Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 do Côngty Cổ phần Lizen công bố ngày 29/10/2026, doanh thu thuần quý III đạt 869,7 tỷ đồng, tăng 53,7% so với cùng kỳ năm 2025. Lợi nhuận gộp đạt 84,9 tỷ đồng, tăng 42,6%. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 40,2 tỷ đồng, tương đương mức 40,1 tỷ đồng của quý III/2025.

Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần đạt 2.033,1 tỷ đồng, tăng 17,8%, trong đó doanh thu hợp đồng xây dựng chiếm 1.942,3 tỷ đồng, tương đương 95,5%. Lợi nhuận sau thuế 9 tháng đạt 90,8 tỷ đồng, gần như không đổi so với cùng kỳ. Lãi cơ bản trên cổ phiếu giảm từ 469 đồng xuống 443 đồng do số cổ phiếu tăng sau đợt tăng vốn năm 2025. So với kế hoạch Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 đặt ra, gồm doanh thu 5.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 250 tỷ đồng, doanh nghiệp mới hoàn thành lần lượt 40,7% và 36,3% sau 3 quý.

Lợi nhuận đi ngang dù doanh thu tăng mạnh

Nguyên nhân đầu tiên là biên lợi nhuận mỏng đi. Biên lợi nhuận gộp quý III giảm từ 10,5% xuống 9,8%. Tính chung 9 tháng, lợi nhuận gộp đạt 197,3 tỷ đồng, thấp hơn cùng kỳ khoảng 0,3 tỷ đồng dù doanh thu tăng thêm hơn 300 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp 9 tháng vì vậy giảm từ 11,4% xuống 9,7%. Riêng mảng hợp đồng xây dựng, biên gộp giảm từ 11,3% xuống 9,7%. Nói cách khác, Lizen làm thêm hơn 300 tỷ đồng doanh thu để thu về lợi nhuận gộp thấp hơn năm trước.

Nguyên nhân thứ hai là chi phí lãi vay. Chi phí đi vay quý III đạt 30,0 tỷ đồng, tăng 40% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, chi phí đi vay đạt 73,2 tỷ đồng, tăng 29,3%, tương đương khoảng 80% lợi nhuận sau thuế. Cứ 10 đồng lãi làm ra cho cổ đông, doanh nghiệp trả khoảng 8 đồng lãi cho bên cho vay. Hệ số khả năng trả lãi giảm từ khoảng 2,9 lần xuống 2,5 lần.

Chi phí quản lý doanh nghiệp quý III là 16,0 tỷ đồng, gấp 2,9 lần cùng kỳ, nhưng chủ yếu do quý III/2025 thấp bất thường. Tính chung 9 tháng, chi phí quản lý đạt 55,5 tỷ đồng, gần như bằng cùng kỳ.

Một điểm cần lưu ý khi đánh giá chất lượng lợi nhuận là phần đóng góp từ công ty liên kết. Lợi nhuận từ công ty liên kết, liên doanh 9 tháng đạt 28,5 tỷ đồng, gần gấp đôi mức 14,7 tỷ đồng của cùng kỳ, chiếm khoảng 26% lợi nhuận trước thuế. Đây là phần lợi nhuận ghi nhận theo phương pháp vốn chủ sở hữu, không tạo ra dòng tiền tương ứng ngay trong kỳ. Nếu loại trừ khoản này, lợi nhuận trước thuế 9 tháng của Lizen đạt khoảng 79,0 tỷ đồng, giảm khoảng 16% so với mức 94,2 tỷ đồng của cùng kỳ.

Dòng tiền kinh doanh âm và nợ vay tăng nhanh

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất cho thấy, trong 9 tháng năm 2026, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của Lizen âm 79,1 tỷ đồng. Con số này đã cải thiện so với mức âm 165,3 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Nhưng nói cách khác, Lizen báo lãi 90,8 tỷ đồng trên sổ sách trong khi hoạt động kinh doanh tiêu tốn ròng 79,1 tỷ đồng tiền mặt. Trước khi tính biến động vốn lưu động, hoạt động kinh doanh tạo ra 254,1 tỷ đồng, và toàn bộ số tiền này đã bị hút vào vốn lưu động.

Hàng tồn kho tăng 565,9 tỷ đồng so với đầu năm, lên 2.549,1 tỷ đồng, trong đó chi phí công trình xây dựng dở dang chiếm 2.044,7 tỷ đồng. Các công trình có giá trị dở dang lớn gồm đường Vành đai 4 Hưng Yên 255,4 tỷ đồng, cao tốc Vân Phong - Nha Trang 223,1 tỷ đồng, cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng 187,2 tỷ đồng và cao tốc Dầu Giây - Tân Phú 157,7 tỷ đồng. Cùng lúc, chi phí trích trước các công trình xây dựng giảm từ 865,3 tỷ đồng xuống 235,7 tỷ đồng, cho thấy doanh nghiệp đã chi trả một lượng lớn nghĩa vụ với nhà thầu phụ và nhà cung cấp. Ở chiều ngược lại, tiền người mua trả trước tăng 685,8 tỷ đồng, lên 2.670,7 tỷ đồng, chủ yếu từ các ban quản lý dự án và chủ đầu tư hạ tầng giao thông.

