Một thông tin đáng chú ý được hãng nghiên cứu về thương hiệu Brand Finance đưa ra tại Diễn đàn Thương hiệu Việt Nam sáng ngày 4/8, thương hiệu quốc gia Việt Nam được định giá khoảng 172 tỷ USD.

Ruột ta mác ngoại, DN thiệt thòi

Như vậy, nếu so sánh với thương hiệu có giá trị hàng đầu thế giới là Apple - được định giá khoảng 170 tỷ USD, thương hiệu quốc gia Việt Nam chỉ cao hơn… 2 tỷ USD. Đáng chú ý, thương hiệu quốc gia Việt Nam xếp thứ 42 trong tổng số 100 nước trên thế giới, đứng thứ 15 ở châu Á và đứng vị trí thứ 6 trong khu vực.

Thương hiệu quốc gia Việt Nam được đánh giá là có bước tiến khi nằm trong 10 quốc gia có tiến bộ nhanh nhất về thương hiệu trên toàn cầu, tăng tới 30% trong 2 năm 2013 - 2014. Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Lại Tiến Mạnh, Đại diện của Brand Finance tại Việt nam, việc chưa có nhiều thương hiệu quốc gia mạnh đang đặt ra nhiều thách thức cho DN Việt Nam khi hội nhập, do DN sẽ phải chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn.

Dẫn chứng từ câu chuyện của nông sản, ông Mạnh chỉ ra thực tế là hiện chỉ có phần lớn các sản phẩm nông sản của Việt Nam chỉ XK rời, nên khi ra thị trường thế giới lại đeo “mác” của các thương hiệu nước ngoài. Dẫn đến, giá trị gia tăng mà DN Việt nam thu về khá thấp và sản phẩm XK của Việt Nam hầu như chưa xây dựng được thương hiệu trên thị trường.

Chưa đơn vị hay cơ quan nào đứng ra xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt

PGs.Ts. Nguyễn Quốc Thịnh, Chuyên gia thương hiệu Đại học Thương mại, cũng đồng tình quan điểm khi cho rằng việc chưa xây dựng được thương hiệu khiến cho giá trị mà DN nông sản Việt Nam thu về rất thấp. Cũng bởi, nhiều sản phẩm nông sản dù XK có vị trí nhất nhì thế giới về sản lượng, song hầu hết các nhà sản xuất của Việt Nam đều bị phụ thuộc vào các nhà nhập khẩu - là những nhà điều hành chính trong chuỗi giá trị hàng nông sản toàn cầu. Do đó, khi hàng được XK ra thế giới, thường mang thương hiệu của các nhà phân phối. Và, đây chính là “thiệt thòi” cho các DN sản xuất của Việt Nam.

“Tôi thấy nông sản Việt Nam chưa có được một đơn vị, cá nhân hay cơ quan chủ quản nào đứng ra để có thể xây dựng thương hiệu dưới cái tên riêng của Việt Nam. Hoặc đã có nhưng chưa đủ để quảng bá sản phẩm của ta ra thị trường thế giới. Ta có vùng nguyên liệu sản xuất với sản phẩm thơm ngon, nên cần có cách đưa và giới thiệu sản phẩm ra thị trường nước ngoài. Vấn đề chưa có đơn vị cơ quan nào đứng ra xây dựng thương hiệu toàn diện”, ông Mạnh đánh giá.

Nguy cơ bị nuốt chửng?

Từ câu chuyện xây dựng thương hiệu nông sản, nhìn rộng ra chuyện xây dựng thương hiệu của các DN Việt Nam, cho thấy đây vẫn là bài toán không đơn giản. Nghiên cứu từ Brand Finance cho thấy nhiều DN Việt Nam vẫn chưa chú ý đến xây dựng thương hiệu trong hội nhập, ngay cả khi Việt Nam đã và đang tham gia đàm phán và ký kết nhiều hiệp định quan trọng như TPP, các FTA và hình thành cộng đồng Kinh tế Asean trong năm nay.

Thực tế từ DN, ông Hồ Văn Vân, Giám đốc Nhà máy nước khoáng Thạch Bích, Chi nhánh Công ty CP Đường Quảng Ngãi, cũng nhìn nhận rằng mặc dù các hiệp định thương mại mang lại nhiều cơ hội lớn, song cũng có không ít thách thức. Đơn cử như các quy tắc ứng xử từ TPP với nhiều sản phẩm, ngành hàng có thể vô hiệu hóa các ưu đãi về thuế quan; các rào cản thương mại; sự phức tạp về sở hữu trí tuệ… Đặc biệt, với riêng ngành nước giải khát, hiện DN Việt Nam đang chịu sức ép cạnh tranh lớn từ các tập đoàn nước ngoài, nên nếu không xây dựng thương hiệu mạnh, việc bị đẩy lùi hoặc “thâu tóm” trên sân nhà là có thể xảy ra.

Theo ông Bùi Huy Sơn, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), vấn đề khó khăn nhất hiện nay trong xây dựng thương hiệu của các DN chính là nguồn lực và năng lực có hạn. Bởi vậy, dù các DN đã có nhiều chuyển biến trong nhận thức xây dựng thương hiệu, song điều kiện về tài chính, kinh nghiệm có hạn, nên DN Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn để xây dựng và phát triển thương hiệu, cạnh tranh được trên thị trường. 

PGs.Ts. Nguyễn Quốc Thịnh cho rằng trước áp lực cạnh tranh ngày càng lớn trong hội nhập, cùng với việc thâm nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, việc nâng cao chất lượng sản phẩm là yếu tố tiên quyết cần đặt ra với mỗi DN. Xây dựng thương hiệu cũng là việc làm bền bỉ và lâu dài, là cả quá trình đầu tư của DN cho sản phẩm, hệ thống phân phối. Do đó, cần có bước đi thận trọng để có thể khẳng định được uy tín và vị thế, đưa ra cam kết và nỗ lực để triển khai các cam kết, tuân thủ nghiêm ngặt các các yếu tố mà chuỗi giá trị toàn cầu đặt ra.

Cẩm An