linh chi, HTX đã xây dựng quy trình và sản xuất rượu nấm linh chi Linh Phát và túi trà lọc linh chi Linh Phát.

Mỗi năm, HTX cung cấp thị trường hơn 2.000 chai rượu nấm, 10 nghìn hộp trà nấm túi lọc. Doanh thu của HTX mỗi năm từ 4,5-5 tỷ đồng. Đặc biệt, từ tháng 7/20019, hai sản phẩm Rượu nấm linh chi Linh Phát, nấm linh chi Linh Phát của Hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp Linh Phát được Hội đồng thẩm định chương trình OCOP tỉnh Nam Định công nhận đạt tiêu chuẩn 3 sao.

Được biết, ngoài các sản phẩm hiện có, HTX sẽ nghiên cứu từng bước thí điểm sản xuất đông trùng hạ thảo, nhằm hướng tới các sản phẩm bảo vệ sức khoẻ người dân chất lượng cao, tính cạnh tranh cao đồng thời thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, hướng tới phát triển bền vững kinh tế gắn với xây dựng nông thôn mới ở địa phương”.

Đức Toàn