Theo đánh giá của Bộ NN&PTNT, trong tháng 3/2019, giá lợn hơi trong nước giảm bởi sức mua giảm do người dân vẫn e ngại dịch tả lợn châu Phi.

Cụ thể, giá lợn hơi tại miền Bắc giảm 3.000 – 5.000 đồng/kg. Giá lợn hơi tại Nam Định xuống 35.000 đồng/kg; Bắc Giang, Hà Nam xuống 36.000 đồng/kg.

Giá lợn hơi giảm sâu

Tại Tuyên Quang, Hà Nội, Phú Thọ, Vĩnh Phúc giá khoảng 35.000 – 37.000 đồng/kg; Hưng Yên, Thái Nguyên, Thái Bình dao động trong khoảng 36.000 – 38.000 đồng/kg, có nơi xuống còn 32.000 – 34.000 đồng/kg. Tại Yên Bái, Lào Cai, Hải Dương, Ninh Bình, lợn hơi được thu mua trong khoảng 39.000 – 40.000 đồng/kg.

Giá lợn hơi tại miền Trung cũng giảm. Tại Khánh Hòa, Ninh Thuận giảm 5.000 đồng/kg xuống 44.000 đồng/kg. Tại Quảng Nam, Quảng Ngãi, giá đồng loạt giảm 7.000 đồng/kg xuống 39.000 đồng/kg. Những đợt giảm liên tiếp đã đẩy giá lợn hơi xuống gần mức giá tại phía Bắc, với mức giá bình quân khoảng 38.000 đồng/kg.

Tại miền Nam, giá lợn hơi cũng cùng xu hướng giảm. Giá lợn hơi tại Tây Ninh giảm 10.000 đồng/ kg xuống 40.000 đồng/ kg; Đồng Nai giảm 10.000 đồng/kg xuống 40.000 – 41.000 đồng/kg.

Các tỉnh Hậu Giang, Kiên Giang, Cà Mau, Sóc Trăng đồng loạt giảm 6.000 – 9.000 đồng/kg xuống khoảng 43.000 – 46.000 đồng/kg. Tại Bình Dương, Đồng Tháp, An Giang giảm 7.000 – 10.000 đồng/kg xuống 42.000 – 45.000 đồng/kg.

Một trong những nguyên nhân khiến giá lợn hơi giảm là do nhiều người tiêu dùng hạn chế sử dụng thịt lợn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy trong khi các chợ truyền thống ế ẩm, kênh phân phối hiện đại vẫn rất đắt khách.

Trong bối cảnh dịch bệnh, thay vì mua ở chợ, người dân chuyển sang mua trong siêu thị, cửa hàng thực phẩm an toàn, các chuỗi cung ứng lớn. Chị Trà My, Cửa hàng trưởng một cửa hàng tiện lợi ở Hải Phòng, cho biết lượng thịt lợn mỗi ngày cửa hàng nhập về trong thời gian xảy ra dịch bệnh thường tăng trung bình 20- 30% so với trước đây.

"Đa phần người tiêu dùng cho biết họ chọn mua thịt lợn trong các kênh phân phối hiện đại là vì biết rõ xuất xứ nguồn gốc, kiểm định được chất lượng sản phẩm", chị My cho hay.

Trong khi đó, đại diện Saigon Co.op cho biết, kể từ sau khi thông tin xảy ra dịch, mức tiêu thụ thịt lợn trong những ngày qua của hệ thống này tăng trung bình hơn 20%. Các ngày thường, siêu thị tiêu thụ trung bình 45 – 50 tấn thịt lợn/ngày, các ngày cuối tuần tiêu thụ trung bình 60 – 70 tấn/ngày.

Đại diện siêu thị Lotte Mart cũng cho biết, hiện lượng thịt lợn tiêu thụ hàng ngày tại siêu thị này tăng 15-20% so với trước khi có dịch bệnh.

Như vậy có thể thấy, nếu ngành chăn nuôi lợn triển khai truy xuất nguồn gốc sản phẩm đồng bộ, kể cả kênh phân phối truyền thống và hiện đại, chắc chắn sẽ không xảy ra tình trạng một số người tiêu dùng quay lưng với thịt lợn vì lo ngại dịch bệnh như thời gian qua.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), hiện nay mặc dù Luật An toàn thực phẩm đã quy định nhưng vẫn chưa có hệ thống truy xuất nguồn gốc bắt buộc. Gần đây xuất hiện một số hệ thống truy xuất nguồn gốc "tự nguyện" được thiết lập tại địa phương đối với sản phẩm trứng và rau quả.

