Điển hình trong số đó, có lẽ phải kể đến GS-TS Trần Thị Việt Nga – cá nhân vừa được Thủ tướng Chính Phủ Phạm Minh Chính trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 cho những đóng góp nổi bật về công trình nghiên cứu ứng dụng công nghệ xử lý nước và nước thải tiên tiến.

Nhà khoa học nữ và hàng chục đề tài bảo vệ môi trường

Trong hành trình hơn 25 năm công tác, Giáo sư-Tiến sỹ Trần Thị Việt Nga, Viện trưởng Viện Công nghệ cao Việt Nhật; Giảng viên cao cấp Khoa Kỹ thuật Môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã khẳng định tầm vóc của một nhà khoa học tiêu biểu, có bề dày thành tích trong lĩnh vực kỹ thuât hạ tầng và môi trường ở Việt Nam và khu vực; đặc biệt là các công trình về công nghệ xử lý nước và nước thải tiên tiến ứng dụng màng lọc để loại bỏ các chất ô nhiễm phục vụ mục tiêu cấp nước an toàn và tái sử dụng nước sau xử lý; phát triển hệ thống nước đô thị cân bằng, bền vững thích ứng với đô thị hóa và biến đổi khí hậu.

Với định hướng nghiên cứu gắn chặt với yêu cầu thực tiễn của Việt Nam về bảo vệ môi trường, an ninh năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu, Giáo sư Trần Thị Việt Nga đã vinh dự được nhận Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025.

Thủ tướng gặp mặt nữ lãnh đạo, quản lý các cơ quan Trung ương, trao Giải thưởng Kovalevskaia

Sự bền bỉ trong nghiên cứu của Giáo sư Trần Thị Việt Nga được cụ thể hóa bằng những con số ấn tượng. Bà đã thực hiện 21 đề tài, nhiệm vụ Khoa học-Công nghệ các cấp, trong đó làm chủ nhiệm 14 đề tài (có 2 đề tài cấp Nhà nước, 6 đề tài cấp Bộ, 3 đề tài hợp tác quốc tế do Chính phủ Nhật Bản, Liên Bang Đức và chính phủ Anh tài trợ).

Bà là tác giả của nhiều Dự án, sáng kiến, giải pháp kỹ thuật cải tiến công nghệ môi trường đã được áp dụng thành công, mang lại hiệu quả lớn về môi trường-kinh tế-xã hội; có nhiều đóng góp cho quy hoạch và chính sách quản lý vệ sinh môi trường quốc gia và các địa phương...

Những công trình và sản phẩm khoa học của bà không chỉ mang lại hiệu quả môi trường – xã hội, còn thể hiện định hướng rõ rệt về phát triển hạ tầng xanh hướng tới NetZero, kinh tế tuần hoàn, đảm bảo an ninh nước và sức khỏe cộng đồng.

Tự hào, hạnh phúc khi nhận Giải thưởng Kovalevskaia-giải thưởng đánh giá sự cống hiến của nữ trí thức Việt Nam, Giáo sư Trần Thị Việt Nga cho rằng tất cả các nhà khoa học nữ đều mong muốn nhận được giải thưởng này và đây cũng là mong muốn của bà khi còn học phổ thông.

“Làm một nhà khoa học nữ đòi hỏi phải chịu được sự áp lực, đó cũng là thách thức đối với phụ nữ nói chung, đặc biệt là những người làm công tác quản lý.

Nhưng là phụ nữ cũng có những lợi thế riêng, đó là tính đa nhiệm: phải thực hiện rất nhiều các việc khác nhau đòi hỏi phải có sự quản lý thời gian tốt, tính kiên nhẫn, sử dụng thời gian và có kế hoạch làm việc hiệu quả. Bên cạnh đó, người phụ nữ còn có thế mạnh năng lực riêng nữa, đó là sự tỉ mỉ, kiên trì và sự chia sẻ”... Giáo sư Trần Thị Việt Nga chia sẻ.

Nhà khoa học và niềm đam mê thảo dược

Cũng là một phụ nữ dành nhiều thời gian cho nghiên cứu khoa học, bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt - nhà sáng chế, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư DDA Việt Nam, cho rằng thảo dược Việt Nam là nguồn dược liệu vô cùng quý giá, đã được khẳng định trong các dược điển và dược thư.

Tuy nhiên, theo bà Nguyệt tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng. Việc khai thác còn manh mún, thiếu liên kết và chưa gắn chặt với ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại.

Đặc biệt, hoạt động nghiên cứu, chế biến sâu nhằm tạo ra các sản phẩm có giá trị cao vẫn còn hạn chế, khiến dược liệu chủ yếu được sử dụng ở dạng thô, chưa phát huy hết tiềm năng vốn có.

Nhận thấy những hạn chế này, trong hơn 12 năm qua, bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt cùng các chuyên gia tâm huyết với dược liệu Việt Nam đã kiên trì nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện nhiều dòng sản phẩm từ thảo dược. Trong đó, mới đây nhất là một công trình nghiên cứu đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp bằng độc quyền sáng chế với tên gọi "Quy trình sản xuất dung dịch kiềm hữu cơ giảm thiểu mùi khó chịu, giảm thiểu màu, dễ áp dụng trong sản xuất công nghiệp".

Càng đi sâu nghiên cứu, chúng tôi càng nhận thấy, Việt Nam đang sở hữu một nền tảng thực vật vô cùng phong phú và đặc biệt.

Bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư DDA Việt Nam

Công trình này ứng dụng công nghệ trích ly chọn lọc các thành phần có tính kiềm và dược tính tốt từ những loại thảo dược quý của Việt Nam như dạ cẩm, bán chi liên, xạ đen, hoàn ngọc, bồ công anh… để tạo ra sản phẩm kiềm thảo mộc Sflora. Công nghệ cho phép chiết xuất và hoạt hóa các phân tử từ thảo mộc, tạo ra dung dịch có độ pH kiềm cao (13-14) hoàn toàn từ thảo dược, đồng thời vẫn bảo toàn các dược tính tự nhiên.

"Nếu phân tích và đánh giá về hàm lượng dược tính trong từng loại cây thuốc, có thể thấy nhiều dược liệu của Việt Nam vượt trội hơn so với thảo dược của nhiều quốc gia khác trên thế giới. Điều này có liên quan chặt chẽ đến sự phân bổ các vùng đới khí hậu, cùng với điều kiện thổ nhưỡng và nguồn nước. Đây là những yếu tố đặc trưng riêng chỉ có ở Việt Nam cũng như một số nước nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa" - bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt đánh giá.

Từ thực tiễn đó, bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt và các cộng sự đã tiên phong áp dụng khoa học và công nghệ để tận dụng tối đa dược tính trong thảo dược của Việt Nam. Với một đội ngũ các giáo sư, phó giáo sư và tiến sĩ cùng tâm huyết với dược liệu, thảo dược của Việt Nam cũng như các sản phẩm hữu cơ, trong suốt 12 năm qua, nhóm nghiên cứu đã kiên trì theo đuổi, liên tục phát triển và hoàn thiện nhiều dòng sản phẩm khác nhau.

Liên minh HTX Việt Nam gặp mặt cán bộ chúc mừng Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3

Nữ giám đốc HTX ứng cử đại biểu Quốc hội và hành trình về với nông nghiệp xanh

Được biết, ngoài sản phẩm kiềm hữu cơ kể trên, dự kiến, trong năm 2026, sẽ có 2 sản phẩm khác được cấp bằng sáng chế.

Đau đáu với nghề và tiềm năng thảo dược của quốc gia, bà Nguyệt mong muốn Chính phủ tạo điều kiện và hỗ trợ nhiều hơn nữa những chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp làm khoa học và công nghệ, như quỹ đất, tiền thuê đất, miễn hoặc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp,… để các doanh nghiệp, đặc biệt là những người phụ nữ làm khoa học có thêm cơ hội “toả sáng” và đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu.

Nữ doanh nhân và khát vọng nâng tầm nông sản Việt

Là một trong những doanh nghiệp đi lên từ cơ sở sản xuất, kinh doanh, thu mua hạt điều, sau hơn 30 năm phát triển, ngày hôm nay Công ty cổ phần Hà Mỵ đã trở thành doanh nghiệp chế biến sâu với vùng nguyên liệu tại chỗ rộng lớn. Bà Nguyễn Thị Mỵ, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Hà Mỵ - một nữ doanh nhân đầy bản lĩnh, chia sẻ, trong kỷ nguyên mới, vai trò của doanh nghiệp cũng cần phải thay đổi. Doanh nghiệp không chỉ tạo ra lợi nhuận mà còn góp phần định hình chuẩn mực phát triển của ngành và nâng cao hình ảnh quốc gia. Mỗi lô hàng xuất khẩu không đơn thuần là một giao dịch thương mại, mà còn là uy tín của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

“Tôi tin đây là giai đoạn thể hiện rõ vai trò lãnh đạo bằng trí tuệ và bản lĩnh. Phụ nữ trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản không chỉ tham gia điều hành mà còn trực tiếp hoạch định chiến lược, quản trị rủi ro và xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên liêm chính và kỷ luật. Trong môi trường kinh doanh toàn cầu ngày càng minh bạch, lợi thế cạnh tranh bền vững không đến từ sự ồn ào, mà từ sự ổn định và chuẩn mực. Doanh nhân nữ có thể đóng góp vào sự chuyển dịch ấy bằng tư duy dài hạn và khả năng cân bằng giữa hiệu quả kinh tế với trách nhiệm xã hội” – bà Mỵ chia sẻ.

Đặc biệt, trong hành trình phát triển của Hà Mỵ, theo bà, không chỉ đơn thuần là mở rộng thị trường, mà doanh nghiệp còn hướng tới góp phần nâng tầm nông sản Việt bằng chính chất lượng và chuẩn mực của mình.

Mỗi lô hàng xuất khẩu không đơn thuần là một giao dịch thương mại, mà còn là uy tín của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bà Nguyễn Thị Mỵ Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Hà Mỵ

Tính đến nay, mỗi năm Công ty sản xuất, chế biến, xuất khẩu hơn 3 ngàn tấn điều thành phẩm, trong đó có cả chế biến sâu, đem lại lợi nhuận hàng chục tỷ đồng. Nhờ đó, công ty  duy trì việc làm thường xuyên cho hàng trăm công nhân viên, người lao động với mức lương trung bình hơn 10 triệu đồng/người/tháng.

“Tôi tin rằng khi mỗi doanh nghiệp giữ vững nội lực, mỗi doanh nhân giữ vững liêm chính, sức mạnh kinh tế quốc gia sẽ được bồi đắp từ những nền tảng vững chắc nhất” – nữ doanh nhân tin tưởng nói thêm.

Hồng Hương