Năm 2015, hệ thống ngân hàng báo lãi “tưng bừng” từ vài trăm tới vài nghìn tỷ đồng, song bức tranh cổ tức lại có sự phân hoá rõ rệt. Có ngân hàng lãi vài hơn nghìn tỷ đồng đã mạnh tay chia cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 10% – mức cao nhất trong ngành. Ngược lại, một số ngân hàng vẫn đều đặn tăng trưởng lợi nhuận, vượt trên 1.500 tỷ đồng, nhưng lại cắt cổ tức triền miên.

Tăng trưởng “nóng”, lợi nhuận “co hẹp”

Mới đây, công ty CP chứng khoán MB (MBS) công bố báo cáo khá lạc quan về triển vọng ngành ngân hàng trong năm 2016. Theo MBS, năm nay, các ngân hàng đều đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng cao hơn năm trước.

Đơn cử, ngân hàng TMCP Quân đội (MB) đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng tới 20% và có khả năng được nới “room” cao hơn. Nhóm 4 ngân hàng lớn khác, gồm ACB, BID, VietinBank đều chung mục tiêu tăng trưởng tín dụng 18%, VCB tăng trưởng ở mức 17%.

Trên cơ sở nhận định tình hình, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, tăng trưởng tín dụng của toàn hệ thống ngân hàng năm nay sẽ ở mức 18%-20%. Tín dụng được cân nhắc thận trọng, có thể xem xét mở “room” tín dụng cao hơn đối với các ngân hàng đảm bảo thực hiện mục tiêu khả thi, an toàn.

Do vậy, một số ngân hàng đang trên đà tăng trưởng đã nhanh chóng đặt mục tiêu tín dụng rất cao. Tại ĐHCĐ thường niên ngày 12/5, HĐQT của ngân hàng HDbank đã trình kế hoạch kinh doanh năm 2016 tăng trưởng cao hơn, trong đó dư nợ tín dụng sẽ tăng tới 28,2%, sau khi năm 2015 đã đạt mức tăng cao là 24%.

MBS cũng chỉ rõ “động lực tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng là mảng tín dụng bán lẻ” với chiến lược đẩy mạnh hoạt động, hoặc thành lập, sáp nhập thêm công ty tài chính tiêu dùng…

Tuy nhiên, kế hoạch này có thể bị ảnh hưởng vì tín dụng vay mua nhà có dấu hiệu chững lại sau khi “bùng nổ” trong năm 2015 và việc mở rộng mảng bán lẻ ẩn chứa nhiều rủi ro cao.

Theo cập nhật từ các ngân hàng, trong quý I/2016, nhiều ngân hàng ghi nhận kết quả tăng trưởng khá thấp. Đơn cử: Tín dụng của BIDV chỉ tăng 4,3% trong khi mục tiêu cả năm là 18%, lợi nhuận trước thuế đạt 1.900 tỷ đồng, chỉ tăng trưởng 3% so với năm trước.

Tín dụng của VietinBank trong ba tháng đầu năm cũng tăng 3%, song lợi nhuận cải thiện tốt hơn, ở mức 2.400 tỷ đồng. Hay như MB – ngân hàng được cấp chỉ tiêu tín dụng 20%, trong quý I/2016, mới tăng được khoảng 2,3%, chỉ ngang mức tăng tín dụng toàn ngành. Lợi nhuận của MB lại tăng tới 10%, đạt 862 tỷ đồng.

Tăng trưởng tín dụng của toàn hệ thống ngân hàng năm nay sẽ ở mức 18%-20%

Chỉ số an toàn phải “đẹp”

Nếu như giai đoạn 2006-2009, tín dụng tăng trưởng rất “nóng”, lợi nhuận “khủng” thì từ 2012 đến nay, phải dồn sức tái cơ cấu nên lợi nhuận của nhiều ngân hàng đã bị “co hẹp” đáng kể.

Vấn đề cổ tức cũng phải tính toán lại, theo hướng cắt giảm tỷ lệ cổ tức, hạn chế chia tiền mặt để chia cổ phiếu tăng vốn. Vì NHNN chỉ đạo cả hệ thống ngân hàng phải tập trung tái cơ cấu, xử lý những tồn tại, nợ xấu, sáp nhập… trong sự “bức bối” về nguồn “tiền tươi, thóc thật”.

Công ty chứng khoán MBS cũng dự báo, việc trả cổ tức bằng tiền mặt của các ngân hàng sẽ bị ảnh hưởng trong thời gian tới do phải ưu tiên giữ lợi nhuận để tăng vốn điều lệ, đáp ứng hệ số an toàn vốn (CAR) sau khi áp dụng tiêu chuẩn Basel II và Thông tư 36.

Từ năm 2016, có 10 ngân hàng đang thí điểm thực hiện phương pháp quản trị vốn và rủi ro theo tiêu chuẩn Basel II, gồm: BIDV, Vietcombank, Techcombank, ACB, VPBank, MB, Maritime Bank, Sacombank và VIB.

Dự kiến, khi áp vào tiêu chuẩn Basel II thì hệ số CAR của các ngân hàng sẽ giảm từ 100 – 300 điểm cơ bản tùy từng trường hợp. Đơn cử: CAR của ACB sẽ giảm từ 12,8% (năm 2015) xuống mức 9,8%; của BIDV giảm từ 9,81% xuống mức 7,31%, của VietinBank giảm từ 10,58% xuống mức 9,58%; của Vietcombank giảm từ 11,04% xuống còn 9,04%; của MBB giảm từ 12,85% xuống mức 9,88%… Các ngân hàng như MB, ACB, Vietcombank hiện có hệ số CAR tương đối cao sẽ ít bị sức ép về tăng vốn hơn các nhà băng có CAR thấp. Ngược lại, ngân hàng có CAR thấp sẽ phải nỗ lực tăng vốn, dẫn tới phát hành thêm cổ phiếu, pha loãng giá trị, cũng bị hạn chế chia cổ tức.

Trong đó, BIDV đã có kế hoạch tăng vốn điều lệ lên 43.636 tỷ đồng, thông qua nhiều cách. Riêng trong năm 2016, BIDV sẽ tăng vốn từ hai nguồn: phát hành cho NĐT nước ngoài khi có điều kiện, phát hành trái phiếu chuyển đổi (cho NĐT nước ngoài và cổ đông hiện hữu), phát hành thêm 9.446 tỷ đồng cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.

Báo cáo của MBS cũng chỉ rõ, tỷ lệ lãi cận biên (NIM) của ngân hàng đã cải thiện, có xu hướng tăng ở khối TMCP, còn khối quốc doanh lại giảm nhẹ.

Dự báo, năm 2016, NIM của ACB sẽ giảm về 3,28%, BID giảm về 2,68%, Vietinbank giảm về 2,71%, SacomBank giảm về 2,77%. Trong khi đó, NIM của Vietcombank tăng nhẹ lên 2,67%, Eximbank tăng lên 3,25%.

Điều này cũng cho thấy NIM cao ở ngân hàng nào ít chịu sức ép tăng lãi suất huy động, tăng tỷ lệ cho vay cá nhân, giảm tài sản liên ngân hàng… Các khoản đầu tư trái phiếu chính phủ bằng USD năm 2015, tăng huy động vốn không kỳ hạn sẽ cải thiện NIM tốt cho ngân hàng.

Hải Hà