Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Thường Lạng, Đại học Kinh tế Quốc dân, việc đồng thời giảm giá điện và xăng dầu tạo tác động kép, vừa góp phần kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ đầu tư và tiêu dùng. Nếu kết hợp với đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, khuyến khích đầu tư tư nhân và duy trì tăng trưởng thương mại, chính sách này có thể tạo thêm động lực cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Hiệu ứng lan tỏa tới chỉ số giá và năng lực cạnh tranh

Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Đây là lần điều chỉnh giảm đáng chú ý sau gần hai thập kỷ, không tính các đợt hỗ trợ khẩn cấp trong thời kỳ đại dịch.

Việc điều chỉnh được thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ, các bộ, ngành, cùng với nỗ lực rà soát, tiết giảm chi phí vận hành của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí cho sản xuất và sinh hoạt.

Cùng thời điểm, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đưa về mức 0%, kéo giá nhiên liệu giảm mạnh. Xăng E5 RON92 giảm 1.804 đồng/lít, xuống 24.223 đồng/lít; xăng E10 RON95-III giảm 1.575 đồng/lít, còn 24.159 đồng/lít, thấp hơn E5 RON92 là 64 đồng/lít.

Điện và xăng dầu là những yếu tố đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất, vận tải và dịch vụ. Vì vậy, việc hai mặt hàng này cùng giảm giá có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, hạn chế áp lực tăng giá bán và cải thiện khả năng cạnh tranh.

Trong bối cảnh CPI bình quân 9 tháng đầu năm tăng 4,52%, áp lực giá cả vẫn hiện hữu, nhất là ở các nhóm nhà ở, chất đốt, vật liệu và giao thông. Theo tính toán của Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính, việc giảm 2% giá điện có thể giúp CPI giảm khoảng 0,008 điểm phần trăm.

TS. Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, phân tích mức giảm giá điện có tác động trực tiếp vòng một làm hạ CPI chung 0,0662% và tác động vòng hai là 0,1324%. Đối với các ngành sử dụng nhiều năng lượng, giá thành sản xuất thép được ước tính giảm khoảng 0,12%, xi măng giảm 0,3% và dệt may giảm 0,23%.

PGS.TS. Ngô Trí Long đánh giá việc giảm giá năng lượng trong những tháng cuối năm có ý nghĩa đối với ổn định kinh tế vĩ mô. Khi chi phí sinh hoạt giảm, người dân có thêm dư địa chi tiêu, qua đó hỗ trợ sức mua và lưu thông hàng hóa.

Ở góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo cho rằng mặt bằng giá năng lượng thấp hơn giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch ngân sách, kiểm soát chi phí và củng cố khả năng tài chính trước những biến động thị trường.

Tại Công ty Vietnam Flour Mills Ltd, đơn vị luân chuyển khoảng 1 triệu tấn bột mì và lúa mì mỗi năm, Tổng Giám đốc Đinh Xuân Quang cho biết điện và vận chuyển chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm.

Theo ông Quang, việc giảm giá điện và ổn định giá nhiên liệu giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ tăng chi phí vận tải, vốn có thể lên tới 40% nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Nhờ đó, doanh nghiệp có thêm điều kiện giữ ổn định giá bán sản phẩm.

Cần chiến lược dài hơi để bảo toàn thành quả

Dù giá điện và xăng dầu giảm ngay trước cao điểm vận chuyển, tiêu dùng cuối năm, giá cước vận tải hành khách và hàng hóa chưa thể điều chỉnh tương ứng trong thời gian ngắn.

Một trong những nguyên nhân là nhiều doanh nghiệp vận tải, lữ hành đã ký hợp đồng dịch vụ trọn gói với đối tác từ đầu năm nên không thể thay đổi giá theo từng đợt biến động nhiên liệu.

Đại diện một doanh nghiệp vận tải du lịch cho biết, khi giá dầu tăng từ 20.000 đồng lên 30.000 đồng/lít, doanh nghiệp phải tự bù đắp chi phí phát sinh. Vì vậy, giá xăng giảm hiện nay trước hết giúp bù lại phần lợi nhuận bị thu hẹp, thay vì tạo điều kiện giảm cước ngay lập tức.

Với chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 40–45% tổng chi phí vận hành, các doanh nghiệp vận tải cần thêm thời gian để đánh giá mức tiết kiệm thực tế.

Đối với vận tải tuyến cố định, việc thay đổi giá vé, giá cước còn phải thực hiện quy trình kê khai và xây dựng phương án chi phí, bao gồm tiền lương, định mức tiêu hao nhiên liệu và khấu hao tài sản. Hồ sơ được gửi đến cơ quan quản lý, Sở Xây dựng tiếp nhận, với thời gian xử lý khoảng 5–10 ngày.

Doanh nghiệp cũng cần mặt bằng giá nhiên liệu ổn định trong khoảng 1–2 tháng để có cơ sở điều chỉnh, tránh thay đổi giá dịch vụ liên tục theo những biến động ngắn hạn.

TS. Nguyễn Minh Phong lưu ý hiệu quả kiểm soát lạm phát phụ thuộc vào tốc độ và mức độ giảm chi phí năng lượng được chuyển vào giá bán sản phẩm cuối cùng. Nếu thiếu các biện pháp kiểm soát cung cầu và bình ổn thị trường, lợi ích từ việc giảm giá nhiên liệu có thể tập trung ở các khâu trung gian mà chưa đến được người tiêu dùng.

Ứng phó áp lực thị trường cuối năm, Bộ Tài chính tính toán hai kịch bản kiểm soát lạm phát

Làm gì để kìm lạm phát về mức mục tiêu?

Nhìn từ yếu tố dài hạn, TS. Vũ Đình Ánh cho rằng giảm thuế, phí và điều chỉnh giá năng lượng là những giải pháp hỗ trợ trước mắt trong giai đoạn cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều biến động.

Giá dầu Brent từng có thời điểm lên 118–120 USD/thùng, cao hơn đáng kể so với mức dự báo 79 USD/thùng. Vì vậy, chính sách giảm thuế cần được thực hiện đồng thời với bảo đảm nguồn cung và tăng cường giám sát thị trường.

Tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội của Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đang triển khai các chính sách hỗ trợ tài khóa với khoảng 240.000 tỷ đồng miễn, giảm thuế và 120.000 tỷ đồng gia hạn thuế.

Theo Bộ trưởng, áp lực lên mặt bằng giá chủ yếu xuất phát từ giá dầu tăng do xung đột địa chính trị, gián đoạn nguồn cung và những ảnh hưởng đến hoạt động lọc hóa dầu.

Để kiểm soát lạm phát, bên cạnh điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, chặt chẽ nhằm ổn định tỷ giá và lãi suất, Bộ Tài chính sẽ báo cáo Chính phủ về việc tiếp tục lùi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng. Bộ trưởng cũng đề cập phương án đưa các loại thuế đối với xăng, dầu về 0%, với nguồn lực dự kiến khoảng 4.000 tỷ đồng.

Việc giảm giá điện và xăng dầu đang tạo thêm dư địa để giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế. Tuy nhiên, để tác động tích cực được duy trì, cần bảo đảm nguồn cung năng lượng, ổn định thị trường và tạo điều kiện để phần chi phí tiết kiệm được từng bước phản ánh vào giá hàng hóa, dịch vụ, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Thanh Hoa