Trước tình hình cơ quan thẩm quyền tại cửa khẩu Trung Quốc tăng cường kiểm soát hàng thủy sản đông lạnh nhập khẩu (NK), trong đó có sản phẩm cá tra đông lạnh Việt Nam nhằm ngăn chặn sự lây nhiễm virus SARS-CoV-2 khiến lượng hàng đang bị tắc nghẽn tại cảng, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã gửi công văn tới các doanh nghiệp (DN) xuất khẩu (XK) cá tra sang thị trường Trung Quốc, đưa ra các khuyến cáo cần thiết tới DN nhằm ổn định tâm lý sản xuất và XK.

Từ ngày 10/11/2020 đến nay, cơ quan thẩm quyền tại cửa khẩu Trung Quốc bắt đầu áp dụng chế độ kiểm soát, xông trùng và truy xuất nguồn gốc 100% lô hàng thủy sản đông lạnh tại hầu hết các cảng lớn và quan trọng như: Thượng Hải, Vũ Hán, Thiên Tân, Thanh Đảo…

Theo quy định mới này, các lô hàng thủy sản đông lạnh bao gồm cá tra philê NK sẽ phải lấy mẫu kiểm tra Covid-19 trên bao bì và sản phẩm ngay tại cảng. Cho đến thời điểm hiện nay, thời gian để kiểm soát từ khi lấy mẫu đến khi trả kết quả để thông quan vẫn chưa có hướng dẫn và thông tin rõ ràng, cụ thể khiến nhiều lô hàng cá tra đang bị ách tắc tại cảng.

Tuy nhiên, VASEP nhận định rằng, tình hình trên sẽ sớm được cơ quan thẩm quyền Trung Quốc giải quyết để đảm bảo hoạt động NK hàng hóa tăng cao phục vụ cho dịp cuối năm. Hơn nữa, VASEP cũng đã cập nhật tình hình và đề xuất Bộ NN&PTNT phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao làm việc với cơ quan thẩm quyền Trung Quốc để sớm tháo gỡ khó khăn cho các DN, dựa trên cơ sở Việt Nam đã và đang kiểm soát tốt dịch bệnh COVID-19.

Tại công văn này, VASEP cũng báo cáo Bộ NN&PTNT về việc các nhà NK thủy sản tại Trung Quốc đã và đang đề nghị với các DN cá tra Việt Nam tạm ngưng XK nhằm giảm gây thiệt hại cho cả hai phía, đặc biệt đang vào dịp cuối năm khi nhu cầu NK thủy sản cao nhất.

Hiện nay, Trung Quốc - Hồng Kông vẫn là thị trường XK cá tra hàng đầu của các DN Việt Nam. Có tới hơn 130 DN đang giao thương với thị trường này. 10 tháng đầu năm nay, tổng giá trị XK cá tra sang thị trường Trung Quốc – Hồng Kông đạt 428,3 triệu USD, chiếm 35,3% tổng XK cá tra và giảm 18% so với cùng kỳ năm ngoái.

Mặc dù giá trị XK giảm kể từ sau đại dịch COVID-19 nhưng từ tháng 10/2020, nhu cầu NK của thị trường sôi động trở lại, các nhà NK tích cực nhập hàng kể cả trong những ngày nghỉ. Theo VASEP, động thái này cũng là một nguyên nhân thúc đẩy giá cá tra nguyên liệu tại Đồng bằng sông Cửu Long và giá XK trung bình tăng lên. Trong tháng 10/2020, số lượng DN cá tra XK sang Trung Quốc tăng, giá trị XK sang thị trường này đạt tới 80 triệu USD, chiếm đến 47% tổng XK cá tra.

Với tình hình ách tắc hàng hiện tại, các doanh nghiệp XK cá tra Việt Nam đang lo lắng nguy cơ XK lại đình trệ sau khi thị trường Trung Quốc mở cửa trở lại, bên cạnh đó áp lực do các chi phí phát sinh từ kiểm hàng, lưu bãi, lưu công đối với hàng đông lạnh là rất lớn trong khi giá XK giảm.

Nhật Linh