Theo Thông báo số 919/TB-SPS-BNNMT ngày 2/11/2026 của Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), từ ngày 16 đến 31/10/2026, các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã đăng tải 30 thông báo về các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS).

Trong đó, 14 thông báo là dự thảo đang lấy ý kiến và 16 thông báo đã có hiệu lực. Những thay đổi trải rộng từ quy định dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kiểm dịch thực vật đến phụ gia thực phẩm, sản phẩm động vật và thức ăn chăn nuôi.

Sầu riêng Việt Nam vào diện kiểm soát tăng cường tại Ukraine

Ngày 28/10/2026, Ukraine gửi WTO Thông báo G/SPS/N/UKR/275/Add.1 về việc sửa đổi danh mục thực phẩm và thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc phi động vật phải chịu kiểm soát nhà nước tăng cường khi nhập khẩu.

Theo quy định mới, sầu riêng tươi hoặc ướp lạnh có xuất xứ Việt Nam, mã hàng hóa 0810 60 00 00, được đưa vào diện kiểm soát tăng cường đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Việc kiểm tra tập trung vào những hoạt chất có mức dư lượng tối đa được quy định trong pháp luật Ukraine, có thể phân tích bằng phương pháp đa dư lượng dựa trên công nghệ GC-MS và LC-MS.

Đáng lưu ý, Lệnh số 10 của Bộ Chính sách Nông nghiệp và Lương thực Ukraine đã có hiệu lực từ ngày 16/10/2026, trước thời điểm nước này thông báo lên WTO gần hai tuần.

Như vậy, đây không còn là dự thảo để doanh nghiệp góp ý mà là quy định đã được áp dụng. Các đơn vị xuất khẩu sầu riêng sang Ukraine cần rà soát quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, kiểm nghiệm dư lượng trước khi xuất hàng và đối chiếu trực tiếp với giới hạn của thị trường nhập khẩu.

Việc đáp ứng tiêu chuẩn của một thị trường khác không đồng nghĩa sản phẩm sẽ đáp ứng yêu cầu của Ukraine, bởi quy định về mức dư lượng tối đa có thể khác nhau giữa các quốc gia.

EU, Nhật Bản, Hàn Quốc đồng loạt điều chỉnh quy định

Trong nửa cuối tháng 10, Liên minh châu Âu (EU) đăng tải bốn thông báo SPS, tập trung vào kiểm dịch thực vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và điều kiện nhập khẩu một số sản phẩm động vật.

Đáng chú ý, EU dự thảo bổ sung nhiều sinh vật gây hại vào danh mục kiểm dịch, trong đó có nấm *Fusarium oxysporum f. sp. cubense* Tropical Race 4, tác nhân gây bệnh héo vàng trên chuối.

Theo dự thảo, cây giống chuối nhập khẩu phải có nguồn gốc từ quốc gia, vùng hoặc nơi sản xuất không có sinh vật gây hại, kèm chứng nhận kiểm dịch và thông tin truy xuất phù hợp.

Dự thảo cũng cập nhật yêu cầu nhập khẩu đối với cây thủy sinh, hoa hồng cắt cành và một số loại quả. Thời hạn góp ý trước ngày 29/12/2026.

Bên cạnh đó, EU dự thảo cập nhật mã số hàng hóa đối với thực vật và sản phẩm thực vật thuộc diện kiểm soát kiểm dịch, với thời hạn góp ý trước ngày 27/12/2026.

Về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, EU đã ban hành Quy định (EU) 2026/2299 sửa đổi mức dư lượng tối đa (MRL) của hoạt chất difenoconazole trên một số sản phẩm, áp dụng từ ngày 5/5/2027.

Tại Nhật Bản, các dự thảo điều chỉnh MRL tiếp tục thu hút sự chú ý của doanh nghiệp xuất khẩu nông sản.

Trong đó, mức dư lượng tối đa của hoạt chất fenazaquin đối với chanh dây dự kiến giảm từ 0,7 mg/kg xuống 0,01 mg/kg, tức giảm 70 lần. Đối với chè, mức giới hạn dự kiến giảm từ 10 mg/kg xuống 9 mg/kg.

Ngược lại, Nhật Bản đề xuất nâng giới hạn đối với một số sản phẩm như cà chua, ớt ngọt, cà tím, táo, dưa chuột, dưa hấu, quả có múi và dâu tây. Thời hạn góp ý các dự thảo liên quan trước ngày 29/12/2026.

