Nếu trước đây, nhà đầu tư có thể giao dịch dựa trên kỳ vọng Việt Nam sẽ được nâng hạng, thì từ ngày 21/9, kỳ vọng đó đã trở thành hiện thực. Thị trường vì thế phải tìm kiếm những yếu tố mới để định giá triển vọng tăng trưởng.

Thị trường cần một câu chuyện mới

Theo ông Nguyễn Tấn Phong, chuyên gia phân tích tại Pinetree, phần lớn những thông tin và kỳ vọng lớn đã xuất hiện trong tuần qua, từ chính sách của Fed, BOJ cho tới sự kiện Việt Nam chính thức được nâng hạng. Khi câu chuyện nâng hạng chuyển từ kỳ vọng thành hiện thực, thị trường sẽ cần thêm động lực mới để tiếp tục đi lên.

Đáng chú ý, phiên cuối tuần trước (18/9) cũng ghi nhận tác động của các yếu tố kỹ thuật có thể khiến thị trường biến động mạnh. Áp lực cơ cấu danh mục của các quỹ ETF khiến VN-Index đảo chiều, dù diễn biến này chưa đủ để khẳng định một xu hướng mới.

Điều đó cho thấy trong ngắn hạn, câu chuyện của thị trường có thể chuyển từ “nâng hạng hay chưa” sang “dòng tiền sẽ đến từ đâu và lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tăng trưởng như thế nào”.

Một trong những động lực được kỳ vọng nhiều nhất là dòng vốn ngoại. Việc gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp giúp cổ phiếu Việt Nam có cơ hội xuất hiện trong phạm vi theo dõi của nhiều quỹ đầu tư quốc tế hơn.

FTSE Russell cũng đã cập nhật danh sách các cổ phiếu Việt Nam dự kiến đủ điều kiện vào các bộ chỉ số thị trường mới nổi, cho thấy quá trình chuyển đổi không chỉ mang ý nghĩa về mặt danh nghĩa mà còn gắn với việc phân bổ danh mục của các nhà đầu tư quốc tế.

Tuy vậy, dòng vốn này khó có thể được kỳ vọng xuất hiện đồng loạt ngay sau ngày nâng hạng.

Theo ông Bùi Văn Huy, Tổng Giám đốc CTCP Tư vấn Đầu tư và Quản lý Tài sản FIDT, dòng tiền sau nâng hạng có thể đến từ hai nhóm chính, gồm các quỹ thụ động theo dõi chỉ số FTSE và các quỹ chủ động đầu tư vào nhóm thị trường mới nổi. Song quá trình phân bổ sẽ diễn ra theo thời gian. Ước tính tỷ lệ phân bổ giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 3/2027 chỉ khoảng 10%, tương ứng khoảng 150-250 triệu USD.

Như vậy, nâng hạng tạo ra một “cánh cửa” lớn hơn cho dòng vốn quốc tế, nhưng không đồng nghĩa tiền sẽ lập tức chảy mạnh vào thị trường. Khả năng hấp thụ dòng vốn mới còn phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp, thanh khoản, định giá và môi trường vĩ mô.

Những động lực mới của thị trường

Theo giới chuyên môn, nếu dòng vốn ngoại là một động lực có thể tạo ra thay đổi về cấu trúc trong trung và dài hạn, thì trong ngắn hạn, yếu tố có sức nặng hơn vẫn là kết quả kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết.

Sau giai đoạn thị trường tăng mạnh dựa trên kỳ vọng nâng hạng, định giá và tăng trưởng lợi nhuận sẽ ngày càng trở thành cơ sở quan trọng để phân hóa dòng tiền. Những doanh nghiệp có khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận, cải thiện dòng tiền và mở rộng quy mô có thể được chú ý hơn khi nhà đầu tư không còn chỉ giao dịch theo câu chuyện nâng hạng.

