Ngày 16/1, Cục Hải quan công bố số liệu kim ngạch xuất khẩu rau quả cả năm 2025 tăng gần 20% so với năm 2024. Riêng thị trường Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng gần 19%, tương đương mức tăng tuyệt đối hơn 870 triệu USD. Đây là mức tăng cao nhất từ trước đến nay cả về quy mô lẫn tỷ trọng.

Sự chênh lệch giữa Trung Quốc và các thị trường khác ngày càng nới rộng. Trong khi xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt khoảng 547 triệu USD (chiếm hơn 6%), Hàn Quốc và Nhật Bản lần lượt dưới 4% và 3%, thì Trung Quốc chiếm tới hơn 64% tổng kim ngạch.

Đà tăng tốc thể hiện rõ nét trong những tháng cuối năm. Riêng tháng 12/2025, xuất khẩu sang thị trường này đạt 523 triệu USD, tăng 15% so với tháng trước và vọt tăng 75% so với cùng kỳ năm 2024.

Với tốc độ bứt phá này, Việt Nam trở thành quốc gia tăng trưởng nhanh nhất trong nhóm 10 nguồn cung rau quả lớn nhất cho Trung Quốc. Thị phần rau quả Việt tại đây đã mở rộng từ 18,27% lên 22,55%, giữ vững vị trí nguồn cung lớn thứ hai, chỉ sau Thái Lan.

Động lực chính cho kỷ lục năm 2025 đến từ các mặt hàng chủ lực. Cụ thể, sầu riêng giữ vai trò dẫn dắt nhờ nhu cầu tiêu thụ khổng lồ, lợi thế sản lượng lớn, thời vụ kéo dài và quy trình xuất khẩu chính ngạch ngày càng ổn định. Trong khi đó, chuối mở rộng thị phần nhanh chóng nhờ giá cạnh tranh và thời gian vận chuyển ngắn hơn đáng kể so với đối thủ từ Nam Mỹ.

Mặt hàng thanh long dù không còn tăng trưởng "nóng" nhưng vẫn duy trì sản lượng ổn định, đóng vai trò nền tảng trong cơ cấu xuất khẩu.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định, con số 8,56 tỷ USD là thành tích kỷ lục của toàn ngành. Ông cho biết, nửa đầu năm 2025, doanh nghiệp gặp không ít khó khăn khi Trung Quốc áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát kỹ thuật mới.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt đã nhanh chóng thích ứng bằng việc nâng cao chất lượng, hoàn thiện quy trình sản xuất và đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch. Sự chuyển mình này đã tạo đà cho cú nước rút ngoạn mục vào cuối năm.

Bước sang năm 2026, Hiệp hội Rau quả Việt Nam dự báo dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn, song rủi ro sẽ gia tăng.

Đáng chú ý, từ tháng 6/2026, Trung Quốc dự kiến siết chặt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc theo Lệnh 248 và 249. Ông Đặng Phúc Nguyên cảnh báo, nếu doanh nghiệp không chuẩn bị đầy đủ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hồ sơ tuân thủ, hoạt động xuất khẩu – đặc biệt là các mặt hàng chủ lực như sầu riêng và chuối – sẽ đối mặt với nhiều thách thức lớn.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ là yếu tố sống còn để nông sản Việt giữ vững vị thế tại thị trường lớn nhất thế giới này.

Thanh Hoa