Hàn Quốc dự kiến bổ sung 36 loài sinh vật gây hại vào danh mục kiểm dịch, gồm nấm, vi khuẩn, vi rút, bọ trĩ và côn trùng cánh cứng. Quy định dự kiến có hiệu lực trong nửa đầu năm 2027, với thời hạn góp ý trước ngày 27/12/2026.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng cập nhật yêu cầu phòng ngừa sâu keo mùa thu đối với một số loại rau, hoa và cây trồng nhập khẩu. Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật phải xác nhận hàng hóa có nguồn gốc từ quốc gia, vùng hoặc nơi sản xuất không có sinh vật gây hại này.

Nhiều thay đổi về an toàn thực phẩm và sản phẩm chăn nuôi

Không chỉ kiểm dịch thực vật, các quy định liên quan đến kim loại nặng, phụ gia và sản phẩm động vật cũng tiếp tục được điều chỉnh.

Ma Cao (Trung Quốc) ban hành quy định gồm 165 mức giới hạn tối đa đối với các kim loại nặng trong thực phẩm, trong đó 92 mức được điều chỉnh hoặc bổ sung mới. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/4/2027.

Philippines dự thảo thứ tự ưu tiên áp dụng giới hạn dư lượng và chất ô nhiễm đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật tươi, sơ chế tối thiểu. Theo đó, tiêu chuẩn quốc gia Philippines được ưu tiên trước tiêu chuẩn Codex và ASEAN.

Thái Lan công nhận tiêu chuẩn FSSC 22000 phiên bản 6.0 đáp ứng yêu cầu bắt buộc về giới hạn aflatoxin đối với đậu phộng, đồng thời dự thảo điều chỉnh quy định ghi nhãn đối với một số sản phẩm sữa.

Australia đề xuất nâng MRL của hoạt chất cyazofamid trong củ gừng từ 0,01 lên 0,1 mg/kg và mức giới hạn tạm thời của metalaxyl trên dâu tây từ 0,6 lên 2 mg/kg. New Zealand cũng dự thảo sửa đổi MRL đối với bảy hoạt chất.

Đối với sản phẩm động vật, Vương quốc Anh đã áp dụng biện pháp khẩn cấp từ ngày 27/10/2026, hạn chế nhập khẩu một số sản phẩm có nguy cơ liên quan đến bệnh lở mồm long móng từ những quốc gia, vùng lãnh thổ chưa được Tổ chức Thú y thế giới (WOAH) công nhận an toàn dịch bệnh.

Các mặt hàng thuộc phạm vi kiểm soát gồm sữa, sản phẩm sữa, cỏ khô, rơm rạ và một số phụ phẩm động vật từ các loài cảm nhiễm.

Colombia dự thảo thủ tục cấp phép đối với cơ sở sản xuất nước ngoài xuất khẩu thực phẩm có nguồn gốc động vật, bao gồm thịt, cá, thủy sản, sữa và trứng. Một số cơ sở chế biến thủy sản phải cung cấp chứng nhận áp dụng hệ thống HACCP. Giấy phép dự kiến có thời hạn năm năm.

Trong khi đó, Ecuador tiếp tục hạn chế nhập khẩu lợn sống và sản phẩm từ lợn có nguy cơ lây truyền dịch tả lợn châu Phi từ các vùng bị ảnh hưởng, với một số ngoại lệ dành cho sản phẩm đã qua xử lý bảo đảm an toàn.

Ukraine cũng ban hành quy định mới về đăng ký phụ gia thức ăn chăn nuôi, có hiệu lực từ ngày 21/10/2026, đồng thời dự thảo danh mục các chất bị cấm sử dụng trong chăn nuôi.

Theo Văn phòng SPS Việt Nam, phần lớn các dự thảo được thông báo trong kỳ có thời hạn góp ý từ ngày 18 đến 29/12/2026.

Cơ quan này đề nghị các đơn vị, hiệp hội gửi ý kiến bằng tiếng Anh và tiếng Việt (nếu có) trước thời hạn của từng thông báo ít nhất ba ngày để tổng hợp, chuyển tới quốc gia ban hành dự thảo.

Các thông báo chi tiết được đăng tải tại Cổng thông tin Văn phòng SPS Việt Nam, www.spsvietnam.gov.vn.

Thành An