Theo dự báo, nền kinh tế năm nay sẽ có thêm 900.000 đến 1 triệu tỷ đồng được các tổ chức tín dụng bơm vào, trong khi đó tăng trưởng dư nợ toàn ngành trong 6 tháng đầu năm mới đạt 7,33%. Nếu tín dụng đạt được mức tăng trưởng 14% như ngành ngân hàng đưa ra đầu năm nay thì lượng vốn đổ vào nền kinh tế trong 6 tháng cuối năm còn khá lớn.

Tăng trưởng cho vay cao hơn huy động

Số liệu của Ngân hàng Nhà nước cho biết tỷ trọng tín dụng/huy động của toàn hệ thống 5 tháng đầu năm 2019 dao động ở mức 89 – 90,3%, cao hơn mức bình quân 88% của năm 2018.

Theo báo cáo thị trường tài chính tiền tệ Việt Nam tháng 7/2019 của công ty Chứng khoán SSI, tính bình quân 18 ngân hàng thương mại đang niêm yết trong 6 tháng đầu năm 2019, tiền gửi khách hàng chỉ tăng trưởng 7,4%, trong khi cho vay khách hàng tăng 8,2%.

Căn cứ vào báo cáo tài chính bán niên của các ngân hàng thương mại, ngoại trừ VPBank, Sacombank là có mức tăng trưởng tiền gửi khá tốt, các ngân hàng niêm yết còn lại đều có tăng trưởng tiền gửi thấp hơn cho vay.

Chẳng hạn, tính đến hết quý II/2019, tốc độ tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động của TPBank đạt lần lượt là 11,1% và 14,4% so với cuối năm 2018.

Trong khi đó, theo báo cáo tài chính quý II của VietinBank, so với cuối năm 2018, cho vay khách hàng tăng 2,4%, trong khi huy động tiền gửi của khách hàng tăng 2,5%. Tuy nhiên, số dư nợ cho vay của khách hàng đạt 872.517 tỷ đồng, còn huy động tiền gửi của khách hàng đạt 846.860 tỷ đồng.

Nhiều nhà băng khác cũng có tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay khách hàng cao hơn nhiều so với tiền gửi, như Vietcombank là 10,1% so với 8,6%; SHB là 10,7% so với 8,5%; Vietcapital Bank là 5,7% so với 2,3%…

Điều này sẽ gây khó khăn về thanh khoản cho một số ngân hàng, đặc biệt do nhu cầu vốn gần cuối năm càng cao. Thực tế đã xuất hiện nhiều ngân hàng gần đây liên tục tăng lãi suất huy động để hút vốn.

Hiện, lãi suất huy động thị trường 1 (giữa ngân hàng và dân cư, tổ chức kinh tế) ổn định ở mức 4,1-5,5%/năm với kỳ hạn dưới 6 tháng, từ 5,5 – 7,55%/năm cho kỳ hạn 6 đến dưới 12 tháng, 6,4 – 8%/năm cho kỳ hạn 12 – 13 tháng. Tuy vậy, một số ngân hàng có thị phần huy động nhỏ gần đây áp dụng mức lãi suất 8 – 8,2%/năm với kỳ hạn 9 – 13 tháng, có điều chỉnh tăng so với giai đoạn trước.

Tổng lượng giấy tờ có giá đã phát hành của 18 ngân hàng thương mại niêm yết tại 30/6 là 340.500 tỷ đồng, tăng 21% so với cuối năm 2018. Tuy nhiên, tổng lượng trái phiếu các tổ chức tín dụng mà những ngân hàng này nắm giữ cũng tăng thêm 56.500 tỷ đồng nên không loại trừ giả thiết các ngân hàng thương mại đang mua chéo trái phiếu của nhau để tăng quy mô, tỷ trọng huy động trung và dài hạn.

Theo quy luật chung, thông thường tín dụng sẽ tăng khoảng 2%/ tháng ở 3 tháng cuối, riêng quý III thường có mức tăng khoảng 3 – 4%. Tuy nhiên, SSI tính toán rằng nếu cả 8 ngân hàng thương mại đáp ứng chuẩn Basel II (trừ Vietcombank) được nâng hạn mức tín dụng lên mức kỳ vọng thì số dư nợ tăng thêm so với hạn mức cũ là khoảng 46.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 0,6% tổng dư nợ toàn hệ thống.

Khó hấp thụ hết vốn?

Vấn đề còn lại là nền kinh tế có hấp thu được vốn hay không. Theo đánh giá của giới phân tích, trên thực tế, sức hấp thụ vốn của nền kinh tế vẫn yếu, doanh nghiệp tốt chưa mấy mặn mà sử dụng vốn vay để mở rộng sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh thị trường còn có những khó khăn nhất định.

Trong báo cáo triển vọng 6 tháng cuối năm, nhóm phân tích công ty chứng khoán BIDV (BSC) dự báo tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống có thể chỉ đạt 12 – 13%.

Nguyên nhân mức tăng thấp chủ yếu do nhu cầu tín dụng giảm ở nhiều ngành nghề kinh doanh đang gặp khó khăn (như bất động sản, thép…) và dự báo nhu cầu tín dụng mảng khách hàng cá nhân có thể bị ảnh hưởng do nền kinh tế đang giảm tốc.

Báo cáo phân tích mới đây của công ty chứng khoán MB (MBS) cũng đưa ra dự phóng tín dụng tăng dưới 12,5%, thấp hơn so với mức hơn 13% năm 2018 và kế hoạch tăng 14% được Ngân hàng Nhà nước định hướng từ đầu năm.

MBS đánh giá lãi suất hiện nay có xu hướng neo ở mức cao, cùng các chính sách quản lý tín dụng thận trọng hơn của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước có thể tác động đến tăng trưởng toàn hệ thống. Trung bình lãi suất cho vay ngắn hạn hiện nay 6 – 9%, còn trung và dài hạn ở mức 9 – 11%.

Ngoài ra, có 2 nguyên nhân nữa cũng tác động đến giảm tốc tín dụng là tỷ lệ tín dụng trên quy mô nền kinh tế đã lên mức cao tương đương năm 2011, xấp xỉ 130% GDP. Đồng thời, chênh lệch tín dụng trong năm 2018 ở mức an toàn nhưng việc giảm tốc là cần thiết để kiểm soát chất lượng tài sản. Do đó, nhóm phân tích của MBS nhận định “giảm tốc tín dụng là cần thiết”.

Hoàng Hà