Năm 2016, Việt Nam tiêu thụ khoảng 4,2 tỷ USD dược phẩm, bình quân 40 USD/người, gấp đôi năm 2010. Theo dự báo của IMS Health, chi tiêu tiền thuốc bình quân tại Việt Nam sẽ đạt 55 USD/người/năm vào năm 2021, thấp hơn nhiều so với mức 117 USD/người/năm của 22 thị trường dược mới nổi.

Nội tham vọng

PGs.Ts. Lê Văn Truyền – nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế – nhận định: “Dư địa phát triển ngành dược rất lớn do quy mô dân số (dự báo sẽ đạt 100 triệu dân vào năm 2020), nhu cầu thuốc tăng nhanh, chi phí thuốc bình quân đầu người còn thấp so với bình quân trên thế giới”.

Với dư địa lớn, ngành dược đang trở thành “mảnh đất vàng” cho các doanh nghiệp (DN), nhà sản xuất, phân phối dược phẩm. Vì vậy, các tên tuổi của ngành dược trong nước đang thể hiện nhiều tham vọng trong cuộc đua giành thị phần.

Điển hình, Traphaco đặt tham vọng trở thành DN đứng đầu thị trường dược Việt Nam, với tỷ lệ vốn hóa thị trường đạt 10.000 tỷ đồng, tổng doanh thu khoảng 4.000 tỷ đồng và tổng lợi nhuận 500 tỷ đồng vào năm 2020.

Năm 2017, Traphaco đặt mục tiêu doanh thu 2.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế hợp nhất 242 tỷ đồng. Nếu tiếp tục giữ được đà tăng trưởng trung bình 16%/năm như trong giai đoạn 2011 – 2016, tham vọng của DN này hoàn toàn có thể thành hiện thực.

Dược Hậu Giang – “ông lớn” đứng đầu ngành dược hiện nay, cũng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm giữ vững vị thế của mình khi đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu thuần bình quân ít nhất 15%/năm và đạt 6.750 tỷ đồng vào năm 2020.

Các DN dược Việt Nam cần chủ động đối phó với sức ép từ khối ngoại trong 5 năm tới

Quý I/2017, giá cổ phiếu của Dược Hậu Giang có mức tăng gần 23% so với cùng kỳ năm 2016. Năm ngoái, doanh thu của Dược Hậu Giang tuy chỉ đạt hơn 4,15 tỷ đồng (thấp hơn năm 2015) nhưng nhờ cải tiến quy trình sản xuất, lợi nhuận sau thuế tăng trưởng hơn 20%.

Bên cạnh đó, công ty dược phẩm Imexpharm cũng đang đẩy mạnh việc “chạy đua” giành thị phần. Bà Trần Thị Đào – Tổng Giám đốc Imexpharm – cho biết: “Công ty đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2017, với mức doanh thu 1.260 tỷ đồng, lợi nhuận đạt 160 tỷ đồng, tăng trưởng lần lượt 23,4% và 13,9% so với năm trước”.

Quý I/2017, Imexpharm đạt kết quả khả quan với doanh thu 224 tỷ đồng (tăng 16,4% so với cùng kỳ năm trước), lợi nhuận sau thuế đạt 26 tỷ đồng, tăng 22% so với quý I/2016 (khoảng 4,7 tỷ đồng).

Ngoài ra, các tên tuổi có tiếng ở ngành dược trong nước như: công ty XNK Y tế Domesco, dược phẩm Savipharm, hay Dược Cửu Long… cũng đang đặt ra nhiều tham vọng với những chiến lược dài hơi từ nay tới năm 2025.

Ngoại nhăm nhe

Tuy nhiên, không chỉ cạnh tranh khốc liệt giữa các DN trong nước, các DN nội cũng đang chịu sức ép không nhỏ từ làn sóng M&A khi những DN nước ngoài đang rất quan tâm đến thị trường dược Việt Nam.
Ông Bradley Silcox – Chủ tịch Tiểu ban dược phẩm EuroCharm – cho biết: “Các DN châu Âu đặc biệt quan tâm tới ngành công nghiệp dược phẩm Việt Nam. EVFTA có hiệu lực sẽ tạo điều kiện cho DN châu Âu đầu tư trực tiếp vào Việt Nam thay vì chỉ đặt văn phòng đại diện như trước đây”.

Trước nguy cơ từ khối ngoại, bà Phạm Thị Việt Nga – Tổng Giám đốc Dược Hậu Giang – cho rằng: “Hội nhập sẽ là cơ hội để ngành dược phẩm Việt Nam tham gia tốt hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Chúng tôi sẵn sàng liên kết với các đối tác xây dựng nhà máy tại một số nước trên nguyên tắc cổ phần hóa và Dược Hậu Giang nắm cổ phần chi phối (không thấp hơn 51%)”.

Các tên tuổi khác trong ngành dược của Việt Nam cũng đánh giá EVFTA sẽ là cơ hội rất lớn để ngành dược chuyển mình nhằm không chỉ đáp ứng việc phục vụ nhu cầu trong nước mà còn sản xuất ra nhiều hơn những sản phẩm chất lượng cho mục tiêu xuất khẩu.

Trên thực tế, hoạt động M&A thời gian qua cũng đang được nhiều DN dược tận dụng để tăng sức cạnh tranh, điển hình là công ty dược phẩm Domesco. Cổ đông lớn nhất của Domesco là Tập đoàn Abbott (Mỹ) cuối năm ngoái đã có sự hiện diện sâu hơn bằng cách đưa thêm hai ứng viên vào Hội đồng quản trị công ty và có buổi ra mắt truyền thông cùng toàn bộ người lao động.

Trong khi các DN nội đều tỏ ra tự tin trước khối ngoại, các chuyên gia ngành dược lại thể hiện sự lo ngại trước sức cạnh tranh của các DN nội. PGs.Ts. Lê Văn Truyền nhận định: “Nếu không tăng sức cạnh tranh, DN dược trong nước sẽ phải đối mặt với sức ép rất lớn từ khối ngoại. Ngành dược Việt Nam hiện nay chủ yếu vẫn là công nghiệp bào chế đơn giản, hàm lượng kỹ thuật thấp. Công nghệ sản xuất trung bình, với các dạng “bào chế quy ước”, ít có các dạng bào chế công nghệ cao”.

Thực tế, các DN dược lớn hiện nay cũng thấy rõ những yếu kém của bản thân và đều có chiến lược cải thiện. Như Dược Hậu Giang đang đẩy nhanh nâng cao chất lượng dây chuyền sản xuất, đặt mục tiêu nghiên cứu và đăng ký các sản phẩm hết bảo hộ tối thiểu 5 sản phẩm/năm.

Traphaco đầu tư dự án nhà máy sản xuất dược và tập trung phát triển thị trường miền Nam và miền Trung, trong khi Imexpharm nâng cấp tiêu chuẩn nhà máy, xây dựng thêm nhà máy mới, theo đuổi chiến lược sản phẩm khác biệt, tìm thêm cơ hội xuất khẩu sang thị trường Đông Nam Á, châu Phi và Nam Mỹ…

Rõ ràng, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, cạnh tranh thị trường được dự báo trở nên khốc liệt hơn trong 5 năm tiếp theo, việc nâng cao công nghệ và sức cạnh tranh là đòi hỏi cấp thiết của các DN dược phẩm trong nước để chủ động đối phó, giữ được vị thế đang có và tránh nguy cơ phải “bán mình”.

Văn Nguyễn