Vụ thị trường trong nước (Bộ Công Thương) vừa có thông tin mới nhất về dự thảo thay thế các nghị định về kinh doanh xăng dầu.

Nội dung đáng chú ý nhất là việc bộ này đưa ra cơ chế mới về điều hành giá xăng dầu. Cụ thể, Bộ Công Thương cho hay để tiến thêm một bước hướng tới lộ trình thị trường hóa hoàn toàn đối với giá bán xăng dầu, dự thảo dự kiến sẽ có phương án mới trong điều hành giá.

Theo Vụ thị trường trong nước, xăng dầu là một trong chín loại hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá theo quy định tại Luật Giá nên cần có cơ chế quản lý. Đồng thời, thực hiện các Nghị quyết nêu trên, dự thảo Nghị định quy định nhà nước công bố các yếu tố hình thành giá để doanh nghiệp tự tính toán và quyết định giá, thực hiện kê khai giá và gửi văn bản kê khai giá, thông báo giá về cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để giám sát.

Cụ thể, Nhà nước công bố công thức tính, giá sản phẩm xăng dầu thế giới bình quân 7 ngày/lần và chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức, các chi phí về thuế, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu căn cứ các yếu tố đầu vào do nhà nước công bố tự tính toán và công bố giá bán xăng dầu trên thị trường.

Giá bán lẻ xăng dầu của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu trên thị trường không được vượt quá giá được tính toán theo công thức quy định.

Qua quá trình lấy ý kiến về dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu còn có ý kiến khác, theo đó đề xuất nhà nước nên để doanh nghiệp chủ động tính toán và quyết định giá bán theo cơ chế thị trường.

Đại diện Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam và đại diện một số thương nhân đề xuất nội dung nguyên tắc điều chỉnh giá bán xăng dầu theo hướng: Nhà nước công bố công thức tính giá, mức giá tham chiếu quốc tế và premium bình quân; không công bố chi phí kinh doanh và lợi nhuận định mức.

Căn cứ công thức tính giá và mức giá tham chiếu nhà nước công bố, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu và thương nhân phân phối xăng dầu quyết định giá bán buôn, giá bán lẻ và thời điểm điều chỉnh giá theo cơ chế thị trường.

Thương nhân kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm làm thủ tục kê khai và công bố giá do mình quyết định theo quy định của pháp luật. Trường hợp thị trường xăng dầu diễn biến bất ổn, có quyết định bình ổn giá thì thực hiện theo nguyên tắc điều chỉnh giá xăng dầu như quy định tại dự thảo Nghị định.

Vụ thị trường trong nước cho rằng, đề xuất của doanh nghiệp sẽ giúp cho việc điều chỉnh giá được chủ động. Song do chi phí doanh nghiệp khác nhau, giá bán các khu vực sẽ khác nhau, khiến nhà nước không có công cụ kiểm soát, gây nguy cơ thiếu hụt, đứt gãy nguồn cung, thiếu hàng, sốt giá.

Trong khi với phương án đưa ra trong dự thảo dù có nhược điểm là chưa sát với Luật Giá do còn kiểm soát giá bán thông qua giá trần, doanh nghiệp chưa hoàn toàn được chủ động quyết định giá, nhưng sẽ giúp nhà nước duy trì được công cụ kiểm soát, từ đó giám sát được nguồn cung.

Đánh giá xăng dầu là mặt hàng nhạy cảm, ảnh hưởng tới an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, việc thực hiện giá bán xăng dầu ngay theo cơ chế thị trường, Bộ Công Thương cho rằng các đề xuất của hiệp hội và doanh nghiệp cần được đánh giá kỹ lưỡng và có lộ trình thực hiện.

Vì vậy, bộ đưa ra hai phương án để lấy ý kiến, đó là nhà nước sẽ công bố giá đối với hai mặt hàng tiêu dùng phổ biến là xăng RON 95 và dầu diesel, còn để doanh nghiệp tự quyết định giá với các mặt hàng còn lại. Phương án hai là thực hiện theo đề xuất của hiệp hội và đại diện một số doanh nghiệp.

“Đây là vấn đề lớn, xăng dầu là mặt hàng nhạy cảm, ảnh hưởng tới an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, việc thực hiện giá bán xăng dầu ngay theo cơ chế thị trường như đề xuất của Hiệp hội xăng dầu Việt Nam và một số thương nhân cần phải được xem xét kỹ lưỡng và có lộ trình thực hiện”- Vụ thị trường trong nước cho hay.

Đây là nội dung mới của dự thảo Nghị định, là bước thí điểm, thăm dò thị trường để từng bước áp dụng giá xăng dầu hoàn toàn theo cơ chế thị trường.

Mặc dù vậy, tiếp thu ý kiến của Hiệp hội xăng dầu và đại diện một số doanh nghiệp, Bộ Công Thương dự kiến trình Chính phủ 2 phương án: Phương án 1: giữ nguyên như dự thảo Nghị định và phương án 2 theo phương án đề xuất của Hiệp hội và đại diện một số doanh nghiệp.

Hồng Hương