Những năm gần đây, thu nhập của người dân được nâng cao đã thúc đẩy ngành hoa tươi Việt Nam phát triển. Quy mô hiện nay không chỉ giới hạn ở những hộ gia đình trồng hoa nhỏ lẻ với mục đích vui chơi nữa mà đã trở thành một ngành kinh doanh chính thức và có mức lợi nhuận tương đối cao, nên xuất hiện những công ty, tập đoàn, khu vực trồng hoa chuyên canh với quy mô lớn như: Hà Nội, Đà Lạt, Đồng bằng sông Cửu Long… Tuy nhiên, từ Tết Nguyên đán đến nay, dịch Covid-19 diễn biến phức tạp gây khó khăn cho người sản xuất, kinh doanh hoa.

Sản xuất đình trệ, kinh doanh ế ẩm

Mê Linh là một trong những vùng chuyên trồng hoa ở Hà Nội với diện tích khoảng 240ha. Nếu như mọi năm, sau mỗi dịp Tết, lượng khách buôn và khách lẻ đổ về mua hoa rất lớn nhưng năm nay, người mua thưa thớt, giá hoa sụt giảm thê thảm, nhiều nhà vườn ngán ngẩm phải tạm đóng cửa.

Hiện, giá hoa hồng bán tại các nhà vườn không quá 400 đồng/cành, hoa cúc loại đẹp cũng chỉ 20-25 nghìn đồng/bó 35-40 bông, chỉ bằng 1/3 giá trước Tết Nguyên đán... Nếu như trước đây, những nhà vườn trồng với diện tích 4-5 sào trở lên phải thuê 3-4 nhân công để làm việc vì sau Tết có nhiều ngày lễ lớn, nhu cầu chơi hoa cũng tăng thì nay đều không dám thuê vì hoa không bán được.

Theo tính toán của người dân, mỗi sào hoa, người trồng phải đầu tư ít nhất khoảng 100-120 triệu đồng/vụ. Với tình hình dịch bệnh hiện nay, người trồng càng sản xuất thì càng lún sâu vào thua lỗ vì không có người mua. Nhiều người vì nhớ nghề, giữ một vài mối quen nên vẫn túc tắc sản xuất mong một ngày gần dịch bệnh sẽ hết, người mua hoa sẽ nhiều hơn.

Còn tại Đà Lạt, suốt những ngày như Rằm tháng Giêng, Lễ tình yêu 14/2 hay ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, lượng hoa tiêu thụ cũng giảm mạnh, tình trạng giải cứu hoa đã diễn ra. Theo các chủ nhà vườn, năm nay thời tiết thuận lợi nên lượng hoa dồi dào nhưng tiêu thụ được chỉ khoảng 50%. Giá hoa hồng đỏ, loại đắt nhất tại Đà Lạt nhưng 2 tháng nay chỉ bán được với giá 2.000-5.000 đồng/cành. Nhiều nhà vườn kết hợp với bán online nhưng tình hình cũng không khả quan.

Chợ hoa Quảng Bá (Hà Nội) là khu chợ bán buôn hoa lớn nhất miền Bắc và luôn nhộn nhịp tất cả các ngày từ 3-4h sáng tới gần trưa mỗi ngày, nhưng kể từ khi dịch Covid-19 bùng phát, không khí mua hoa tại đây đìu hiu. Lượng khách giảm khoảng 70% khiến các tiểu thương lâm vào cảnh buôn bán ế ẩm, doanh thu vì thế cũng đi xuống. Hoa ly tai nhọn đã giảm giá từ 150 nghìn đồng xuống 70 nghìn đồng, thậm chí 50 nghìn đồng mà vẫn ế.

Có thể thấy, sau Tết chính là mùa thu hoạch hoa trên cả nước nhưng hiện nay, người trồng hoa nhiều nơi phải dừng việc sản xuất kinh doanh hoặc gạt nước mắt bán rẻ sản phẩm mình mất công sức chăm chút. Nguyên nhân chính là do “cơn bão” Covid-19 đã tác động không nhỏ đến thành quả của người nông dân, doanh nghiệp trồng hoa.

Khó chồng khó

Dịch bệnh diễn ra nên mối quan tâm của người dân lúc này không phải là các loại hoa, cây cảnh mà chính là sức khỏe, trong đó nhu yếu phẩm, lương thực, thực phẩm, khẩu trang, nước rửa tay… là những sản phẩm được người dân mua nhiều.

