Tính đến nay, cả nước có 1.748 làng nghề truyền thống được công nhận theo tiêu chí làng nghề của Chính phủ, thu hút hơn 10 triệu lao động. Trong đó, nhiều làng nghề tồn tại từ 500 đến 1.000 năm, trở thành những làng nghề tiêu biểu, được cả nước và thế giới biết đến.

Nhiều làng nghề bị ô nhiễm

Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển, nhiều làng nghề đã phát sinh các yếu tố nguy hiểm, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe của NLĐ, cộng đồng dân cư.

Trên thực tế, vấn đề về ATLĐ trong các làng nghề được nhắc đến từ lâu, song tình trạng TNLĐ, BNN vẫn không hề thuyên giảm. Một số liệu thống kê của các tổ chức chuyên ngành cho biết, hơn 90% NLĐ nông nghiệp và làng nghề tiếp xúc các yếu tố nóng, bụi là 65,89%, tiếng ồn: 48,8%, hóa chất: 59,5%...

Đối với TNLĐ, BNN thì những nguy cơ gây bỏng, đứt tay chân, điện giật, bệnh hô hấp, bệnh ngoài da, tiêu hóa, phụ khoa luôn chiếm tỷ lệ cao. Cụ thể, hơn 50% số NLĐ tại các làng nghề bị nhiễm bệnh liên quan đến hô hấp. Đáng tiếc, những người “chịu trận” hầu hết là người nghèo, người thu nhập thấp nên “khó chồng thêm khó”.

Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng chủ yếu là do nhiều chủ cơ sở sản xuất không quan tâm đến việc trang bị phương tiện bảo hộ cho NLĐ. Thậm chí, chính bản thân NLĐ còn thờ ơ với việc tự bảo vệ mình. Việc phát triển mang tính tự phát của các làng nghề cùng với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận nên các chủ hộ gia đình/DN, HTX, cơ sở sản xuất thường ít chú ý đầu tư cải thiện điều kiện làm việc cho NLĐ, việc thực hiện các trách nhiệm pháp lý về Môi trường, ATVSLĐ hầu như không thực hiện.

Bên cạnh đó, công tác quản lý ATVSLĐ các cấp đối với khu vực này gần như đang bị bỏ ngỏ: rất ít các cuộc thanh kiểm tra việc tuân thủ luật pháp về lĩnh vực ATVSLĐ, kiểm tra việc sử dụng các thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn tại các hộ gia đình, DN, HTX, cơ sở sản xuất.

Cần giải pháp xử lý đồng bộ

Để từng bước khắc phục những tồn tại, bảo tồn, phát triển làng nghề trong thời kỳ hội nhập, các làng nghề Việt Nam cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết thực trạng bất ổn về ATLĐ.

Tại buổi tọa đàm “Làng nghề Việt Nam: Truyền thống, thực trạng và giải pháp phát triển trong thời kỳ hội nhập”, Thứ trưởng Bộ TN&MT Bùi Cách Tuyến đề nghị việc công nhận làng nghề phải bám sát các điều kiện về bảo vệ môi trường, ATVSLĐ đối với nhân công.

Ngoài ra, Nhà nước cần xây dựng khung pháp lý và chế tài thật nặng đối với các cơ sở vi phạm. “Việc bảo đảm ATLĐ cho các lao động làng nghề cần có sự tham gia của chính quyền địa phương. Để bảo đảm quyền lợi cho NLĐ, không chỉ các lao động có hợp đồng, mà các lao động mùa vụ ở làng nghề cũng phải quy định buộc các DN phải tham gia BHXH, BHYT và bảo hiểm TNLĐ, BNN cho NLĐ”.

M.Quang