Theo đó, báo cáo của ADB cho rằng "Kỳ lân" khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ tiếp theo của châu Á và Thái Bình Dương có thể đến từ Việt Nam, khi nền móng để xây dựng một hệ sinh thái vững chắc có thể hỗ trợ những doanh nghiệp này đang được tiến hành thuận lợi.

Báo cáo của ADB cũng chỉ ra rằng mục tiêu dài hạn của Chính phủ Việt Nam đối với lĩnh vực này là thu hút tri thức, các tổ chức, cá nhân và doanh nhân để góp phần vào công cuộc phát triển kinh tế và tham gia tạo lập các công ty khởi nghiệp thành công.

Một ví dụ về sự hỗ trợ của chính phủ là Đề án 844, với mục tiêu phát triển 600 doanh nghiệp vào năm 2025 và 100 doanh nghiệp trong số đó sẽ gọi được vốn đầu tư với tổng giá trị ít nhất là 2 nghìn tỷ đồng (khoảng 85,44 triệu USD).

Bà Aimee Hampel-Milagrosa, chuyên gia kinh tế của ADB, một trong những tác giả chính của báo cáo, nhận định: “Chính phủ Việt Nam đã nhận ra rằng các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ là động lực mới của tăng trưởng cho quốc gia. Để tạo thuận lợi cho quá trình này, chính phủ đã bắt đầu tập hợp những yếu tố chủ chốt, ví dụ như các ưu đãi khuyến khích về chính sách và tài chính, để tạo ra và xây dựng thế hệ kỳ lân khởi nghiệp tiếp theo của Việt Nam".

Theo thống kê của ADB, năm 2021 năm lĩnh vực khởi nghiệp hàng đầu thu hút được nguồn vốn lớn nhất là công nghệ tài chính, hay “fintech” (26,6%); thương mại điện tử (20,3%); công nghệ giáo dục, hoặc “edtech” (17,2%); công nghệ y tế, hay “healthtech” (7,8%); và phần mềm dịch vụ (6,3%).

Báo cáo xem xét công nghệ y tế và công nghệ nông nghiệp, hay “agritech”, vì đây là hai lĩnh vực có tác động xã hội cao và có tiềm năng đóng góp cho phát triển bền vững và đồng đều hơn.

Trái lại, tài chính là hạn chế chung đối với sự phát triển của các công ty khởi nghiệp, nhưng các nhà đầu tư thiên thần và đầu tư mạo hiểm được nhận thấy rất háo hức đầu tư.

Thêm một trở ngại khác đối với tăng trưởng là không có đủ vốn nhân lực. Tuy nhiên, các trường đại học và viện nghiên cứu ở Việt Nam đang phối hợp với chính quyền các tỉnh và các bộ ngành trung ương để thành lập các đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp, tổ chức các sự kiện khởi nghiệp cho học sinh, sinh viên để thúc đẩy văn hóa khởi nghiệp trong giới trẻ.

Đạt đến ngưỡng “kỳ lân” cũng đồng nghĩa là startup đã phát triển đến một quy mô và giá trị lớn, thu hút được nhiều vốn đầu tư và đã khẳng định được vị thế, thương hiệu của mình trên thị trường (trong nước và quốc tế).

Tuy nhiên, trên thực tế để đến được trạng thái “kỳ lân” (giá trị doanh nghiệp đạt từ 1 tỉ USD trở lên) không dễ và càng khó để trở thành “siêu kỳ lân” (giá trị doanh nghiệp từ 10 tỉ USD trở lên).

Trên thế giới, hai quốc gia có nhiều “siêu kỳ lân” nhất là Mỹ và Trung Quốc. Ở Đông Nam Á, quốc gia có nhiều “siêu kỳ lân” nhất là Indonesia.

Mới đây, Forbes Vietnam vừa điểm lại các kỳ lân của Việt Nam, các công ty "cận" kỳ lân và các startup triển vọng tạo ra mô hình kinh doanh độc đáo hoặc lợi thế cạnh tranh có thể tiến xa như VNG, Vatgia, Peacesoft, VCCorp, 24H, Tiki, Foody, Batdongsan.com.vn, Amanotes và gần đây là MoMo và Sky Mavis.

Trong số các tên tiêu biểu này, theo Forbes Việt Nam đã có 4 kỳ lân là MoMo (2021), Sky Mavis (2021), VNG (2014) và VNLIFE (2019). Với 4 kỳ lân công nghệ, trên bản đồ khu vực, Việt Nam đứng thứ ba, xếp sau Singapore và Indonesia về số lượng.

Theo đánh giá, các startup cận kỳ lân và có triển vọng nhất đều liên quan đến hệ sinh thái thương mại điện tử, fintech, logistics, blockchain, game… những lĩnh vực có dư địa tăng trưởng lớn trong 2-3 năm tới như: Tiki, Giao hàng tiết kiệm, Giao hàng nhanh, công ty khai thác ưu thế từ dữ liệu lớn và học máy Trusting Social… , dù có thể không phải tất cả nhưng một số công ty triển vọng đó có thể lớn mạnh vươn mình trở thành các kỳ lân tiếp theo

Thanh Hoa