Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, 2 tháng đầu năm 2026, tình hình kinh tế - xã hội tháng 2/2026 đạt nhiều kết quả tích cực, tạo khí thế phấn khởi bước vào năm mới. 

Tuy nhiên, bên cạnh những con số tăng trưởng, TS Nguyễn Bích Lâm, Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Cục Thống kê, Bộ Tài chính), chỉ ra, một số hạn chế về cấu trúc của nền kinh tế cũng đang dần lộ rõ.

Tổng cầu tiêu dùng phục hồi chậm

Trong đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1.236,6 nghìn tỷ đồng, tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước (nếu loại trừ yếu tố giá). Con số này thấp hơn đáng kể so với mức tăng 6,2% của năm 2025 và 5,3% của năm 2024, đặt trong bối cảnh trong 2 tháng đầu năm nay có 4,7 triệu lượt khách quốc tế - tăng 18,1%.

“Diễn biến này cho thấy tổng cầu tiêu dùng trong nước vẫn phục hồi chậm, trong khi tiêu dùng đóng vai trò trụ cột quan trọng nhất để bù đắp biến động bất lợi của thương mại hàng hóa quốc tế. Nếu xu hướng này kéo dài, động lực tăng trưởng dựa vào cầu trong nước sẽ suy yếu”, theo ông Lâm.

Theo chuyên gia, nếu cầu tiêu dùng trong nước không được cải thiện, nền kinh tế sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu và vốn FDI thực hiện, trong khi bối cảnh kinh tế, địa chính trị thế giới biến động khó lường. 

“Khi tiêu dùng cuối cùng trong nước - trụ cột quan trọng, ổn định nhất của tăng trưởng suy yếu, nền kinh tế sẽ dễ bị tổn thương hơn trước cú sốc bên ngoài”, ông Lâm lo ngại.

Gần đây, trả lời báo chí, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, người phát ngôn Bộ Công Thương cũng cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới liên tục đối mặt với các cú sốc lớn như đại dịch Covid-19, xung đột Nga - Ukraine, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung và gần đây là những bất ổn địa chính trị mới, Bộ Công Thương xác định phát triển thị trường trong nước là một trong những “chân kiềng” trọng tâm.

"Với quy mô hơn 100 triệu dân và đóng góp khoảng 62% vào tăng trưởng GDP hằng năm, thị trường nội địa không chỉ là dư địa phát triển lớn mà còn là động lực tăng trưởng chiến lược trong giai đoạn tới. Đồng thời, việc chủ động nguồn nguyên liệu, nhiên liệu từ thị trường trong nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong nâng cao tính tự chủ, giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và củng cố nền tảng tăng trưởng bền vững", Thứ trưởng nói.

Giải pháp đồng bộ  cho thị trường trong nước

Xác định thị trường trong nước không chỉ là “chân kiềng” ổn định tăng trưởng mà còn là nền tảng để nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, đại diện Bộ Công Thương cho biết, trước mắt, Bộ tập trung kích cầu tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường và bảo đảm ổn định cung – cầu hàng hóa thiết yếu.

Ngày 22/8/2025, Bộ đã ban hành Quyết định phê duyệt Chương trình phát triển thị trường trong nước giai đoạn 2025–2027, nhằm kích cầu tiêu dùng, phát triển thương mại hiện đại, bền vững và tiếp tục đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Mục tiêu là vừa thúc đẩy tiêu dùng nội địa, vừa xây dựng thương hiệu hàng Việt, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.

Bộ cũng chú trọng phát triển thương mại biên giới, đặc biệt với Campuchia, thông qua Đề án theo Quyết định số 2162/QĐ-BCT ngày 25/7/2025; phối hợp với Bộ Thương mại Campuchia và các địa phương như Tây Ninh, An Giang tổ chức các hội nghị kết nối doanh nghiệp sản xuất, phân phối và logistics Việt Nam – Campuchia, qua đó mở rộng không gian tiêu thụ hàng hóa Việt.

Đồng thời, Bộ đã xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị quyết về thúc đẩy phát triển thị trường trong nước và kích cầu tiêu dùng, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương, bảo đảm triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước.

Về lâu dài, Bộ tập trung hiện đại hóa hạ tầng thương mại và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Trong đó, tổ chức thực hiện hiệu quả Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050; phát triển hệ thống phân phối hiện đại kết hợp truyền thống, mở rộng chuỗi cửa hàng tiện lợi, trung tâm hàng Việt vùng miền, tạo điều kiện để hàng Việt tham gia sâu hơn vào các chuỗi bán lẻ;

Nâng cấp chợ truyền thống, bảo đảm an toàn vệ sinh và phòng cháy chữa cháy; ứng dụng công nghệ số, kết hợp mô hình bán lẻ hiện đại trong các chợ quy mô lớn;

Triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2025–2035, phát triển trung tâm logistics vùng, tăng liên kết chuỗi cung ứng, ứng dụng AI, blockchain, IoT và phân tích dữ liệu lớn để tối ưu hóa vận hành;

Thúc đẩy thương mại điện tử, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất đưa sản phẩm lên nền tảng số; xây dựng “Gian hàng Việt chuẩn số”; đào tạo kỹ năng số, phấn đấu tăng trưởng TMĐT năm 2025 đạt trên 25,5%.

Với doanh nghiệp, hỗ trợ tiếp cận tín dụng, chính sách thuế phí phù hợp với cam kết quốc tế; ưu tiên doanh nghiệp có tỷ lệ nội địa hóa cao, sản phẩm truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đạt chuẩn xanh và ESG; khuyến khích doanh nghiệp bán lẻ mở rộng mạng lưới về nông thôn, miền núi, hải đảo.

Tổ chức các chương trình khuyến mại tập trung, hội chợ, triển lãm, “Tháng hàng Việt”, tuần lễ hàng Việt – OCOP; đẩy mạnh hội chợ xanh nhằm thúc đẩy tiêu dùng bền vững.

Gần đây, Bộ Công Thương đã triển khai Không gian trưng bày, livestream Sức sống hàng Việt tại 62 Tràng Tiền, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam giới thiệu, quảng bá và bán các sản phẩm 100% Made in VietNam trên nền tảng thương mại điện tử và trực tiếp tại Phố hàng hiệu Tràng Tiền.

Đồng thời, Bộ theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động phương án bình ổn giá hàng thiết yếu; tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái, nhất là với các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Đỗ Kiều