Báo cáo về tình hình tái cơ cấu DNNN của Bộ NN&PTNT cho thấy, trong giai đoạn 2011-2015, Bộ đã sắp xếp, CPH 12 Tổng công ty, 2 công ty trực thuộc Bộ; 2 công ty thuộc Tập đoàn Cao su Việt Nam.

Tái cơ cấu DNNN thuộc Bộ NN&PTNT là yêu cầu bắt buộc và là giải pháp quan trọng để thực hiện thành công tái cơ cấu nông nghiệp

Khó khăn trong thoái vốn, giải thể

Theo kế hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt, Bộ đã tiến hành cổ phần hóa vượt 4 DN gồm: Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam, Tổng công ty Lương thực Việt Nam, công ty cao su Tân Biên, công ty cao su Bà Rịa.

Tổng số tiền thu về từ CPH DNNN là 1. 974 tỷ đồng, đến nay đã có 8 trên 10 Tổng công ty CPH đã tổ chức bán cổ phần lần đầu tại Sở giao dịch chứng khoán. Về thoái vốn, số vốn đã thoái tính đến 31/ 12/2015 được 2. 175.137 tỉ đồng, đạt 39,6% so với kế hoạch…

Nhận định về tiến trình tái cơ cấu DNNN thuộc ngành nông nghiệp, ông Phạm Quốc Doanh, Phó Trưởng ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp, cho biết, Bộ NN&PTNT được đánh giá là một trong những bộ đi đầu trong thực hiện sắp xếp, CPH DNNN hiệu quả về tiến độ, số lượng cũng như chất lượng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, còn một số vấn đề tồn tại, mặc dù vượt so với kế hoạch đề ra về số lượng nhưng chất lượng các doanh nghiệp sau khi CPH chưa nhiều. Đơn cử, số vốn do Nhà nước nắm giữ tại một số DN sau khi cổ phần hóa, tái cơ cấu vẫn còn lớn, có nơi vốn Nhà nước chiếm đến hơn 90%, dẫn đến tình trạng các DN sau khi sắp xếp đổi mới phương thức hoạt động vẫn làm theo kiểu cũ, khiến hiệu quả chưa cao.

Theo ông Huỳnh Thế Năng, Tổng giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Nam, một trong những khó khăn của DN trong quá trình tái cơ cấu là vấn đề tài sản không cần dùng, đặc biệt là thủy sản- lĩnh vực được DN đầu tư từ những năm 2006 đến nay, hư hỏng hữu hình đã đạt trên 500 tỷ đồng trong số 927 tỷ đầu tư ban đầu. Công ty đã đề nghị Bộ NN&PTNT, Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan tạo cơ chế đặc thù về tài sản dôi dư, không cần dùng để có thể thoái vốn hiệu quả.

Ông Trần Ngọc Thuận, Tổng Giám đốc Tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam (VRG), cho biết, thời gian qua, VRG cũng gặp vướng mắc với thoái vốn. Tính đến hết ngày 31/12/2015, tập đoàn này đã thoái gần 1.500 tỷ đồng trên số vốn đầu tư là 1.230 tỷ đồng. Lĩnh vực thoái vốn của tập đoàn làm rất quyết liệt thế nhưng trong 5 năm qua, khối lượng vốn phải thoái còn khá nhiều, đặc biệt nằm ở một số nhóm đầu tư thủy điện, chừng 1000 tỷ.

Làm nhanh nhưng phải hiệu quả

Bên cạnh khó khăn của một số DN, vấn đề sắp xếp đổi mới nông lâm trường cũng chưa được như mong muốn. Bộ trưởng Cao Đức Phát trăn trở : “10 năm trước, chúng tôi chật vật tham mưu xây dựng nghị quyết 25, xây dựng phương án, nhưng sau một vài năm kiểm tra không ai làm,hoặc làm hời hợt, hình thức, Quốc hội phê bình, tôi phải đứng ra nhận trách nhiệm, nhưng lần này không thể đi theo con đường cũ nữa”.

Việc giải thể các công ty nông lâm nghiệp cũng đang ngổn ngang . Theo ông Doanh, qua quá trình triển khai giám sát đất đai nông lâm trường, công ty nông lâm nghiệp cho thấy khó khăn trong việc giải thể đối với đơn vị. Cụ thể, theo luật DN, DN phải giải quyết xong công nợ mới được giải thể. Hiện nay, rất nhiều công ty nông lâm nghiệp thuộc diện Thủ tướng đã phê duyệt phương án giải thể rồi nhưng nếu không trang trải được công nợ theo đúng quy định của DN thì không giải thể được.

Ông Doanh cho rằng Bộ NN&PTNT cùng Bộ Tài chính trình Thủ tướng xin một cơ chế đặc thù, có thể dùng quỹ sắp xếp đổi mới DN để hỗ trợ. Ông Doanh cho biết, có công ty nợ không lớn, chỉ 1-3 tỷ, nhưng nếu không giải quyết công nợ xong thì không thể giải thể được.

Về phương hướng thực hiện tái cơ cấu DNNN trong thời gian tới, Bộ trưởng Cao Đức Phát khẳng định tái cơ cấu DNNN thuộc Bộ là yêu cầu bắt buộc và là giải pháp quan trọng để thực hiện thành công tái cơ cấu nông nghiệp. Thực tế cho thấy, ở đâu, đơn vị nào, người đứng đầu phát huy được cả hệ thống tham gia thì ở đó, công tác tái cơ cấu và các hoạt động của DN đạt kết quả tốt.

Bộ trưởng Cao Đức Phát chỉ đạo: “Trong quá trình thực hiện, các đơn vị trực thuộc Bộ phải bám sát các quy định của Nhà nước để thực hiện nghiêm túc, công khai, minh bạch. Thời gian tới, tập trung sắp xếp tái cơ cấu DNNN bao gồm các nông lâm trường quốc doanh, các công ty nông, lâm nghiệp theo phương châm chỉ đạo quyết liệt, đẩy nhanh tiến độ nhưng đặc biệt phải chú trọng đến chất lượng” .

Thu Hường