Tại cuộc Họp báo thường kỳ về kết quả công tác tháng 9 và nhiệm vụ trọng tâm  tháng 10/2015 do Bộ NN&PTNT tổ chức ngày 6/10, ông Trần Quốc Tuấn, Quyền Chánh văn phòng Bộ NN&PTNT cho biết, trong tháng 9, XK các mặt hàng nông, lâm, thủy sản tiếp tục gặp khó khăn, giá trị XK ước đạt 2,15 tỷ USD, giảm 419 triệu USD (giảm 16,3%) so với tháng 8/2015 và giảm 574 triệu  USD giảm 21,1% so với  cùng kỳ năm ngoái. Trong đó XK nông sản chính đạt 973 triệu USD ( giảm 14,6% ) thủy sản đạt 541 triệu  USD giảm 8,9% và lâm sản ước đạt 474 triệu USD giảm 23,2% so với tháng 8 năm 2015 .

XK nông sản chính giảm 7,2%

Hầu hết các mặt hàng nông sản chính đều giảm về khối lượng và giá trị XK so với tháng 8. Chỉ có mặt hàng sắn và các mặt hàng từ sắn tăng  25,9% về số lượng và 10,7% về giá trị. Lũy kế 9 tháng XK mặt hàng cà phê giảm sâu cả về lượng và giá trị giảm 31,2% và 32,2%, gạo giảm 10,1% và 15,7% chè giảm 8,8% và 8,1% lượng XK tiêu giảm mạnh 21,2% nhưng nhờ giá XK tăng nên giá trị giảm nhẹ 1,3% so với cùng kỳ

Tổng 9 tháng kim ngạch XK các mặt hàng nông sản chính ước đạt trên 10,3 tỷ USD giảm 7,2% so với cùng kỳ năm 2014 đồ gỗ và lâm sản chính đạt 5,03  tỷ USD tăng 6,6%, XK thủy sản đạt gần 4,7 tỷ USD giảm 17,8%. Tổng kim ngạch XK nông lâm thủy sản 9 tháng ước đạt gần 21,7 tỷ USD giảm 5%  so với cùng kỳ năm trước. Thặng dư thương mại toàn ngành đạt gần 4,2 tỷ USD giảm 37,2% so với cùng kỳ.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hà Công Tuấn chủ trì buổi Họp báo về kết quả công tác tháng 9 và nhiệm vụ trọng tâm tháng 10 năm 2015 

 Nguyên nhân chính khiến XK nông lâm thủy sản gặp nhiều khó khăn được ông Phạm Công Dũng, Trưởng phòng Thương mại, Cục Chế biến thương mại nông lâm thủy sản và nghề muối (Bộ NN&PTNT) chia sẻ, từ đầu năm đồng đô la Mỹ tăng  giá, tỷ giá hối đoái của một số ngoại tệ mạnh đặc biệt là đồng Euro biến động theo hướng không thuận lợi cho các doanh nghiệp XK. Nguồn cung các mặt hàng nông sản tăng, lượng tồn kho cao ở nhiều nước. Các thị trường XK chủ lực của nước ta như Mỹ, EU, Nhật Bản đều giảm nhu cầu nhập khẩu và tăng cường rào cản kỹ thuật, yêu cầu chất lượng ngày càng khắt khe đối với nông lâm thủy sản của Việt Nam nên 9 tháng qua, XK nông lâm thủy sản gặp nhiều khó khăn.

 Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hà Công Tuấn, XK khó khăn,  nông sản Việt Nam còn  phụ thuộc  nhiều vào thị trường Trung Quốc. 9 tháng đầu năm 2015, XK gạo sang Trung Quốc trong những tháng đầu năm chiếm tới 35% giá trị, cao su chiếm tới 48% giá trị XK, rau quả chiếm 64% giá trị, gỗ 12,3%. Nhập đầu vào cho sản xuất nông nghiệp từ nước bạn  cũng rất lớn khoảng 62,5%. Trung Quốc là bạn hàng rất lớn nhưng nhiều bất ổn. 

