Tối 30/10, tại Quảng trường Võ Nguyên Giáp, tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh (4/11/1831 – 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà quốc tế - Thái Nguyên năm 2026. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự, phát biểu và trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Thái Nguyên. Dịp này, “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” chính thức được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Từ truyền thống cách mạng đến không gian phát triển mới

Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh là dịp tri ân các thế hệ đã xây dựng quê hương và xác định trách nhiệm đối với chặng đường phía trước.

Thái Nguyên là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa của Việt Bắc. Trong kháng chiến chống Pháp, ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn che chở Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng và Chính phủ, góp phần làm nên thắng lợi Điện Biên Phủ. Trong kháng chiến chống Mỹ, tỉnh vừa sản xuất, chiến đấu và chi viện cho tiền tuyến. Sự hy sinh của 60 thanh niên xung phong Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái, đêm 24/12/1972 mãi nhắc nhớ chúng ta về giá trị hòa bình.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Thái Nguyên. Từ nền tảng gang thép, cơ khí, tỉnh đã phát triển công nghiệp điện tử, thu hút các tập đoàn quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất toàn cầu. Đại học Thái Nguyên, các cơ sở đào tạo, nghiên cứu, y tế cùng nông nghiệp hàng hóa, kinh tế rừng và du lịch tạo thêm lợi thế phát triển.

Việc Thái Nguyên và Bắc Kạn hợp nhất từ ngày 1/7/2025 mở ra không gian phát triển mới, kết nối thế mạnh công nghiệp, đô thị, giáo dục, y tế với tiềm năng rừng, hồ, nông nghiệp đặc sản và di sản. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, giá trị hợp nhất phải thể hiện ở khả năng bổ trợ thế mạnh, tạo cơ hội cho cả những vùng còn khó khăn.

Ghi nhận những thành tựu và đóng góp của địa phương trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và phát triển kinh tế - xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Thái Nguyên. Đây là phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước, thể hiện sự ghi nhận đối với những nỗ lực, thành tựu và đóng góp của địa phương qua các thời kỳ.

Cũng trong khuôn khổ buổi lễ, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố quyết định, trao chứng nhận ghi danh “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự kiện góp phần khẳng định giá trị nghề chè, đồng thời mở ra cơ hội kết nối bảo tồn di sản với phát triển kinh tế, du lịch và thương mại.

Năm nhiệm vụ cho chặng đường phát triển đến năm 2045

Hướng tới kỷ niệm 200 năm thành lập tỉnh vào năm 2031 và mục tiêu phát triển đến năm 2045, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý Thái Nguyên cần chuẩn bị trước những thay đổi về công nghệ, lao động và yêu cầu môi trường. Khát vọng trở thành tỉnh có thu nhập cao phải dựa trên năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng sống.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tỉnh tập trung năm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin bằng chất lượng phục vụ nhân dân; khắc phục tư duy cục bộ, vận hành hiệu quả chính quyền địa phương hai cấp, tăng năng lực cấp xã. Phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí; đánh giá cán bộ bằng kết quả công việc.

Thứ hai, nâng cao năng lực tự chủ của nền công nghiệp, lấy khoa học công nghệ và con người làm nền tảng. Bên cạnh thu hút đầu tư chất lượng, tỉnh cần hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng trình độ kỹ thuật, tham gia chuỗi cung ứng; gắn hợp tác quốc tế với đào tạo kỹ sư, phát triển nhà cung ứng và nghiên cứu tại địa phương. Phát huy Đại học Thái Nguyên, kết nối đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp.

Thứ ba, tổ chức không gian phát triển thống nhất, hài hòa giữa công nghiệp, đô thị và sinh thái. Hạ tầng cần kết nối sản xuất, đào tạo với thị trường và đưa dịch vụ thiết yếu đến vùng xa. Quy hoạch phải tính đến năng lượng, nhà ở, rác thải, thoát lũ; bảo vệ rừng đầu nguồn, lưu vực sông Cầu, hồ Ba Bể, hồ Núi Cốc; kiểm soát khai thác khoáng sản, phòng ngập lụt, sạt lở và phục hồi môi trường.

