Kim Sơn là vùng trồng cói, làm đồ cói lâu đời và có tiếng ở miền Bắc. Sản phẩm cói mĩ nghệ của Kim Sơn đã có mặt ở hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Hiện nay, huyện Kim Sơn có 100% làng, xã đều tham gia chế biến cói, 20 làng nghề cói được UBND tỉnh cấp bằng công nhận làng nghề với hơn 5.000 DN, cơ sở và hộ cá thể tham gia trồng cói. Mỗi năm doanh thu từ chế biến cói của toàn huyện ước đạt trên 200 tỷ đồng.

Đảm bảo chất lượng

Nghề trồng, chế biến cói đã góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho 23.250 lao động địa phương. Trước đây, sản phẩm cói của Kim Sơn chủ yếu là chiếu cói, ngày nay các sản phẩm được chế tác từ cói rất đa dạng, phong phú. Ngoài chiếu cói còn có thảm, làn, khay, hộp, đĩa, cốc, tách, mũ, túi xách,… đều được làm từ cây cói.

Sản phẩm cói mĩ nghệ của Kim Sơn được thị trường, nhất là thị trường nước ngoài ưa chuộng vì sản phẩm được làm bằng nguyên liệu thiên nhiên, thân thiện với môi trường, bền đẹp, đa dạng về kiểu dáng và màu sắc mà giá thành lại rẻ.

Để có được một sản phẩm cói mĩ nghệ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, kĩ thuật trồng và sản xuất cói của Kim Sơn cũng khá đặc biệt. Đó là cả một quy trình công phu, tỉ mỉ và chính xác ngay từ lúc trồng cói, thu hoạch cói, chọn cói, chẻ cói, phơi cói, nhuộm cói… cho đến khâu cuối cùng là đan và hoàn thiện sản phẩm.

Điển hình như kĩ thuật sử dụng keo polyascera phun phủ lên bề mặt sản phẩm cói, vừa giúp định hình ổn định kiểu dáng công nghiệp, vừa nâng cao khả năng chống mốc, ẩm cho sản phẩm, nhất là trong quá trình vận chuyển hàng nghìn cây số đường biển trong quá trình xuất hàng ra nước ngoài.

Theo ông Nguyễn Văn Quang, Giám đốc DN Chiếu cói Quang Minh, khi đã có thương hiệu trên thị trường, phải quyết tâm giữ, đồng thời chủ động nghiên cứu, sáng tạo mẫu mã phù hợp tình hình thực tế nước ngoài, sản phẩm được ưa chuộng. Bản thân mỗi DN cần chủ động trong việc tìm kiếm thị trường, xây dựng thương hiệu để sản phẩm làm ra có thị trường tiêu thụ.

Ông Nguyễn Thanh Hà – Phó giám đốc Trung tâm VietED kiểm tra chất lượng sản phẩm Cói Kim Sơn

Nâng cao giá trị thương hiệu

Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Ninh Bình nhiều lần xuống thị sát, kiểm điểm nghe cơ sở trình bày khó khăn và kiến nghị để sau đó có văn bản chỉ đạo, có chính sách hỗ trợ, nhưng nghề cói vẫn chưa có lối ra khả thi.

Để làng cói Kim Sơn thực sự phát triển và trở thành một thương hiệu thủ công mạnh trên thị trường, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình đã phối hợp với Trung tâm phát triển DN nông thôn Việt (VietED) thuộc Bộ KH&CN đã thực hiện dự án “Xây dựng, quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể “Cói mỹ nghệ Kim Sơn” dùng cho sản phẩm làm từ cói tại huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình”.

Theo Sở KH&CN tỉnh Ninh Bình, việc xác lập quyền sử dụng đối với nhãn hiệu tập thể “Cói mỹ nghệ Kim Sơn” dùng cho các sản phẩm làm từ cói huyện Kim Sơn sẽ thiết lập và vận hành mô hình quản lý nhãn hiệu tập thể trên thực tế với mô hình thí điểm.

Theo đó, đầu tiên, cần xác lập và thống nhất tổ chức tập thể đứng tên đăng ký nhãn hiệu tập thể là Hiệp hội nghề cói tỉnh Ninh Bình. Tiếp đến, thiết kế, lựa chọn mẫu nhãn hiệu tập thể để đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng quy chế trao và thu hồi quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể.

Người trồng, chế biến sản xuất cói sẽ được hướng dẫn, giám sát thực hiện các quy trình sản xuất đến khi đưa sản phẩm ra thị trường đảm bảo phù hợp với điều kiện sản xuất của vùng, sản phẩm đặc trưng đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Người sản xuất sẽ sử dụng logo, tem, nhãn sản phẩm, ký hiệu, nhận biết sản phẩm nhãn hiệu tập thể, đồng thời giúp tiêu thụ sản phẩm cói mỹ nghệ mang nhãn hiệu tập thể thông qua các kênh thương mại do dự án xây dựng và phát triển.

Trên phương diện đảm bảo uy tín, chất lượng sản phẩm, người sản xuất các sản phẩm cói mỹ nghệ mang nhãn hiệu tập thể Kim Sơn sẽ được pháp luật bảo vệ khi thương hiệu cói Kim Sơn bị vi phạm. Đối với người tiêu dùng trong và ngoài nước sẽ được mua sản phẩm làm từ cói mang nhãn hiệu tập thể Kim Sơn có chất lượng theo từng dòng sản phẩm đã quy định, sản phẩm được đảm bảo bằng các hệ thống hay các ký hiệu nhận diện, các tiêu chí về chất lượng đặc trưng của từng sản phẩm, tính thống nhất của hệ thống quản lý.

Ánh Tuyết