Dữ liệu cho thấy, VN-Index đang giao dịch ở mức P/E dự phóng năm 2026 khoảng 13 lần; nếu loại một số cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc nhóm Vingroup, mức này vào khoảng 10 lần. Đây là cơ sở để một số chuyên gia cho rằng mặt bằng định giá hiện tại vẫn tạo dư địa cho triển vọng dài hạn, nhưng đồng thời không có nghĩa toàn bộ thị trường sẽ tăng đồng đều.

Sự phân hóa có thể trở thành đặc điểm đáng chú ý của giai đoạn hậu nâng hạng. Khi dòng vốn quốc tế quan tâm nhiều hơn đến Việt Nam, tiêu chuẩn lựa chọn doanh nghiệp cũng có thể cao hơn. Quy mô vốn hóa, thanh khoản, khả năng tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài, chất lượng quản trị và triển vọng lợi nhuận sẽ trở thành những yếu tố quan trọng trong quá trình phân bổ vốn.

Đây cũng là thách thức, bởi cơ cấu thị trường Việt Nam hiện vẫn tập trung đáng kể vào nhóm ngân hàng và bất động sản. Theo ông Bùi Văn Huy, sự tập trung này có thể hạn chế khả năng thu hút dòng vốn chủ động nếu thị trường chưa có đủ sự đa dạng về doanh nghiệp và ngành nghề đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn của các quỹ quốc tế.

Ở chiều ngược lại, môi trường lãi suất và tỷ giá sẽ là biến số quan trọng đối với cả dòng vốn trong nước lẫn nước ngoài.

Chuyên gia Nguyễn Tấn Phong nhấn mạnh mặt bằng lãi suất cho vay trong nước vẫn tương đối cao, trong khi nền kinh tế phải đồng thời thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát. Nếu áp lực tỷ giá gia tăng, dòng vốn ngoại cũng có thể chịu tác động, đặc biệt trong bối cảnh chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn thay đổi.

Một nghịch lý khác của thị trường là trong những năm qua, nhà đầu tư trong nước đã đóng vai trò rất lớn trong việc hấp thụ lượng vốn ngoại bán ròng.

Theo thống kê, từ năm 2023 đến ngày 19/9/2026, khối ngoại bán ròng khoảng 345.000 tỷ đồng, tương đương 13,3 tỷ USD. Trong khi đó, dư nợ margin tăng từ khoảng 121.000 tỷ đồng cuối năm 2022 lên ước tính 465.000 tỷ đồng.

Nâng hạng FTSE: Cánh cửa vốn quốc tế mở, chứng khoán Việt Nam phải chứng minh sức hấp thụ

Điều này cho thấy một phần đáng kể sức mạnh của thị trường thời gian qua đến từ dòng tiền trong nước. Khi câu chuyện nâng hạng hoàn tất, bài toán tiếp theo là liệu thanh khoản nội địa có tiếp tục duy trì ở mức cao hay không, đồng thời dòng vốn ngoại có thực sự đảo chiều hay chỉ giảm tốc độ bán ròng.

Về dài hạn, bản thân việc nâng hạng cũng không phải đích đến cuối cùng. Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam cho biết việc được đưa vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp tạo động lực để Việt Nam tiếp tục cải thiện tính minh bạch, hiệu quả và khả năng cạnh tranh của thị trường. Cơ quan quản lý cũng đang hướng tới việc tăng cường kết nối với các dòng vốn toàn cầu, cải thiện hạ tầng và chuẩn hóa các thông lệ thị trường.

Vì vậy, động lực cho chứng khoán Việt Nam sau ngày 21/9 có thể không đến từ một “tin tốt” đơn lẻ khác, mà từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố: dòng vốn quốc tế tăng dần, lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện, môi trường lãi suất thuận lợi hơn, kinh tế duy trì tăng trưởng và chất lượng thị trường tiếp tục được nâng lên.

Nói cách khác, nâng hạng có thể mở cánh cửa, nhưng để thị trường đi xa hơn, nền tảng tăng trưởng của doanh nghiệp và nền kinh tế mới là yếu tố quyết định sức bền của xu hướng.

Hải Giang