Theo công bố của Tiki vào ngày 17/3, trong 2 tháng đầu năm, các sản phẩm được mua sắm nhiều nhất trên sàn thương mại điện tử này là khẩu trang, khăn ướt, máy lọc không khí... Có thời điểm sàn này ghi nhận 4.000-5000 đơn hàng mỗi phút, nhiều mặt hàng phải nhập kho liên tục. Tăng trưởng về nhu cầu mua sắm trên sàn Tiki là 15% so với 2 tháng cuối năm 2019.

Theo nền tảng so sánh giá iPrice, không chỉ Tiki mà nhu cầu tiêu thụ các mặt hàng nhu yếu phẩm và vật tư y tế trên toàn thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã tăng mạnh. Riêng nhu cầu cho khẩu trang tăng gấp 600 lần, nước rửa tay khô tăng gấp 100 lần.

Hoạt động lễ hội, đền chùa đều bị hủy bỏ cũng là nguyên nhân làm giảm một lượng lớn nhu cầu mua hoa từ ban tổ chức lễ hội và các đền chùa. Bên cạnh đó, việc xuất khẩu hoa cũng gặp khó khăn. Tại vùng trồng hoa Mê Linh, Trung Quốc là thị trường chính yếu chuyên nhập hoa phục vụ các ngày lễ sau Tết Nguyên đán, nhưng nay gần như không nhập vì dịch bệnh.

Chị Nguyễn Thị Lê, một trong những hộ dân có mối hàng hoa xuất đi Trung Quốc cho biết: Hàng năm cứ sau Tết, thương lái khắp nơi lại đổ xô đi mua hoa để bán sang Trung Quốc. Nắm bắt được nhu cầu đó, những năm gần đây, gia đình chị luôn dành khoảng 2 sào hoa cúc sau Tết để xuất khẩu.

Mặc dù vậy, việc thu mua, xuất bán hoa sang thị trường Trung Quốc hoàn toàn tự phát và không phải lúc nào cũng thuận lợi. Xuất khẩu giúp tiêu thụ nhanh gọn số lượng hoa lớn mà không cần tốn nhiều công sức trực tiếp mang đi bán tại các chợ truyền thống. Thương lái thu mua hoa theo nhu cầu thị trường Trung Quốc, nên khi cần họ có thể trả giá rất cao. Ngược lại, khi lượng hàng hóa dư thừa, lại đang dịch bệnh, họ lập tức ngừng thu mua.

Bỏ tiền, công sức ra đầu tư, nhưng thị trường đầu ra khó khăn thời gian qua đã khiến nhiều nông dân trồng hoa bị mắc kẹt. “Ngày Lễ tình nhân 14/2, ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 năm nay đã bị thất thu lớn, nhưng chúng tôi vẫn phải tiếp tục sống và chờ đợi vụ hoa tiếp theo vì nếu khó khăn trong nước thì sắp tới vẫn còn Ngày của Mẹ (Chủ nhật thứ 2 của tháng 5) và “20/5” (ngày “Anh yêu em”), sau đó là Tết Thất tịch 7/7 đều là những ngày lễ lớn của Trung Quốc”- chị Lê cố giữ tinh thần lạc quan, nhưng vụ hoa tiếp theo tình hình sẽ thế nào thì chị cũng không dám chắc.

Không chỉ khó về đầu ra, người trồng hoa còn thêm gánh nặng bởi chi phí đầu tư lớn ngay trong mùa dịch bệnh. Rõ nhất là người trồng hoa đang phải mua các loại vật tư nông nghiệp với giá cao vì nguồn hàng khan hiếm. Ngay cả các loại các loại giấy bạc, bìa cát tông, túi nilon, dây chuyên bọc, bó hoa cũng được đà tăng giá.

Còn tại một số tỉnh phía Nam, người trồng hoa cũng gặp khó bởi thời tiết biến đổi, hạn mặn tăng cao nên bọ trĩ, sâu bệnh xuất hiện nhiều. Việc thiếu nước tưới cũng dẫn đến tình trạng hoa bị hỏng khiến người dân phải nhổ bỏ.

Như Yến