Cây trà hoa vàng có giá trị cao cả về kinh tế và dược liệu. Loài cây này được các nhà khoa học đánh giá là có nhiều tác dụng trong việc giảm cholesterol trong máu, chữa xơ cứng động mạch do lượng mỡ trong máu cao, giảm huyết áp. Bên cạnh đó, cây trà hoa vàng còn lấy lá tắm cho trẻ sơ sinh, chữa nhiệt miệng…

Bảo tồn dược liệu quý

Ông Nịnh Văn Trắng, Giám đốc Công ty CP kinh doanh nông sản Trà Hoa Vàng là một trong những người có công bảo tồn cây trà hoa vàng. Bởi từ năm 2006, dân địa phương tại đây đã hái trà hoa vàng bán cho người Trung Quốc. Điều đáng buồn là họ chỉ thu hoạch chứ không gìn giữ giống cây trồng quý này. Ban đầu họ chỉ lấy hoa, sau biết được công dụng quý, những người dân đã lấy cả rễ, lá…, nguy cơ cây trà hoa vàng sắp tuyệt chủng.

Năm 2009, ông Nịnh Văn Trắng đã cùng một số kỹ sư lâm nghiệp quyết định bảo tồn và nhân giống cây trà hoa vàng tại địa phương.

Sau 10 năm nhân giống và mở rộng diện tích, hiện tổng diện tích trà hoa vàng trên toàn huyện Ba Chẽ đạt hơn 100ha, trong đó có khoảng gần 70ha cây đã vào tuổi cho thu hoạch, sản lượng mỗi năm đạt 5 tạ hoa tươi, bằng 1 tạ hoa khô. Do cây trà hoa vàng có giá trị y học cao trong khi diện tích trồng, sản lượng thu hoạch ít, chưa đủ đáp ứng nhu cầu thị trường, nên giá bán sản phẩm đang ở mức khá cao (khoảng 15 triệu đồng/kg khô). Riêng công ty của ông Trắng trồng được 3ha, nhưng sản lượng hiện tại không thể đáp ứng đủ cho thị trường nên doanh nghiệp tiếp tục có kế hoạch mở rộng diện tích trồng cây trà hoa vàng.

Sản phẩm tinh tuý từ đất trời

Ông Nịnh Văn Trắng cho biết, hoa được thu hoạch vào cuối tháng 10 âm lịch đến tháng Giêng năm sau. Khi hoa bắt đầu sắp nở, nhân công sẽ thu hoạch, bởi nếu để bông hoa nở thì ong lấy phấn, hút mật, sản phẩm sẽ giảm độ tinh tuý.

Khi hoa được thu hoạch về, nhân công sẽ tiến hành tách hoa để cho vào sấy. Trường hợp hoa đã nở to sẽ phân loại để riêng. Theo ông Trắng, việc phân loại như vậy sẽ ra sản phẩm đều và đẹp hơn.

Hiện nay, giá hoa tươi thu mua 800.000 đồng/kg. Khi sấy khô bán ra thị trường có giá 15 triệu đồng/kg.

Sản phẩm được đóng gói đa dạng có từ 20-30-40-100g, 500g để có thể phù hợp với túi tiền của người tiêu dùng. Ngoài sản phẩm trà hoa, lá cũng được nghiền làm trà túi lọc.

Theo ông Trắng, mỗi vụ thu hoạch được hoa khô được hơn 3 tạ, 4-5 tấn lá. Thu hoạch mỗi vụ, tính riêng hoa trị giá hơn 4 tỷ đồng, lá 600-700 triệu đồng.

Hiện nay, việc sản xuất trà hoa vàng không đủ cung cấp ra thị trường. Trà hoa vàng được phân phối tại thị trường Đà Nẵng, TP. HCM, nhưng tiêu thụ nhiều nhất là tại Quảng Ninh, do đây là đất trồng trà nên nhiều người biết đến. Riêng tại thị trường Hà Nội tiêu thụ rất chậm vì nhiều người chưa biết đến loại trà này.

Ông Trắng hy vọng thời gian tới sẽ mang được đặc sản trà hoa vàng giới thiệu tới thị trường Hà Nội nhiều hơn và để người dân Thủ đô được thưởng thức đặc sản trà của miền núi phía Đông Bắc.

Minh Trang