Để bù đắp, Lizen tăng vay. Tổng vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn và dài hạn tại ngày 30/9/2026 đạt 1.399,6 tỷ đồng, tăng 299,1 tỷ đồng, tương đương 27,2% so với đầu năm. Trong 9 tháng, doanh nghiệp còn thuê tài chính thêm 257,3 tỷ đồng máy móc thiết bị, nâng nợ thuê tài chính lên 344,1 tỷ đồng. Mức tăng nợ vay này lớn gấp hơn 3 lần lợi nhuận sau thuế cả 9 tháng. Riêng dư nợ tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong là 818,9 tỷ đồng, tăng 213,2 tỷ đồng, tiếp đến là BIDV với 226,2 tỷ đồng. Trong khi đó, tiền và tương đương tiền giảm từ 988,7 tỷ đồng xuống 928,0 tỷ đồng. Nợ vay ròng, tức tổng nợ vay trừ tiền và tương đương tiền, vì vậy tăng từ khoảng 111,8 tỷ đồng lên khoảng 471,6 tỷ đồng, gấp khoảng 4 lần sau 9 tháng.

Nợ ngắn hạn của Lizen tại ngày 30/9/2026 là 5.012,2 tỷ đồng, chiếm 96% tổng nợ phải trả. Hơn một nửa, tức 2.670,7 tỷ đồng, là tiền khách hàng ứng trước. Đây là nghĩa vụ được thanh toán bằng việc hoàn thành khối lượng công trình, không phải trả lại bằng tiền mặt nếu hợp đồng được thực hiện bình thường. Hệ số thanh toán hiện hành ở mức 1,21 lần, giảm nhẹ so với 1,25 lần đầu năm. Tuy nhiên, nếu loại hàng tồn kho, hệ số thanh toán nhanh giảm từ khoảng 0,83 lần xuống 0,70 lần. Điều đó cho thấy khả năng đáp ứng nghĩa vụ ngắn hạn ngày càng phụ thuộc vào việc nghiệm thu, thanh toán các công trình dở dang.

Một số khoản mục khác cũng đáng theo dõi. Phải thu ngắn hạn của khách hàng giảm 324,2 tỷ đồng xuống 1.684,5 tỷ đồng, nhưng dự phòng phải thu khó đòi đã ở mức 270,7 tỷ đồng. Khoản tạm ứng lên tới 278,1 tỷ đồng. Hàng tồn kho bất động sản 355,9 tỷ đồng không tạo ra đồng doanh thu nào trong 9 tháng, trong đó dự án Mũi Dinh 139,9 tỷ đồng, căn hộ Đê Đông Quy Nhơn 30,4 tỷ đồng và Khu đô thị ven sông Hòa Xuân 14,6 tỷ đồng gần như giữ nguyên giá trị từ đầu năm. Khoản đầu tư vào công ty liên kết đạt 889,5 tỷ đồng, riêng Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng Sơn chiếm 596,4 tỷ đồng, tức hiệu quả của khoản vốn này phụ thuộc vào doanh thu thu phí của dự án BOT.

Trong kỳ, bảng thay đổi vốn chủ sở hữu ghi nhận khoản cổ tức bằng tiền 144,6 tỷ đồng, phù hợp với mức cổ tức 7% cho năm 2025, lớn hơn toàn bộ lợi nhuận sau thuế 9 tháng. Tuy nhiên, báo cáo lưu chuyển tiền tệ 9 tháng không thể hiện dòng tiền chi trả cổ tức, còn khoản cổ tức phải trả tại ngày 30/9/2026 chỉ khoảng 0,7 tỷ đồng. Doanh nghiệp cần làm rõ khoản cổ tức này đã được chi trả hay chưa và được phản ánh ở đâu trên báo cáo. Nếu đã chi trả, nguồn chi không thể đến từ dòng tiền kinh doanh, vốn đang âm 79,1 tỷ đồng.

Cũng cần lưu ý, báo cáo tài chính quý chưa được kiểm toán hay soát xét, và nguồn thu chủ yếu của Lizen đến từ các dự án hạ tầng có vốn nhà nước. Tiền ứng trước lớn cho thấy khối lượng việc trong tay doanh nghiệp còn nhiều. Câu hỏi đặt ra với nhà đầu tư là doanh nghiệp sẽ cải thiện biên lợi nhuận và chuyển hơn 2.000 tỷ đồng giá trị công trình dở dang thành tiền nhanh đến đâu trong quý cuối năm, khi để đạt kế hoạch, doanh thu quý IV phải lớn hơn cả 9 tháng đầu năm cộng lại, còn lợi nhuận sau thuế phải gấp khoảng 1,75 lần.

Số liệu trong bài được tính từ Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 của Công ty Cổ phần Lizen, công bố ngày 29/10/2026. Các tỷ lệ là tính toán của tác giả.

Trần Lân