Theo những người lớn tuổi ở Ia Chim, ngày xưa vùng đất này đã rất trù phú, cây ăn trái mọc lên rất nhiều, hoa quả trĩu cành, không khí trong lành, vì vậy chim chóc thường kéo xuống ăn hoa trái và uống nước kín cả bờ hồ. Sau này khi người dân đến ở, bắt đầu lập làng đã lấy câu chuyện này để đặt tên xã là làng Chim (Ia Chim)…

Tận dụng thế mạnh thiên nhiên ưu đãi, chính quyền xã Ia Chim đã định hướng người dân phát triển trồng các loại cây ăn quả để nâng cao thu nhập. Và phát triển mô hình kinh tế tập thể cũng chính là điều kiện cần và đủ để giúp đồng bào dân tộc thiểu số trong xã nâng cao hiệu quả sản xuất.

Xây dựng thương hiệu trái cây

HTX Nông nghiệp và Thương mại dịch vụ Ia Chim là mô hình kinh tế tiêu biểu đang dẫn dắt hàng chục hộ đồng bào dân tộc thiểu số trong xã sản xuất cây ăn quả theo tiêu chuẩn VietGAP.

HTX tập trung trồng mít, sầu riêng theo tiêu chuẩn an toàn. Vì vậy, phân bón là phân chuồng hoai mục và phân hữu cơ ngoại nhập. Thuốc phòng trừ sâu bệnh hại cây là thuốc vi sinh và các loại thuốc thảo mộc không gây ảnh hưởng đến sức khỏe người trực tiếp chăm sóc cây và người dùng sản phẩm.

Các thành viên trong HTX Ia Chim cho biết, điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại địa phương rất thuận lợi để phát triển cây ăn quả, nhất là các loại cây như mít, sầu riêng, bơ, ổi, quýt... Các loại trái cây ở Ia Chim từ lâu nổi tiếng thơm ngon, người dân cũng có kinh nghiệm nên Ban giám đốc HTX chỉ cần hướng dẫn thì các thành viên sẽ áp dụng kỹ thuật tiên tiến hiệu quả.

Từ năm 2020 đến nay, do tác động của đại dịch Covid-19, việc tiêu thụ sản phẩm khó khăn, giá thấp hơn những năm trước, nhưng HTX Ia Chim vẫn đạt doanh thu khoảng 20 tỷ đồng, bình quân khoảng 273 triệu đồng/ha (đã trừ diện tích kiến thiết cơ bản) và lợi nhuận khoảng 7,3 tỷ đồng. Đời sống của thành viên và các hộ đồng bào dân tộc thiểu số liên kết sản xuất với HTX đều ổn định.

Theo Ban giám đốc HTX, trong nền kinh tế hội nhập, nếu đồng bào dân tộc thiểu số không liên kết lại để cùng nhau xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm thì nông sản khó được thị trường chấp nhận. Bởi xã hội ngày càng phát triển, người tiêu dùng ngày càng coi trọng chất lượng và an toàn thực phẩm. Trước yêu cầu của thị trường, đòi hỏi mỗi thành viên trong HTX phải có ý thức xây dựng thương hiệu cho sản phẩm mình làm ra.

Hoạt động theo Luật HTX 2012, đến nay, HTX Ia Chim đã phát triển 85 ha cây ăn quả với 24 thành viên, trong đó 90% thành viên là đồng bào dân tộc thiểu số. Hoạt động của HTX đã tạo việc làm cho khoảng 150 lao động với mức thu nhập bình quân khoảng 5,5 triệu đồng/người/tháng. Qua quá trình phát triển, các thành viên trong HTX đều thống nhất và quyết tâm cao về việc xây dựng vùng trồng cây ăn quả với các sản phẩm an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP và hướng tới chuẩn GlobalGAP.

HTX Liên kết xanh cũng là mô hình kinh tế tập thể tiêu biểu của xã đang thu hút đồng bào dân tộc thiểu số tham gia trồng cây ăn quả. Những vườn cây ăn trái trĩu quả của các thành viên chính là minh chứng cho kết quả mà HTX đã làm được.

Ông A Hrok, thành viên HTX Liên kết xanh cho biết, gia đình ông đang trồng 10 ha cây ăn quả, trong đó có 2 ha mít Thái Lan. Vườn cây ăn quả được sản xuất theo hướng hữu cơ và ứng dụng công nghệ cao, hệ thống bơm tưới nước được lắp đặt đến từng cây. Bình quân mỗi cây mít thu gần 100kg quả và đều được HTX hỗ trợ bao tiêu.

"Điểm tựa" kinh tế hợp tác

Theo nhận định của lãnh đạo UBND xã, Ia Chim là địa phương vốn có lợi thế về diện tích đất đỏ bazan nên rất phù hợp với việc phát triển các loại cây ăn quả. Việc người dân tộc thiểu số thực hiện chuyên canh các loại cây ăn quả đã và đang cho thu nhập ổn định.

Các thành viên trong các HTX ở xã Ia Chim đang xây dựng thương hiệu trái cây Ia Chim bằng việc áp dụng công nghệ cao hay quy trình VietGAP, hữu cơ vào sản xuất. Đặc biệt, nhận thấy vai trò của mô hình kinh tế tập thể trong việc hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số phát triển sản xuất, xã đã vận động người dân hình thành và tham gia các tổ hợp tác, HTX. Đến nay, xã đã có tổng diện tích cây ăn quả là 480 ha với sự dẫn dắt của 4 HTX, 2 tổ hợp tác.

Các HTX, THT rất quan tâm đời sống của thành viên nên ngày càng tập hợp nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số tham gia HTX, tổ hợp tác. Hiện, các HTX, THT đã hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số chuyển đổi 200ha sắn kém hiệu quả chuyển sang trồng các loại cây ăn quả theo hướng hàng hóa, đồng thời cùng địa phương tuyên truyền về Luật HTX 2012, về các mô hình kinh tế tập thể hiệu quả trên cả nước. Chính vì vậy, tuy là địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số những khi nói về HTX, THT thì người dân không mấy xa lạ.

Bà Uông Thị Trang, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Chim cho biết, các HTX, tổ hợp tác luôn đảm bảo cho thành viên là đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận được các công nghệ mới, sử dụng các thiết bị, máy móc vào sản xuất, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông sản. Chính vì vậy, thiện cảm về mô hình kinh tế tập thể ngày càng tăng.

Với hướng đi này, trong những năm tới, Ia Chim sẽ là vùng chuyên canh cây ăn quả ứng dụng công công nghệ cao của tỉnh Kon Tum theo hướng liên kết sản xuất, tiêu thụ, chế biến. Từ đây, nhiều mặt hàng nông sản chất lượng cao của Ia Chim sẽ tạo nên sức bật mới, góp phần thúc đẩy nền nông nghiệp phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, các tổ hợp tác, HTX đã giúp đời sống của người dân, nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Trước đây, họ vốn tự ti, an phận, chưa có ý chí tự lực, vươn lên thoát nghèo thì nay đã mạnh dạn sản xuất, kinh doanh theo nhu cầu thị trường.

Tùng Lâm

Bài cuối: Đồng hành cùng HTX phát triển bền vững