Bắt buộc truy xuất nguồn gốc

"Đây là một bước khởi đầu tốt nhưng theo quan điểm của chúng tôi, Chính phủ nên bắt đầu áp dụng các hệ thống truy xuất theo hướng bắt buộc. Có thể khởi đầu với hệ thống đăng ký vật nuôi bắt buộc, bởi vì việc thiếu hệ thống đăng ký vật nuôi hiện nay làm tăng cấp độ rủi ro về an toàn thực phẩm", EuroCham cho biết.

Theo tổ chức này, một căn bệnh nguy hiểm bùng phát và có thể truyền từ động vật sang con người (bệnh lây truyền từ động vật sang người), việc truy xuất nguồn gốc bệnh là không khả thi. Khi nguồn lây nhiễm không thể được xác định chính xác thì rất khó để điều trị bệnh nếu không muốn nói là không thể.

Điều này làm giảm niềm tin của người dân vào ngành nông nghiệp và thị trường Việt Nam, dẫn đến sụt giảm giá bán và gây thiệt hại uy tín không thể khắc phục.

"Chúng tôi tin rằng một hệ thống nhận diện và theo dõi cho phép truy xuất nguồn gốc sẽ là công cụ hữu ích để khởi tố người vi phạm và giúp cải thiện vấn đề, nâng cao uy tín về an toàn thực phẩm của Việt Nam. Hệ thống nhận diện cho phép truy xuất thông tin về từng sản phẩm vật nuôi, bao gồm trang trại nơi động vật được sinh sản, địa điểm chăn nuôi và lò giết mổ cũng như các công ty chịu trách nhiệm vận chuyển", EuroCham nhấn mạnh.

Thời gian qua, việc truy xuất nguồn gốc thịt lợn đã được thực hiện ở các chợ đầu mối lớn tại Tp.HCM, tuy nhiên hiệu quả đạt được chưa cao. Các DN cho rằng để tránh gian lận trong khâu truy xuất nguồn gốc bắt buộc phải thành lập các chuỗi liên kết từ con giống, thức ăn chăn nuôi, giết mổ, phân phối ra thị trường. Đặc biệt, cần quy rõ trách nhiệm của từng khâu tham gia chuỗi liên kết.

Đại diện công ty TNHH Biển Đông DHS kiến nghị Bộ NN&PTNT chủ trì cùng các cơ quan liên quan theo dõi, hướng dẫn và tổ chức thi hành Nghị định 90/2017/NĐ- CP ngày 31/7/2017 quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực thú y, để Nghị định đi vào thực tế, đảm bảo sản phẩm chăn nuôi đến tay người tiêu dùng đạt chất lượng và tạo điều kiện cho các DN chế biến sản phẩm chăn nuôi nâng cao năng lực sản xuất, nghiêm chỉnh chấp hành quy định của pháp luật về kiểm soát giết mổ và chế biến sản phẩm động vật, kiểm tra vệ sinh thú y.

Trong khi đó, Tập đoàn Masan mong muốn Bộ NN&PTNN xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng chất cấm; tăng cường phối hợp với các cơ quan ban ngành kiểm soát các lò giết mổ trái phép, không đạt chuẩn.

Ts. Nguyễn Thanh Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chăn nuôi, cho rằng tổ chức lại sản xuất chăn nuôi theo các chuỗi liên kết từ cung cấp đầu vào cho sản xuất đến chế biến, tiêu thụ là giải pháp quan trọng để phát triển chăn nuôi bền vững.

Hơn nữa, cách tiếp cận về quản lý nhà nước hiện nay vẫn thể hiện tính "bao sân" của Nhà nước, chưa thấy vai trò và bóng dáng của các tổ chức xã hội nghề nghiệp (các hiệp hội ngành hàng, HTX…) trong quá trình giám sát, quản lý quá trình sản xuất, chế biến giết mổ và tiêu thụ trên thị trường.

Vì vậy, cần có sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý nhà nước đối với lĩnh vực nông nghiệp nói chung và chăn nuôi nói riêng phù hợp với thông lệ quốc tế.

Theo đó, một số hoạt động mang tính dịch vụ như đánh giá điều kiện sản xuất, cấp chứng nhận chất lượng sản phẩm con giống, thức ăn và vật tư khác phục vụ chăn nuôi nên để các hiệp hội ngành nghề tương ứng đảm nhận thay vì các cơ quan quản lý nhà nước "bao sân" như hiện nay.

Thy Lê