Theo số liệu mới nhất từ Bộ Tài chính, hiện có khoảng 963.500 người nộp thuế (gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh) không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng còn nợ thuế. Tổng nợ thuế là 32.130 tỷ đồng, gồm doanh nghiệp 29.815 tỷ đồng, hộ kinh doanh 2.315 tỷ đồng. 

Trong đó, dù có đến hơn một nửa số đối tượng (khoảng 496.200 người) chỉ nợ dưới 1 triệu đồng, nhưng sự tồn tại "lay lắt" của hàng triệu mã số thuế này đang tạo ra những hệ lụy không nhỏ.

Cục Thuế nhận định, việc gia tăng các doanh nghiệp "chết chưa chôn" là một trong những điểm nghẽn lớn nhất trong quản lý thuế hiện nay. Tình trạng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực xã hội và làm gia tăng hồ sơ tồn đọng mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

Điển hình là nhiều đối tượng lợi dụng sự thông thoáng trong thủ tục thành lập doanh nghiệp để tạo ra các "vỏ bọc" pháp nhân, mục đích chính là mua bán hóa đơn, hợp thức hóa chi phí và chiếm đoạt tiền thuế. Ngoài ra, nhiều chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh bỏ địa chỉ nhưng không biết mình vẫn đang treo nợ thuế, dẫn đến các rủi ro pháp lý kéo dài.

Những vấn đề trên làm ảnh hưởng trực tiếp đến những người nộp thuế chấp hành tốt pháp luật và gây thất thu ngân sách nhà nước.

Để xử lý dứt điểm tình trạng này, Cục Thuế đã phát động chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” trong toàn ngành thuế. “Đây là việc làm cần thiết, cấp bách, nhằm xử lý thực chất hồ sơ tồn đọng, tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế có thiện chí tuân thủ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, kiểm soát rủi ro ngay từ đầu vào. Đồng thời tạo chuyển biến rõ nét trong quản trị dữ liệu, quản lý rủi ro và phối hợp liên ngành trong công tác quản lý thuế hiện đại", Cục Thuế khẳng định.

Bên cạnh đó, một trong những biện pháp mạnh tay đang được Bộ Tài chính đề xuất là bổ sung quy định hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Theo dự thảo gửi Bộ Tư pháp, cá nhân, chủ hộ kinh doanh hoặc người đại diện pháp luật của doanh nghiệp "bỏ địa chỉ" chỉ cần nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên có thể bị tạm hoãn xuất cảnh nếu không hoàn thành nghĩa vụ sau 30 ngày nhận thông báo. Đây được xem là "liều thuốc đặc trị" dành riêng cho nhóm đối tượng có dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ kê khai và quản lý thuế.

Đề xuất nợ thuế từ 1 triệu đồng bị tạm hoãn xuất cảnh: Siết kỷ cương hay gây khó cho người dân?

Đến nay, cơ quan thuế đã thực hiện tạm hoãn xuất cảnh với khoảng 65.000 trường hợp, trong đó hơn 7.100 người đã tự nguyện nộp tiền để được gỡ bỏ biện pháp này.

Dưới góc nhìn chuyên gia, ông Mạc Quốc Anh - Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (Hanoisme) cho rằng việc siết quản lý là cần thiết để loại bỏ "doanh nghiệp ma". Tuy nhiên, ngưỡng nợ 1 triệu đồng để cấm xuất cảnh là "rất thấp", cần có cơ chế bảo vệ những người nộp thuế thiện chí nhưng gặp lỗi hệ thống hoặc chưa cập nhật thông tin kịp thời.

Để chiến dịch thực sự hiệu quả, các chuyên gia kiến nghị cần có sự liên thông dữ liệu chặt chẽ hơn giữa cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh. Đồng thời, ngành thuế cần tích cực xác nhận tình trạng không nợ thuế để hỗ trợ các doanh nghiệp có thiện chí hoàn tất thủ tục giải thể nhanh chóng, thay vì để họ rơi vào vòng xoáy nợ đọng và "treo" mã số thuế vô thời hạn.

Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế" không chỉ đơn thuần là thu hồi nợ, mà còn là bước đi chiến lược để chuẩn hóa dữ liệu quốc gia, hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và công bằng.

Huyền Anh