Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông làm gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển dầu thô quan trọng nhất thế giới, thị trường xăng dầu toàn cầu lập tức phản ứng bằng những đợt tăng giá mạnh. Diễn biến này không chỉ tác động đến chi phí sinh hoạt mà còn làm thay đổi hành vi tiêu dùng trong ngành ôtô - nơi xe điện đang được kỳ vọng là lựa chọn thay thế dài hạn.

Cú hích tức thời nhưng chưa tạo “làn sóng”

Những biến động địa chính trị gần đây đã khiến eo biển Hormuz - tuyến trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu rơi vào trạng thái gián đoạn, kéo theo giá nhiên liệu tăng mạnh tại nhiều nền kinh tế lớn. Tại Anh, giá xăng trung bình đã tăng đáng kể chỉ trong vài tuần, trong khi Nhật Bản cũng ghi nhận mức giá cao kỷ lục.

Sự leo thang chi phí nhiên liệu ngay lập tức gây áp lực lên người dùng xe động cơ đốt trong. Không ít chủ xe bắt đầu tính toán lại chi phí sử dụng dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh thu nhập không tăng tương ứng với giá năng lượng.

Ở chiều ngược lại, thị trường xe điện ghi nhận những tín hiệu tích cực mang tính ngắn hạn. Một số đại lý tại châu Âu cho biết lượng khách tìm mua xe điện tăng đột biến. Thậm chí có những ngày giao dịch được ghi nhận là “bận rộn nhất từ trước đến nay”, phản ánh tâm lý chuyển dịch tức thời của người tiêu dùng.

Tại Anh, dữ liệu cho thấy giá xăng đã tăng khoảng 7% kể từ cuối tháng 2, đây là thời điểm căng thẳng địa chính trị bùng phát. Điều này thúc đẩy các đại lý xe điện nhanh chóng bổ sung nguồn cung, thậm chí tăng cường thu mua xe cũ để đáp ứng nhu cầu.

Xu hướng tìm kiếm trực tuyến cũng phản ánh sự quan tâm gia tăng. Tại Đức, lượng truy cập liên quan đến xe điện trên các nền tảng bán xe trực tuyến tăng mạnh, với nhiều khách hàng chuyển trọng tâm từ giá mua sang chi phí vận hành dài hạn.

Một số khảo sát thị trường cũng chỉ ra sự thay đổi trong nhận thức. Gần một nửa người được hỏi thừa nhận giá nhiên liệu tăng cao có thể ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn xe điện hoặc hybrid trong tương lai gần.

Tuy nhiên, những phản ứng này vẫn mang tính cục bộ. Dữ liệu từ các nền tảng lớn cho thấy mức tăng tìm kiếm xe điện chỉ nhích nhẹ, chưa đủ để khẳng định một xu hướng tiêu dùng mới đang hình thành trên diện rộng.

Xe điện chờ “điểm rơi” thị trường

Dù giá nhiên liệu tăng thường được xem là chất xúc tác cho xe điện, thực tế cho thấy mối quan hệ này không hoàn toàn tuyến tính. Quyết định mua xe là một khoản đầu tư lớn, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố ngoài chi phí nhiên liệu.

Theo các chuyên gia, người tiêu dùng thường phản ứng nhanh với biến động giá xăng, nhưng chỉ thay đổi hành vi mua sắm khi mức giá vượt qua một “ngưỡng tâm lý” nhất định. Tại Mỹ, con số khoảng 4 USD mỗi gallon được xem là mốc quan trọng cần theo dõi.

Hiện tại, dù giá đã tiến gần mức này, thị trường vẫn chưa ghi nhận sự dịch chuyển mạnh mẽ. Điều này cho thấy chi phí nhiên liệu chỉ là một trong nhiều biến số trong bài toán kinh tế của người tiêu dùng.

Một yếu tố quan trọng khác là giá mua ban đầu của xe điện vẫn cao hơn đáng kể so với xe truyền thống. Dù chi phí vận hành thấp hơn, người tiêu dùng vẫn cần thời gian để cân đối lợi ích dài hạn với khả năng tài chính trước mắt.

Chính sách hỗ trợ cũng đóng vai trò then chốt. Tại Mỹ, việc cắt giảm ưu đãi thuế từng khiến doanh số xe điện suy giảm, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của thị trường vào các biện pháp khuyến khích từ chính phủ.

Ngoài ra, hạ tầng sạc điện vẫn là một rào cản lớn, đặc biệt tại các khu vực ngoài đô thị. Sự thiếu đồng bộ trong mạng lưới trạm sạc khiến nhiều người tiêu dùng còn e ngại khi chuyển đổi hoàn toàn sang xe điện.

Tâm lý trì hoãn cũng là một yếu tố đáng chú ý. Khi giá xăng tăng, thay vì ngay lập tức chuyển sang xe điện, nhiều người lựa chọn hoãn việc mua xe, chờ thị trường ổn định hơn hoặc các lựa chọn trở nên hợp lý hơn về chi phí.

Về dài hạn, giá xăng tăng có thể làm suy giảm nhu cầu đối với xe truyền thống, nhưng chưa đủ để tạo ra một cuộc “cách mạng” ngay lập tức. Thay vào đó, quá trình chuyển dịch sang xe điện nhiều khả năng sẽ diễn ra theo lộ trình chậm nhưng ổn định, phụ thuộc vào tiến bộ công nghệ, chính sách hỗ trợ và sự hoàn thiện của hệ sinh thái.

Từ góc độ kinh tế, có thể xem giá nhiên liệu tăng như một tín hiệu thị trường, thúc đẩy người tiêu dùng và doanh nghiệp cân nhắc các giải pháp thay thế. Tuy nhiên, để biến tín hiệu này thành động lực tăng trưởng bền vững cho xe điện, cần có sự cộng hưởng từ nhiều yếu tố khác.

Sự gia tăng giá xăng hiện tại có thể được ví như một “cú hích” ngắn hạn, đủ để làm lung lay thói quen tiêu dùng nhưng chưa đủ mạnh để tạo ra sự thay đổi mang tính hệ thống. Trong bức tranh lớn hơn, quá trình chuyển đổi sang xe điện vẫn là một cuộc đua đường dài, nơi chi phí, công nghệ và chính sách sẽ quyết định người chiến thắng.

Tiến Anh