Trong khi thương mại toàn cầu đối mặt nhiều cú sốc kéo dài, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Đức vẫn giữ được nhịp tăng trưởng ổn định. Kim ngạch 10 tháng đầu năm tiếp tục đi lên, cho thấy nhu cầu hợp tác giữa hai nền kinh tế không hề suy giảm.

Những tín hiệu phục hồi bước đầu của kinh tế Đức đang trở thành lực đẩy giúp doanh nghiệp Việt mở rộng chỗ đứng tại châu Âu.

Xuất khẩu sang Đức tăng tốc trở lại

Theo số liệu từ Hải Quan Việt Nam, đến cuối tháng 10/2025, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Đức đạt hơn 11,1 tỷ USD, tăng hơn 15% so với cùng kỳ năm trước.

Tỷ lệ tăng trưởng này được xem là đáng chú ý trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng tại châu Âu chưa phục hồi hoàn toàn, đồng thời nhiều thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam vẫn chịu ảnh hưởng bởi biến động địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng.

Ở chiều xuất khẩu, hàng hóa Việt Nam đạt xấp xỉ 7,8 tỷ USD, tiếp tục vượt xa chiều nhập khẩu từ Đức ở mức 3,2 tỷ USD. Với tỷ trọng hơn 17% hàng Việt Nam vào EU, Đức vẫn giữ vai trò cửa ngõ quan trọng đưa hàng hóa Việt sang các thị trường trong khối, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh so với những nước chỉ dựa vào từng thị trường đơn lẻ.

Hiệp định EVFTA tiếp tục phát huy hiệu quả sau hơn bốn năm thực thi. Dòng thuế quan được cắt giảm giúp hàng hóa Việt Nam thuận lợi hơn khi thâm nhập vào hệ thống phân phối vốn rất chặt chẽ của Đức. Nhờ đó, kim ngạch song phương tăng đều qua các năm, từ mức xấp xỉ 10 tỷ USD năm 2020 lên gần 12 tỷ USD năm 2024 và có khả năng cán mốc 13,3 tỷ USD ngay trong năm 2025.

Một điểm sáng rõ nét là nhóm nông sản. Cà phê là mặt hàng vốn đã có chỗ đứng tại Đức lại ghi nhận mức tăng trưởng vượt kỳ vọng, từ hơn 350 triệu USD năm 2020 lên gần 603 triệu USD năm 2024 và đang hướng tới mức 1,2 tỷ USD trong năm 2025.

Rau quả cũng ghi nhận bước nhảy vọt khi giá trị xuất khẩu dự kiến tăng hơn 200% trong vòng 5 năm. Chất lượng cải thiện, truy xuất nguồn gốc minh bạch hơn và ưu đãi thuế từ EVFTA là những yếu tố giúp nông sản Việt ngày càng hiện diện nhiều hơn trong siêu thị Đức.

Ở góc độ chiến lược, doanh nghiệp Đức đang chủ động tái định hình chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa, giảm lệ thuộc vào các nguồn hàng lớn truyền thống. Việt Nam nhờ đó được đánh giá là điểm đến tiềm năng nhờ môi trường chính trị ổn định, lực lượng lao động dồi dào, năng lực sản xuất cải thiện và mối quan hệ thương mại thuận lợi.

Dòng chuyển dịch chuỗi cung ứng đang mở ra cánh cửa để hàng Việt tiến sâu hơn vào thị trường Đức, không chỉ ở vai trò nhà cung cấp đơn thuần mà còn có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị châu Âu.

Xúc tiến thương mại chuyển sang chiều sâu

Bên cạnh những cơ hội lớn, thị trường Đức đang bước vào giai đoạn áp dụng các tiêu chuẩn khắt khe nhất châu Âu về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Thỏa thuận Xanh châu Âu, cơ chế CBAM và quy định EUDR yêu cầu hàng hóa xuất khẩu phải minh chứng được nguồn gốc nguyên liệu, mức phát thải carbon và cam kết bảo vệ rừng. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn cho doanh nghiệp Việt trong việc cải thiện quy trình sản xuất và quản trị chuỗi cung ứng.

Ngoài khung pháp lý chung của EU, các tập đoàn bán lẻ và hệ thống phân phối tại Đức còn có bộ tiêu chuẩn riêng. Từ sản phẩm nông nghiệp, dệt may đến đồ gỗ, mọi mặt hàng đều phải đáp ứng yêu cầu về an toàn, bền vững, trách nhiệm xã hội và cả tính minh bạch trong vận hành.

Những doanh nghiệp đáp ứng được yêu cầu kép về cả tiêu chuẩn EU lẫn tiêu chuẩn riêng của nhà phân phối sẽ có lợi thế lớn khi xây dựng vị thế lâu dài tại Đức.

Để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vượt qua các rào cản này, Thương vụ Việt Nam tại Đức đã xây dựng cổng thông tin chuyên biệt về thị trường, cung cấp dữ liệu cập nhật về quy định nhập khẩu, xu hướng tiêu dùng, hệ thống phân phối và nhu cầu cụ thể từng bang của Đức. Đây được xem như “bản đồ” giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro khi tiếp cận một thị trường có chuẩn mực cao và biến động nhanh.

Hoạt động xúc tiến thương mại cũng được thúc đẩy mạnh hơn. Tuần hàng Việt Nam tại chuỗi siêu thị Đức, các hội chợ ngành hàng, cùng hoạt động kết nối với kênh phân phối của cộng đồng người Việt được kỳ vọng tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp mở rộng thị phần. Việc đồng hành cùng các nhà bán lẻ Đức ngay từ giai đoạn đầu giúp doanh nghiệp Việt gia tăng sự hiện diện, đồng thời tạo tiền đề cho việc xây dựng thương hiệu bền vững.

Tuy vậy, để tận dụng tối đa các cơ hội, doanh nghiệp Việt cần chủ động hơn trong việc nâng cấp năng lực sản xuất, đầu tư công nghệ sạch, quản trị phát thải, cải thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm đáp ứng thị hiếu châu Âu. Đây không chỉ là yêu cầu của thị trường Đức mà còn là điều kiện để Việt Nam nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thị trường Đức được dự báo tiếp tục phân tầng mạnh trong những năm tới, với ưu thế nghiêng về các doanh nghiệp có khả năng cung ứng hàng hóa đạt chuẩn, bền vững và ổn định. Cơ hội dành cho Việt Nam là rất lớn, nhưng chỉ bền vững nếu doanh nghiệp chủ động nâng cấp nội lực và hiểu rõ lộ trình tiêu chuẩn của EU.

Tiến Anh