 Dự báo XK cả năm chỉ có thể đạt 95% so với kế hoạch

Bộ NN&PTNT dự báo, với kết quả và khả năng XK như hiện nay, dự kiến năm 2015 XK nông lâm thủy sản sẽ đạt hoảng 30 tỷ USD trong đó nhóm hàng nông sản chính đạt 13,85 tỷ USD; thủy sản đạt 7,5 tỷ USD; gỗ lâm sản đạt 6,5 tỷ USD. So  với kế hoạch đề ra XK cả năm chỉ đạt xấp xỉ 95% trong đó nhóm nông sản chính chỉ đạt khoảng 90%; các nhóm thủy sản, gỗ lâm sản đạt trên 90%.

 Mặc dù XK nông lâm thủy sản đến thời điểm này vẫn khó khăn tuy nhiên không phải mọi cánh cửa đều khép lại, cơ hội cũng vẫn còn phía trước. Đáng chú ý là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa kết thúc vòng đàm phán cuối cùng, Thứ trưởng Hà Công Tuấn nhận định, nông nghiệp Việt Nam có 4 cơ hội và nhiều thách thức khi Hiệp định chính thức được ký kết. Cơ hội đầu tiên cho nông nghiệp là mở ra thị trường rộng lớn với 600 triệu dân, giúp giảm áp lực vào các thị trường truyền thống luôn thay đổi, nhất là thị trường Trung Quốc. Khi vào TPP thì ngành nông nghiệp có thể điều chỉnh cơ cấu thị trường xuất khẩu linh hoạt hơn, thu hút nguồn đầu tư vốn nước ngoài. Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được coi là liều thuốc thử cho tái cấu trúc và phát triển nông nghiệp.

“Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được coi như “đòn bẩy” về kinh tế để phát triển nông nghiệp trong những năm trước mắt. Ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực hầu hết các mặt hàng nông sản giảm thuế xuống còn trên dưới 90%, có những mặt hàng giảm xuống 0% trong thời gian ngắn theo cam kết. Đây là cơ hội giúp nông nghiệp phát huy được lợi thế cạnh tranh về nông sản trên thị trường quốc tế, trong đó có những mặt hàng chúng ta tiếp tục duy trì được lợi thế này là thủy sản và đồ gỗ trong lâm nghiệp”- Thứ trưởng Hà Công Tuấn nói.         

Để đẩy mạnh XK trong tháng 10 và các tháng cuối năm, các đơn vị trực thuộc Bộ sẽ đẩy mạnh triển khai Tái cơ cấu trên các lĩnh vực của ngành, đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng vật tư chăn nuôi, nhất là các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ.  Tăng cường hoạt động của Ban chỉ đạo thị trường nông nghiệp, phối hợp với  Hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp theo dõi sát tình hình sản xuất thị trường nông lâm thủy sản để đề xuất giải pháp, cơ chế chính sách mở rộng thị trường XK hàng hóa nông sản, đặc biệt là thị trường Trung quốc cả chính ngạch và tiểu ngạch. Tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy XK các mặt hàng trọng yếu. Ưu tiên bố trí 15-20% kinh phí trong chương trình xúc tiến thương mại quốc gia phục vụ công tác xây dựng và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm nông lâm thủy sản chủ lực.

Về tài chính mở rộng áp dụng chính sách miễn thuế giá trị gia tăng đối với các mặt hàng nông lâm thủy sản như đã áp dụng đối với cà phê hạt tiêu, nhân điều trước mắt đối với mặt hàng chè và cao su sơ chế. Có chính sách về tỷ giá phù hợp tạo điều kiện cho xk nông lâm thủy sản.Về giao thông tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho việc vận chuyển hàng hóa nông lâm thủy sản phục vụ XK như áp dụng cơ chế đặc thù đối với các phương tiện xe cơ giới quá tải vận chuyển hàng hóa,hạn chế kiểm soát việc tăng cước phí và các loại phí dịch vụ (phụ phí) của các hãng tàu biển và các hãng đại lý.

Thu Hường