Lâm Đồng là địa bàn sinh sống của 43 dân tộc anh em, trong đó có nhiều dân tộc thiểu số như K'Ho, Mạ, Chu Ru, M'Nông, S'Tiêng... Những năm qua, cùng với phát triển sản xuất nông nghiệp, nhiều HTX trên địa bàn đã trở thành điểm tựa giúp người dân tổ chức sản xuất, tiếp cận nguồn lực và từng bước cải thiện đời sống.

HTX tạo sinh kế ổn định cho người dân

Nghề trồng dâu, nuôi tằm đang mở ra hướng sinh kế phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và kinh nghiệm sản xuất của người dân tại nhiều địa phương. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập thường xuyên cho từng hộ, việc liên kết sản xuất còn tạo điều kiện để người dân trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận kỹ thuật mới và nâng cao hiệu quả canh tác.

Tại xã Tân Hà Lâm Hà sự liên kết giữa các hộ trồng dâu, nuôi tằm được thúc đẩy thông qua Tổ hợp tác Dâu tằm tơ thôn Quế Phương, thành lập tháng 6/2021 với 10 thành viên là các phụ nữ trong thôn.

Thông qua tổ hợp tác, các thành viên có điều kiện chia sẻ kinh nghiệm, tham gia tập huấn, tham quan những mô hình sản xuất hiệu quả và tiếp cận nguồn vốn phục vụ phát triển kinh tế. Với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, các thành viên được tiếp cận nguồn vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội Lâm Hà, tổng kinh phí 600 triệu đồng, bình quân 60 triệu đồng/thành viên.

Theo chị Nguyễn Thị Thắm, tổ trưởng Tổ hợp tác Dâu tằm tơ thôn Quế Phương, nguồn vốn cùng hoạt động trao đổi kinh nghiệm đã giúp các thành viên có thêm điều kiện mở rộng diện tích trồng dâu, nâng quy mô nuôi tằm và điều chỉnh phương thức sản xuất phù hợp với thực tế.

Là người gắn bó lâu năm với nghề, chị Phạm Thị Hạnh thành viên  tổ hợp tác    cho biết: Nuôi tằm không quá khó nhưng đòi hỏi người nuôi phải thường xuyên học hỏi, tham gia các lớp tập huấn để cải tiến kỹ thuật, giảm chi phí và nâng cao năng suất, chất lượng kén. Vất vả nhất là những ngày tằm ăn rỗi, người nuôi phải theo sát, bảo đảm nguồn thức ăn và điều kiện chăm sóc… Từ khi tham gia tổ hợp tác, kinh nghiệm nuôi tằm và năng suất thành phẩm đều tăng lên.

Từ những hộ sản xuất riêng lẻ, việc hình thành tổ hợp tác đã tạo không gian để người dân cùng học hỏi, hỗ trợ nhau và tiếp cận các nguồn lực phát triển kinh tế. Đây là yếu tố quan trọng giúp nghề truyền thống được duy trì, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng của các hộ trước yêu cầu ngày càng cao về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm.

Nâng cao hiệu quả sản xuất nghề truyền thống

Không chỉ trong lĩnh vực trồng trọt, các mô hình kinh tế tập thể còn góp phần duy trì việc làm và nâng cao hiệu quả sản xuất ở những ngành nghề truyền thống tại Lâm Đồng.

HTX thúc đẩy làng nghề, tạo sinh kế bền vững

HTX ở Hòa Long biến phụ phẩm thành “mắt xích sinh lời”

Tại xã Tân Thành, HTX muối Thanh Phong là một trong những đơn vị tiêu biểu trong tổ chức sản xuất muối. Từ một tổ sản xuất nhỏ của các diêm dân địa phương, HTX từng bước phát triển bền vững. Toàn xã Tân Thành hiện có khoảng 300 hộ sản xuất muối trên diện tích hơn 60ha, nhưng có tới 151 hộ thành viên tham gia HTX muối Thanh Phong.

