Theo UBND xã Nhân Hòa, Lỗ Xá vốn là địa phương nổi tiếng khi nằm trong danh sách 10 điểm dân cư tiên tiến tiêu biểu toàn quốc, từng được tặng Huân chương Lao động hạng Ba. Đây cùng là mô hình “làng văn hóa sức khỏe” đầu tiên của tỉnh Hưng Yên (do Trung tâm Y tế huyện Mỹ Hào phát động năm 2004), với nhiều hoạt động thiết thực, tiêu biểu.

“Làng sức khỏe” bị “biến dạng”

Trở thành “Làng văn hóa sức khỏe” đầu tiên của tỉnh Hưng Yên, Lỗ Xá được nhiều địa phương học tập, khi hơn 70% gia đình đạt chuẩn gia đình văn hóa sức khỏe, đường sá được “bê tông hóa” đến tận cổng từng gia đình. Các hộ đều được đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước hiện đại và các công trình vệ sinh đạt tiêu chuẩn quốc gia. Hoạt động xử lý thu gom rác thải cũng được quan tâm, nâng cấp giúp đường làng ngõ xóm xanh, sạch, văn minh.

Nhưng sau 10 năm trở thành địa phương tiêu biểu, được nhiều địa phương học tập, Lỗ Xá nay đã hoàn toàn “biến dạng”. “Làng văn hóa sức khỏe” nay trở thành “làng ô nhiễm” bởi hàng trăm lò giết mổ gia súc, trong đó, hơn 60 lò giết mổ, chế biến thịt lợn lớn, đang ngày đêm xả thải ra môi trường.

Đến Lỗ Xá thời điểm này, bầu không khí trở nên ngột ngạt, đặc quánh, mùi hôi hám luôn phảng phất gây khó chịu. Đặc biệt, tại các khu vực gần lò mổ gia súc (được trang bị cửa sắt, luôn trong tình trạng kín cổng, cao tường) mùi hôi thối có thể xộc vào mũi, khiến những người mới đến cảm thấy hoa mày, chóng mặt, buồn nôn, dù đã đeo khẩu trang.

Không chỉ bầu không khí bị “đầu độc”, hệ thống thoát nước quanh làng cũng đang bị “bức tử”. Các lò giết mổ xả trực tiếp chất thải gia súc chưa qua xử lý ra môi trường, khiến kênh, mương, ao hồ trong làng đều trở thành những vũng nước tù, bị tắc ngẽn, bốc mùi, đầy rác thải, ruồi muỗi.

Hồ nước tại trung tâm Lỗ Xá vốn được người dân gọi là “lá phổi xanh” của làng, nay cũng bị ô nhiễm nghiêm trọng, rác thải, xác động vật, lòng mề gia súc… nổi lềnh phềnh. Anh Phong, một người dân trong làng, cho biết: “Hồ nước này trước đây là nơi vui chơi, không gian rộng, sạch đẹp. Nhưng mấy năm nay, lò mổ mọc lên, phế thải thải ra đó khiến hồ bốc mùi, ô nhiễm kinh khủng”.

Các lò giết mổ lợn tự phát đang “bức tử” môi trường tại Lỗ Xá

Chính quyền gặp khó

Theo người dân Lỗ Xá, các lò mổ thường hoạt động vào đêm, các hoạt động vận chuyển, giao dịch, mua bán… diễn ra từ 1 - 5 giờ sáng. Dù đang gây ô nhiễm nghiêm trọng, nhưng hầu hết những người dân trong làng chấp nhận “sống chung với lũ”. “Hầu hết đều là anh em họ hàng, không thì cũng hàng xóm, láng giềng, vì vậy, dù rất khó chịu nhưng cũng phải thông cảm, cũng vì cuộc sống thôi”, chị Nguyễn Thị Lý, một người dân nói.

Không chỉ hoạt động tự phát gây ô nhiễm môi trường, một số lò mổ tại Lỗ Xá do không có sự quản lý chặt chẽ của địa phương, đang có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng ATVSTP. Theo lời kể của dân làng, nhiều lò mổ thường mua lợn chết, lợn ốm từ các nơi về giết mổ. Hành động này góp phần gia tăng tình trạng thực phẩm bẩn đang nhức nhối hiện nay.

Ông Nguyễn Ngọc Đích - Phó Chủ tịch UBND xã Nhân Hòa, cho biết: “Ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nan giải đối với Lỗ Xá. Chính quyền đã có nhiều biện pháp nhằm khắc phục tình trạng này. Tuy nhiên, do hoạt động làng nghề phát triển nhanh chóng, cộng thêm ý thức người dân chưa cao, khiến các hoạt động khắc phục vẫn chỉ như “muối bỏ bể”.

Về tình trạng giết mổ gia súc tự phát, ông Đích cho biết các lò mổ thường hoạt động về đêm, lực lượng chức năng lại mỏng nên rất khó kiểm soát. Thực tế, các lò mổ đều không đủ tiêu chuẩn. Tuy nhiên, chính quyền cũng khó cấm, vì đây là “nồi cơm” của dân.

“Chúng tôi đang vận động người dân nâng cấp cơ sở vật chất, đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm ATVSTP. Đồng thời, tuyên truyền nâng cao ý thức giữ vệ sinh, đầu tư hệ thống xử lý chất thải, không xả thải bừa bãi ra môi trường. Chính quyền địa phương cũng đang tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vị vi phạm. Các biện pháp khắc phục ô nhiễm cũng đã được triển khai”, ông Đích nói.

Văn Hiến