Theo Chi cục Phát triển nông thôn Tp. Đồng Nai, nguyên nhân chính dẫn đến việc hàng trăm container tập trung tại Dầu Giây là do một doanh nghiệp lựa chọn nơi đây làm điểm lấy mẫu kiểm định sầu riêng trước khi xuất khẩu sang Trung Quốc. Cụ thể, một đơn vị kiểm định chất lượng sầu riêng tại Tp. Cần Thơ đã thuê mặt bằng bên trong Bến xe Dầu Giây để thực hiện việc lấy mẫu, kiểm tra các lô hàng xuất khẩu. Phần lớn container đang xếp hàng kiểm định đều đến từ các doanh nghiệp, thương lái khu vực Tây Nam Bộ.

Tình trạng trên đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiêu thụ sản phẩm, thu nhập của người dân cũng như hoạt động của doanh nghiệp.

Để kịp thời khắc phục, Bộ NN&MT đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành cần chỉ đạo quyết liệt các Sở, ngành rà soát toàn diện; đồng thời chủ động làm việc với doanh nghiệp, hợp tác xã để hỗ trợ tiêu thụ, kết nối thị trường và tháo gỡ ngay các vướng mắc trong sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói và lưu thông nông sản.

Lãnh đạo các địa phương được đề nghị chỉ đạo các cơ sở kiểm nghiệm thuộc phạm vi quản lý tăng cường năng lực, nhân lực và trang thiết bị nhằm đẩy nhanh tiến độ kiểm nghiệm; qua đó bảo đảm đáp ứng kịp thời nhu cầu xuất khẩu, không để xảy ra tình trạng ùn tắc kéo dài; tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các cơ sở có hành vi gây khó khăn, chậm trễ, không thực hiện đầy đủ nhiệm vụ theo quy định.

Đối với các cơ sở kiểm nghiệm nông sản, Bộ NN&MT yêu cầu các cơ sở tập trung tối đa nguồn lực, bố trí làm việc linh hoạt, kể cả ngoài giờ khi cần thiết nhằm rút ngắn thời gian kiểm nghiệm nhưng vẫn bảo đảm nhanh chóng, chính xác và đúng quy định.

Các đơn vị phải thực hiện nghiêm trách nhiệm, không để xảy ra tình trạng né tránh, chậm trễ hoặc từ chối kiểm nghiệm không có lý do chính đáng.

Song song với đó, các cơ sở kiểm nghiệm nông sản công khai, minh bạch quy trình, thời gian, chi phí kiểm nghiệm; chủ động hướng dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã về tiêu chuẩn của từng thị trường và tăng cường ứng dụng công nghệ số, liên thông dữ liệu kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật được giao chủ trì làm việc, trao đổi với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC, đề nghị phía bạn khẩn trương công nhận bổ sung các phòng kiểm nghiệm mới đã nộp hồ sơ, đồng thời xem xét, đánh giá hồ sơ để công nhận lại các phòng kiểm nghiệm bị đình chỉ sau khi đã nộp báo cáo khắc phục.

Nông sản Việt trước 'ngưỡng cửa' từ xuất thô sang xuất giá trị

Thị trường không thiếu người mua, chỉ thiếu nông sản đạt chuẩn

Mặt khác, thực hiện thông báo công khai danh sách các phòng kiểm nghiệm được Trung Quốc chấp thuận hoặc tạm đình chỉ.

Công văn của Bộ NN&MT cũng nhấn mạnh trách nhiệm tổ chức thực hiện. Theo đó, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp trước Bộ trưởng về kết quả triển khai; đồng thời phải định kỳ hoặc đột xuất báo cáo tình hình, khó khăn và đề xuất giải pháp.

Theo phản ánh những ngày gần đây, lượng lớn xe container tập trung tại khu vực Bến xe Dầu Giây để chờ kiểm nghiệm, hoàn tất thủ tục xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Trung Quốc.

Việc số lượng mẫu tăng đột biến trong khi năng lực một số cơ sở kiểm nghiệm còn hạn chế đã khiến thời gian chờ kéo dài, gây áp lực lớn lên doanh nghiệp và hoạt động logistics.

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, nút thắt hiện chủ yếu nằm ở khâu kiểm nghiệm và kiểm soát chất lượng trước xuất khẩu. Nhiều phòng kiểm nghiệm trong nước đủ năng lực kỹ thuật nhưng chưa được Trung Quốc công nhận. Do đó, kết quả phân tích chỉ có giá trị nội địa.

Hiện, sầu riêng Việt Nam xuất sang Trung Quốc buộc phải kiểm tra 100% lô hàng (cơ chế "luồng đỏ"). Chính vì e ngại nên nhiều phòng thí nghiệm ngại nhận làm mẫu gây tình trạng dồn ứ nghiêm trọng kéo dài. Trong khi đó, sầu riêng miền Tây đang thu hoạch rộ, còn Đồng Nai sắp vào vụ.

Trước đó, theo cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực nông nghiệp, trong thời gian qua, hoạt động xuất khẩu sầu riêng và một số nông sản chủ lực gặp nhiều khó khăn. Đáng chú ý là tình trạng ách tắc ở khâu kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu.

Số liệu từ Bộ NN&MT cho thấy, đến cuối năm 2025, Việt Nam có 24 phòng kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) công nhận kết quả, theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Năng lực kiểm định của các phòng này khoảng 3.200 mẫu một ngày.

Hồng Hương