Thứ tư, giữ gìn văn hóa, nâng tầm giá trị trà Thái Nguyên và sức lan tỏa của Festival. Tri thức trồng, chế biến chè cần được bảo tồn qua truyền nghề, gìn giữ cảnh quan và tạo sinh kế. Danh xưng “Thái Nguyên đệ nhất danh trà” phải đi cùng chất lượng ổn định, nguồn gốc minh bạch, an toàn và uy tín. Tỉnh cần hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp ứng dụng khoa học công nghệ, bảo vệ chỉ dẫn địa lý, chống giả mạo xuất xứ và phát triển sản phẩm mới nhưng giữ phẩm chất đặc trưng.

Festival cần kết nối người trồng chè, nghệ nhân, doanh nghiệp và đối tác quốc tế; thúc đẩy hợp đồng tiêu thụ, hợp tác và tuyến du lịch nối vùng chè với ATK, hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể. Hiệu quả cần thể hiện qua uy tín thương hiệu, thị trường và thu nhập người làm chè.

Thứ năm, tạo cơ hội phát triển cho mọi người dân, bồi đắp sức mạnh đoàn kết các dân tộc. Tăng trưởng công nghiệp phải gắn với nhà ở, trường học, y tế cho công nhân; vùng cao cần được tiếp cận dịch vụ, học nghề và việc làm. Quan tâm trẻ em khó khăn, người có công, người yếu thế; bảo đảm sinh kế cho đồng bào giữ rừng, gìn giữ di sản, giữ vững quốc phòng, an ninh. Các bộ, ngành cần phối hợp tháo gỡ vướng mắc cho tỉnh.

Đưa di sản trà thành động lực kinh tế và du lịch

Theo Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường, 195 năm xây dựng và phát triển đã tạo nên nền tảng lịch sử, văn hóa, cách mạng và những thành tựu kinh tế - xã hội của địa phương.

Sau sắp xếp, sáp nhập, tỉnh có thêm dư địa phát triển với lợi thế công nghiệp công nghệ cao, sinh thái, di sản cách mạng, văn hóa và nguồn nhân lực. Thái Nguyên xác định phương châm “Kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển”, lấy người dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu; xây dựng con người yêu nước, đoàn kết, tự lực, tự cường, nhân ái, trách nhiệm và sáng tạo.

Văn hóa trà là giá trị đặc sắc của địa phương. Cây chè vừa mang lại sinh kế, vừa là sản phẩm kinh tế và biểu tượng văn hóa. Việc “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ghi nhận tri thức bản địa được trao truyền qua nhiều thế hệ, tạo nền tảng để tỉnh tiếp tục bảo tồn và nâng tầm văn hóa trà. Tỉnh cũng hướng tới quảng bá di sản, phát triển du lịch và mở rộng giao lưu quốc tế.

Cùng với Lễ kỷ niệm, Festival Trà quốc tế 2026 chính thức khai mạc với chủ đề “Thái Nguyên - Đệ nhất danh trà”, diễn ra từ ngày 30/10 đến 7/11. Sự kiện được kỳ vọng trở thành không gian giao lưu văn hóa, xúc tiến thương mại, kết nối đầu tư và quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Thái Nguyên tới bạn bè trong nước và quốc tế.

Trong khuôn khổ Festival, Diễn đàn quốc tế “Từ di sản Trà đến kinh tế Trà toàn cầu” là một trong những hoạt động trọng tâm, tạo không gian để các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà sản xuất và đối tác quốc tế trao đổi về xu hướng phát triển ngành trà. Các vấn đề như nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, đổi mới công nghệ chế biến, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường, du lịch trà và kết nối chuỗi giá trị được đặt ra nhằm tìm kiếm giải pháp phát triển ngành chè chuyên nghiệp, bền vững.

Với HTX và hộ sản xuất, Festival mở ra cơ hội kết nối doanh nghiệp, tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực và tìm đầu ra ổn định; đồng thời quảng bá sản phẩm tới người tiêu dùng, đối tác phân phối và thị trường quốc tế.

Từ dấu mốc 195 năm, Thái Nguyên đứng trước cơ hội chuyển hóa tiềm năng thành động lực, lợi thế thành năng lực cạnh tranh, hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Phạm Hòa