Tính đến tháng 1/2017, lượng ô tô tải Trung Quốc nhập về chỉ bằng 1/20 so với năm ngoái khi vỏn vẹn có 94 chiếc. Cùng kỳ năm ngoái, con số này là 560 chiếc. Trái ngược hẳn với tháng 1/2014, khoảng 1.000 chiếc ô tô tải Trung Quốc được nhập về, đến tháng 1/2015, số lượng này còn tăng “đột biến” với 1.665 chiếc.

Thị trường bão hòa

Trong giai đoạn 2014 – 2015, ngành công nghiệp ô tô chứng kiến sự “bùng nổ” của thị trường xe tải mang tới sự bứt phá về lợi nhuận cho các doanh nghiệp (DN) kinh doanh xe tải, nhưng sang năm 2016 lại trở thành một năm đáng buồn cho các DN kinh doanh phân khúc này do thị trường xe tải đã bão hòa.

Vào đầu năm 2015 – thời hoàng kim của ô tô Trung Quốc, số lượng xe nhập khẩu được thống kê lên tới 26.700 chiếc. Trong đó, 1.665 chiếc xe tải được nhập về, tăng gấp đôi so với năm 2014 với 13.000 chiếc, đứng đầu trong tất cả các thị trường nhập khẩu ô tô của Việt Nam.

Tuy nhiên, đến tháng 1/2016, lượng ô tô Trung Quốc nhập về Việt Nam giảm mạnh, chỉ bằng 40%_so với năm 2015, khoảng 11.000 chiếc. Tới tháng 1/2017, lượng ô tô tải Trung Quốc nhập về chỉ bằng 1/20 so với năm ngoái khi vỏn vẹn có 94 chiếc.

Theo báo cáo mới nhất của công ty Cổ phần Đầu tư Dịch vụ Hoàng Huy – đơn vị phân phối độc quyền phân khúc xe tải DongFeng, doanh thu thuần năm 2016 giảm 55% xuống 1.500 tỷ đồng. Lãi ròng giảm 71% xuống 140 tỷ đồng, chỉ hoàn thành 35% kế hoạch lợi nhuận cả năm (398 tỷ đồng).

Nguyên nhân được Hoàng Huy đưa ra là phân khúc sản phẩm xe tải DongFeng được công ty kinh doanh nằm trong phân khúc thị trường ô tô đã bão hòa khi mà chính sách kiểm soát trọng tải xe được thực thi và nhu cầu không còn tăng đột biến như giai đoạn 2014 – 2015.

Tương tự, một “ông lớn” nhập khẩu ô tô tải khác là công ty Cổ phần Kỹ thuật và Ô tô Trường Long cũng vừa công bố lợi nhuận sau thuế năm 2016 với mức giảm đáng kể 75%.

Cơ hội cho xe tải “nội”?

Theo một đại lý cho biết, thời điểm trước năm 2016, mỗi tháng bán hàng chục chiếc xe tải Trung Quốc, nhưng đến nay, lượng bán giảm đáng kể, chỉ còn bán được 1 – 2 chiếc trong một tháng. Cũng theo đại lý này, một số công ty kinh doanh xe nhập khẩu đã phải giảm giá bán, khuyến mãi, hỗ trợ người mua xe. Thậm chí, có DN còn bán dưới giá nhập khẩu để cắt lỗ.

Theo giám đốc một DN vận tải đánh giá, xe tải Trung Quốc giá rẻ nên phù hợp với những khách hàng mới mua xe lần đầu để kinh doanh, vì thời gian quay vòng vốn nhanh. Tuy nhiên, xe Trung Quốc sử dụng khoảng 3 – 4 năm là bắt đầu hỏng hóc, máy móc trục trặc, độ an toàn không cao, lại không tiết kiệm nhiên liệu.

Đáng chú ý, đã có hàng trăm xe tải nhập khẩu từ Trung Quốc bị Cục Đăng kiểm Việt Nam phát hiện không đạt tiêu chuẩn trong quá trình kiểm định (động cơ xe không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật; thông số kỹ thuật của xe khác với trong hồ sơ; thậm chí, cùng một lô xe nhưng thông số kỹ thuật khác nhau…). Không ít xe trong số đó đã bị yêu cầu tái xuất.

Do vậy, nhiều tài xế “vỡ mộng” sau một thời gian sử dụng xe Trung Quốc đã _chuyển sang mua xe lắp ráp trong nước như Thaco, Veam hoặc xe nhập khẩu từ Nhật Bản, Hàn Quốc. Đây có thể được xem là cơ hội cho xe sản xuất, lắp ráp trong nước.

Mới đây, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết, về chiến lược phát triển ngành ô tô Việt Nam trong giai đoạn từ nay tới năm 2020, công nghiệp ô tô Việt Nam đã có mục tiêu hình thành các chuỗi sản phẩm ô tô và tăng dần tỷ lệ nội địa hóa, hướng đến một số dòng sản phẩm chính là ô tô dưới 9 chỗ ngồi cũng như ô tô tải và ô tô phục vụ cho các nhu cầu vận chuyển trong sản xuất và sinh hoạt. Việt Nam phấn đấu đến năm 2020 sẽ đạt được quy mô sản xuất chế tạo trong nước chiếm 30 – 40% dòng xe dưới 9 chỗ ngồi.

Bên cạnh đó là những ưu tiên bằng các chính sách, cơ chế thuế phù hợp và ưu đãi để hỗ trợ khuyến khích các DN, đặc biệt các DN lớn với những dự án có quy mô, tạo ra hiệu quả và sức lan tỏa._Ngoài ra, cũng cần có các chính sách về đồng bộ phát triển hạ tầng, về cơ sở giao thông và khuyến khích phát triển công nghệ, chuyển giao công nghệ…

Tuy vậy, ngành sản xuất dòng xe tải nội địa còn phải vượt qua nhiều thách thức phía trước mới có thể duy trì mức tăng trưởng cũng như giữ vững được thị phần trước sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt của các thương hiệu xe nhập khẩu vốn có ưu thế về mẫu mã, chất lượng, tính năng, độ tiết kiệm nhiên liệu và quan trọng hơn là lợi thế về thuế suất nhập khẩu không làm đội giá bán.

Linh Đan