Theo cam kết trong Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), EU sẽ dành cho Việt Nam hạn ngạch 80.000 tấn gạo với mức thuế 0% đối với gạo xay xát và gạo thơm. Để được hưởng ưu đãi này, Bộ NN&PTNT đang gấp rút hoàn thiện dự thảo Nghị định Quy định về chứng nhận chủng loại gạo thơm xuất khẩu sang EU và sớm trình Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Với hạn ngạch 80.000 tấn gạo/năm được hưởng miễn thuế, trong đó có 50.000 tấn gạo lức và gạo trắng, 30.000 tấn gạo thơm. Riêng với 30.000 tấn gạo thơm, EU yêu cầu cơ quan thẩm quyền Việt Nam phải chứng nhận đúng với 9 giống mà hai bên đồng ý thỏa thuận.

Như vậy, Nghị định Quy định về chứng nhận chủng loại gạo thơm xuất khẩu sang EU sẽ quy định về chứng nhận chủng loại gạo thơm thuộc Danh mục quy định được hưởng miễn thuế nhập khẩu theo hạn ngạch khi xuất khẩu sang EU.

Theo ông Nguyễn Như Cường, Cục trưởng Cục Trồng trọt, nếu doanh nghiệp không thực hiện việc xác nhận này thì việc xuất khẩu gạo thơm sang EU vẫn bình thường nhưng phải chịu thuế.

Việc cấp giấy chứng nhận này là để đảm bảo đúng giống trong danh mục được xuất khẩu sang EU. Điều kiện được chứng nhận là giống đúng loại, chất lượng giống đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, sản xuất tại Việt Nam; độ thuần đồng ruộng của giống phải đạt thấp nhất 95%. Tuy cấp giấy chứng nhận nhưng vẫn đảm bảo được sự thông thoáng, hỗ trợ tối đa cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo vào EU về thủ tục hành chính.

Để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp cũng như đơn vị quản lý, những đơn vị khảo nghiệm giống cây trồng được công nhận sẽ thực hiện việc chứng nhận đúng giống này. Việc kiểm tra đúng giống sẽ được thực hiện khoảng 20 ngày trước khi lúa được thu hoạch, bởi đây là thời điểm sẽ xác định được toàn bộ đặc tính chuẩn nhất của giống. 

Cục Trồng trọt cho biết, 9 loại gạo thơm xuất khẩu sang EU được hưởng miễn thuế nhập khẩu theo hạn ngạch là: Hoa nhài 85, ST 20, Nàng Hoa 9, VD 20, RVT, OM 4900, OM 5451 và Tài nguyên Chợ Đào.

Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Bộ NN&PTNT, mỗi năm EU tiêu thụ khoảng 2,5 triệu tấn gạo. Năm 2018, xuất khẩu gạo Việt Nam sang EU đạt 5,6 triệu USD, tăng 41,3% so với 2017; năm 2019 đạt 10,7 triệu USD, tăng 92,1% so với năm 2018. Trong 6 tháng năm 2020 đạt 7 triệu USD, tăng 61,2% so với cùng kỳ năm 2019.

Sản lượng gạo Việt Nam xuất khẩu sang EU bình quân là khoảng từ 22.000 - 24.000 tấn/năm. Giá xuất khẩu gạo sang EU trung bình 700 USD/tấn.

"So với hạn ngạch EU cấp khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực, dư địa cho chúng ta còn rất lớn, nhất là khi thuế chỉ còn 0%”, Phó cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản Lê Thanh Hòa cho hay.

Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, với hạn ngạch 80.000 tấn gạo/năm EU dành cho, Việt Nam không phân bổ hạn ngạch mà sẽ do phía EU phân bổ cho các doanh nghiệp nhập khẩu bên EU. Do đó, doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam cần chủ động liên hệ phía EU để giao dịch, chào bán cho họ.

Đến 15/7/2020, cả nước có khoảng 24 doanh nghiệp xuất khẩu gạo vào EU trong tổng số 192 doanh nghiệp được phép kinh doanh xuất khẩu gạo.

P.L