Tính đến ngày 30/9/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống vượt 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ.

Theo TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026–2030 đang dồn áp lực cung ứng vốn rất lớn cho hạ tầng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và các ngành kinh tế chiến lược. Là kênh dẫn vốn chủ lực, hệ thống ngân hàng buộc phải giải bài toán vừa mở rộng quy mô cho vay, vừa kiểm soát rủi ro và bảo đảm an toàn chất lượng tài sản.

Áp lực đè nặng lên bảng cân đối của các nhà băng

Báo cáo Phác thảo Chiến lược Đầu tư 2027 do SSI Research vừa công bố đã chỉ ra thách thức cốt lõi của hệ thống ngân hàng trong giai đoạn tới. Tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện duy trì ở mức cao từ 140 - 150%. Đáng chú ý, các tài sản hạ tầng có tính chất dài hạn, hoàn toàn không tương thích với cấu trúc nguồn vốn tiền gửi vốn chủ yếu mang tính ngắn hạn tại các ngân hàng thương mại.

SSI Research ước tính trong giai đoạn 2026 – 2030, chỉ riêng danh mục các siêu dự án đã được công bố có khả năng hấp thụ tối thiểu 30% lượng tín dụng tăng ròng của toàn hệ thống. Con số này thậm chí sẽ còn mở rộng nếu tính gộp chuỗi cung ứng phụ trợ cùng các dự án tiềm năng chưa công bố, trọng tâm là các tuyến đường sắt, hệ thống metro và hạ tầng đô thị. Áp lực hoàn thiện các công trình trọng điểm phục vụ APEC 2027 cũng đang thúc đẩy nhu cầu tài trợ vốn cấp bách hơn bao giờ hết, mở đường cho xu hướng cho vay hợp vốn giữa các ngân hàng.

Trong năm 2027, SSI Research dự báo tăng trưởng tín dụng toàn ngành đạt khoảng 16 - 17% nhằm trợ lực cho mục tiêu tăng trưởng GDP cao của Chính phủ. Nguồn vốn sẽ hướng trọng tâm vào xây dựng, hạ tầng giao thông và logistics kết nối các trung tâm kinh tế lớn. Riêng nhóm ngân hàng thuộc phạm vi theo dõi của SSI Research, mức tăng trưởng tín dụng có thể đạt 17,9%, trong đó những nhà băng nhận chuyển giao bắt buộc bao gồm MB, VPBank và HDBank được kỳ vọng tiếp tục ghi nhận tốc độ bứt phá vượt trội so với mặt bằng chung. 

Ngược lại, mặt bằng lãi suất neo cao có thể sàng lọc dòng vốn chảy vào bất động sản mang tính đầu cơ, đồng thời kìm hãm nhu cầu vay của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các hộ gia đình.

Nhằm giảm tải cho hệ thống, SSI Research nhận định ba kênh vốn gồm tiền gửi, giải ngân đầu tư công và dòng vốn ngoại có thể hỗ trợ trong ngắn hạn. Tuy vậy, giải pháp căn cơ và bền vững nhất vẫn là đưa rủi ro dài hạn ra khỏi bảng cân đối kế toán của các tổ chức tín dụng thông qua phát triển thị trường vốn.

Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý để chia sẻ rủi ro

Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý IV/2026 của Vụ Dự báo, Thống kê thuộc Ngân hàng Nhà nước cho thấy mặt bằng rủi ro tổng thể của khách hàng tăng nhẹ trong quý III và dự kiến tăng chậm lại trong quý IV/2026. Trong cả năm 2026, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cùng các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn và doanh nghiệp tư nhân bị đánh giá là những đối tượng dễ tổn thương nhất, dù nhu cầu vay vốn của họ tăng lên rõ rệt.

Tại tọa đàm về cơ chế chia sẻ và giảm thiểu rủi ro tín dụng tại Việt Nam, bà Đặng Lưu Phương Anh, Giám đốc Giải pháp Khách hàng và Cấu trúc Giao dịch Nguồn vốn thuộc Nhóm World Bank khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết khối DNNVV đóng góp tới 40% GDP và tạo ra 50% việc làm, nhưng có tới 62% nhu cầu vốn chưa được đáp ứng, tạo nên khoảng trống tài chính ước tính 21,7 tỷ USD. Song song đó, hạ tầng Việt Nam cần gần 600 tỷ USD vốn đầu tư mới đến năm 2040, với khoảng trống thiếu hụt ước khoảng 100 tỷ USD.

Để khơi thông nguồn lực mà không hạ chuẩn tín dụng, các chuyên gia đồng thuận rằng những công cụ phân bổ rủi ro như Cơ chế chia sẻ rủi ro (RSF) và Bảo lãnh tín dụng một phần (PCG) là hướng đi mang tính đột phá. Ông Lê Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Rủi ro thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, giải thích RSF hỗ trợ ngân hàng san sẻ một phần rủi ro trên danh mục cho vay đủ điều kiện trong khi vẫn giữ quyền thẩm định và xử lý thu hồi nợ. Trong khi đó, PCG đóng vai trò bảo lãnh cho khoản vay hoặc lĩnh vực chuyên biệt, giúp phân bổ rủi ro khoa học thay vì triệt tiêu rủi ro tín dụng.

AI tự động quyết định cấp tín dụng từ bao nhiêu tiền sẽ bị đưa vào diện rủi ro cao?

Gói tín dụng nhà ở xã hội vượt 153.000 tỷ đồng, cam kết cho vay tăng gần 3 lần

Từ thực tế tài trợ khoảng 50.000 tỷ đồng cho các dự án năng lượng, 70.000 tỷ đồng cho giao thông và đang xem xét các dự án năng lượng mới vượt 900.000 tỷ đồng, đại diện Vietcombank đề xuất thí điểm RSF và PCG cho các dự án hạ tầng lớn, năng lượng sạch và danh mục DNNVV theo chuỗi cung ứng. Ngân hàng nhấn mạnh các cơ chế cần làm rõ tỷ lệ chia sẻ tổn thất, nghĩa vụ từng bên, bảo mật thông tin và đảm bảo tính tự chủ trong phê duyệt tín dụng của ngân hàng thương mại.

Đồng tình với quan điểm trên, đại diện VPBank, đơn vị đã huy động hơn 4,7 tỷ USD từ thị trường quốc tế kể từ năm 2023 và vừa ký kết tài trợ 27 triệu USD cho dự án truyền tải điện của EVN NPT trong gói tín dụng xanh 150 triệu USD, đề xuất sớm thành lập tổ công tác chuyên sâu cùng IFC, VNBA và cơ quan quản lý để nghiên cứu mô hình thí điểm.

Về mặt chính sách, ông Trần Anh Quý, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng, NHNN, đánh giá việc tiếp cận RSF và PCG sẽ giúp các nhà băng nâng cao năng lực quản trị theo chuẩn Basel III. Tuy nhiên, các rào cản về vị trí pháp lý của sản phẩm, hạch toán kế toán, ghi nhận chi phí và xử lý rủi ro phát sinh cần sớm được định hình rõ ràng. Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Giám đốc điều hành NHQuang&Associates, cũng lưu ý việc rà soát chặt chẽ khuôn khổ pháp lý về bản chất giao dịch và trách nhiệm xử lý khi xảy ra tổn thất sẽ là tiền đề bắt buộc để các ngân hàng an tâm triển khai trên diện rộng.

Huyền Anh