Mùa công bố báo cáo tài chính quý I/2026 đang cho thấy bức tranh lợi nhuận ngành ngân hàng có sự phân hóa ngày càng rõ nét. Trong khi nhiều tổ chức tín dụng tiếp tục duy trì mức tăng trưởng hai chữ số, một số ngân hàng lại bất ngờ chứng kiến lợi nhuận lao dốc mạnh so với cùng kỳ năm trước.

Theo giới phân tích, giai đoạn tăng trưởng “dễ dàng” của ngành ngân hàng đang dần qua đi khi áp lực nợ xấu, chi phí huy động vốn và biến động kinh tế toàn cầu bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của nhiều nhà băng, đặc biệt là nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ.

Một trong những trường hợp gây chú ý là Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, mã chứng khoán: SSB). Trong quý I/2026, lợi nhuận trước thuế của ngân hàng chỉ đạt khoảng 1.388 tỷ đồng, giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc SeABank không còn ghi nhận khoản thu nhập đột biến từ thương vụ chuyển nhượng Công ty Tài chính PTF như năm ngoái. Khi nguồn thu bất thường không còn, lợi nhuận của ngân hàng lập tức suy giảm đáng kể.

Ngoài ra, áp lực chi phí vốn tăng lên cùng việc đẩy mạnh trích lập dự phòng rủi ro cũng khiến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng bị ảnh hưởng. Đây cũng là xu hướng chung tại nhiều tổ chức tín dụng trong bối cảnh nợ xấu có dấu hiệu gia tăng trở lại ở một số nhóm khách hàng.

Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank, mã chứng khoán: EIB) cũng ghi nhận kết quả kinh doanh kém tích cực khi lợi nhuận trước thuế quý I chỉ còn khoảng 338 tỷ đồng, giảm hơn 50% so với cùng kỳ.

Ngân hàng cho hàng nghìn nhân viên nghỉ việc trong quý đầu năm, có phải vì AI?

Gần 50% ngân hàng "hụt hơi" huy động: Tiền gửi tiết kiệm đã hết thời?

Dù thu nhập lãi thuần vẫn tăng nhẹ gần 2%, các nguồn thu ngoài lãi của Eximbank lại giảm mạnh. Đáng chú ý, lãi thuần từ dịch vụ giảm tới 75%, xuống còn khoảng 36 tỷ đồng, trong khi hoạt động kinh doanh ngoại hối ghi nhận khoản lỗ hơn 10 tỷ đồng.

Tại ĐHĐCĐ thường niên cuối tháng 4/2026, ông Trần Tấn Lộc - Tổng Giám đốc Eximbank - cho biết kinh tế toàn cầu đang đối mặt nhiều bất ổn, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn, giá dầu tăng và áp lực lạm phát gia tăng.

Theo lãnh đạo Eximbank, những biến động này tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng, qua đó ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng cũng như kết quả kinh doanh của ngân hàng.

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank, mã chứng khoán: STB) cũng nằm trong nhóm có lợi nhuận giảm sâu trong quý đầu năm. Theo báo cáo tài chính, lợi nhuận trước thuế của Sacombank giảm khoảng 42%, xuống còn 2.106 tỷ đồng.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí dự phòng rủi ro tăng đột biến. Trong quý I/2026, khoản mục này tăng từ khoảng 195 tỷ đồng lên hơn 2.024 tỷ đồng, tương đương gấp hơn 10 lần cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, thu nhập lãi thuần của Sacombank giảm khoảng 12%, xuống còn 6.042 tỷ đồng. Dù các mảng ngoài lãi có tín hiệu cải thiện, đặc biệt hoạt động khác chuyển từ lỗ sang lãi khoảng 324 tỷ đồng, mức tăng này vẫn chưa đủ để bù đắp áp lực dự phòng quá lớn.

Tương tự, Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank, mã chứng khoán: LPB) cũng ghi nhận lợi nhuận trước thuế quý I giảm khoảng 11%, xuống còn 2.826 tỷ đồng, dù thu nhập lãi thuần vẫn tăng 18%.

Tại ĐHĐCĐ vừa qua, lãnh đạo LPBank cho biết ngân hàng đang xây dựng kế hoạch kinh doanh năm 2026 theo hướng thận trọng hơn. Theo ông Vũ Quốc Khánh - Tổng Giám đốc LPBank, hạn mức tăng trưởng tín dụng năm nay chỉ ở mức khoảng 11,7%, thấp hơn kỳ vọng của ngân hàng.

Ngoài ra, trong quý I, các ngân hàng chỉ được sử dụng khoảng 25% hạn mức tín dụng được cấp khiến dư địa tăng trưởng cho vay bị thu hẹp. Bên cạnh đó, áp lực lãi suất huy động tăng trong giai đoạn đầu năm cũng khiến biên lãi ròng (NIM) của nhiều ngân hàng bị co hẹp.

Theo giới chuyên gia, sau giai đoạn tăng trưởng mạnh nhờ môi trường lãi suất thấp và tín dụng mở rộng, ngành ngân hàng đang bước vào chu kỳ tăng trưởng thận trọng hơn. Các tổ chức tín dụng hiện phải cân đối giữa mục tiêu lợi nhuận, kiểm soát nợ xấu và tăng cường trích lập dự phòng để nâng cao khả năng chống chịu rủi ro.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, áp lực lên lợi nhuận ngành ngân hàng nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì trong các quý tới, đặc biệt với những nhà băng có tỷ lệ nợ xấu cao hoặc phụ thuộc lớn vào nguồn thu ngoài lãi.

Xuân Bắc