Theo ông Nguyễn Thế Đồng, Phó Giám đốc HTX muối Thanh Phong: Vụ muối thường kéo dài từ tháng 12 năm trước đến tháng 5 năm sau. Trong vụ muối năm 2025-2026, thời điểm đầu vụ, gió êm và nhiều đợt không khí lạnh khiến sản lượng muối không đạt cao. Tuy nhiên, càng về cuối vụ, nắng nóng kéo dài, ít mưa trái mùa giúp muối kết tinh nhanh, hạt chắc và trắng hơn.

Nhờ thời gian thu hoạch kéo dài, sản lượng được bù đắp, duy trì tương đối ổn định. Tính đến giữa tháng 5/2026, HTX đã đạt sản lượng hơn 2.500 tấn muối. Đáng chú ý, năm nay cá cơm được mùa, nhu cầu muối phục vụ chế biến nước mắm và thực phẩm tăng, kéo theo giá muối cao hơn năm trước từ 200-300 đồng/kg.

Không ai bị bỏ lại phía sau

Bên cạnh những mô hình gắn với sản xuất nông nghiệp, HTX Vươn Lên tại xã Đức Trọng (nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống), tỉnh Lâm Đồng là minh chứng cho vai trò của kinh tế tập thể trong tạo việc làm cho các nhóm yếu thế, đồng thời mở rộng cơ hội học nghề đối với phụ nữ nghèo và người dân tộc thiểu số.

Ra đời vào cuối năm 2007, trực thuộc Hội Người khuyết tật địa phương, HTX Vươn Lên hướng đến mục tiêu giải quyết việc làm, giúp người khuyết tật xóa bỏ mặc cảm và tự tin hòa nhập cộng đồng. Sau gần 20 năm hoạt động, đơn vị đã hỗ trợ việc làm cho hàng chục lao động là người khuyết tật và phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn tại xã Đức Trọng cùng các địa phương lân cận như Hiệp Thạnh, Ninh Gia, Tà Hine, Tân Hội...

Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc HTX Vươn Lên, cho biết đơn vị hoạt động theo nguyên tắc phi lợi nhuận. Ban Giám đốc không hưởng lương; phần lợi nhuận sau khi trừ các chi phí vận hành như điện, nước được dành để trả công cho thành viên.

Ban đầu, HTX chủ yếu nhận hàng gia công cho các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, giá gia công thấp khiến thu nhập của xã viên chưa cao. Để cải thiện tình hình, HTX tìm hướng nâng chất lượng, mẫu mã sản phẩm, đồng thời chủ động mở rộng hoạt động kinh doanh nhằm tạo thêm việc làm.

Bên cạnh đó, đơn vị còn phát triển dịch vụ photocopy, in ấn quảng cáo, đánh máy, góp phần đa dạng hóa nguồn thu và tạo thêm việc làm cho hội viên.

Chị Sầm Thị Trúc Mai, một thành viên gắn bó lâu năm với HTX, từng bị teo chân trái sau một lần sốt khi mới 2 tuổi. Từ mặc cảm vì khiếm khuyết cơ thể, chị dần tìm lại sự tự tin khi tham gia HTX, được học nghề móc len và có thể kiếm sống bằng công việc phù hợp với khả năng của mình.

Không dừng lại ở việc tạo việc làm cho thành viên, HTX Vươn Lên còn thường xuyên mở các lớp dạy nghề nâng cao cho hội viên, phụ nữ nghèo và người dân tộc thiểu số trên địa bàn. Những lớp học này giúp người tham gia tiếp cận kỹ năng nghề, mở rộng cơ hội tạo thu nhập và từng bước chủ động hơn trong cuộc sống.

Nhìn từ thực tế các mô hình tại tỉnh Lâm Đồng, hiệu quả của HTX không chỉ nằm ở giá trị sản phẩm làm ra mà còn ở khả năng kết nối người dân với cơ hội phát triển kinh tế. Khi được tạo điều kiện tiếp cận kỹ thuật, học nghề và tham gia các chuỗi sản xuất phù hợp, người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn, sẽ có thêm cơ hội chủ động tạo thu nhập, từng bước cải thiện đời sống và vươn lên bằng chính sức lao động của mình.

Ngọc Hân