Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa có bản giải trình, tiếp thu ý kiến của các Bộ, ngành và tổ chức về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 94/2025/NĐ-CP quy định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng.

Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ tạo ra "luồng gió mới" cho hệ sinh thái Fintech tại Việt Nam.

Một trong những nội dung "đắt giá" nhất trong dự thảo lần này là việc điều chỉnh tiêu chuẩn đối với người đại diện theo pháp luật và Tổng giám đốc của các công ty Fintech.

Tiếp thu ý kiến từ Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính, NHNN đã thống nhất phương án mở rộng điều kiện linh hoạt. Cụ thể, lãnh đạo Fintech chỉ cần đáp ứng một trong hai tiêu chí: Hoặc có bằng đại học chuyên ngành (Kinh tế, Luật, CNTT, Tài chính, Ngân hàng...) hoặc có ít nhất 02 năm kinh nghiệm quản lý trong các lĩnh vực này.

Giải trình về đề xuất này, NHNN nhấn mạnh: "Các doanh nghiệp Fintech thường là doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, có xu hướng tuyển dụng nhân sự trẻ. Việc đưa ra điều kiện linh hoạt giúp những nhân sự có năng lực chuyên môn cao nhưng chưa đủ thâm niên, hoặc ngược lại, vẫn có cơ hội trực tiếp điều hành và triển khai giải pháp thử nghiệm." Đây được xem là động thái "cởi trói" thực tế, phù hợp với đặc thù của nền kinh tế số, nơi tư duy sáng tạo đôi khi quan trọng hơn số năm công tác.

Bên cạnh đó, bám sát chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số của Chính phủ, NHNN khẳng định sẽ chủ động khai thác các cơ sở dữ liệu quốc gia để thay thế cho các thành phần hồ sơ truyền thống.

Thay vì yêu cầu doanh nghiệp nộp bản sao văn bằng, chứng chỉ hoặc giấy phép kinh doanh, NHNN sẽ trực tiếp tra cứu trên hệ thống thông tin điện tử của các cơ quan chủ quản. Việc "số hóa" quy trình này không chỉ giúp cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mà còn loại bỏ hoàn toàn những phiền hà từ thủ tục hành chính "giấy chồng giấy".

Đặc biệt, liên quan đến Phiếu lý lịch tư pháp – một thành phần hồ sơ thường gây mất thời gian – NHNN đã lược bỏ yêu cầu doanh nghiệp phải tự cung cấp. Thay vào đó, NHNN sẽ phối hợp trực tiếp với Bộ Công an để thẩm định điều kiện nhân sự. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần "phục vụ doanh nghiệp" mà ngành Ngân hàng đang hướng tới.

Doanh nghiệp nhỏ khát vốn, Fintech có phải lối thoát?

Chậm ban hành Nghị định về sandbox cho Fintech: Ngân hàng vừa cho vay online vừa run

Một nội dung cũng đáng chú ý trong bản giải trình mới nhất gửi các Bộ, ngành liên quan, NHNN đã thể hiện một quan điểm tiếp cận pháp lý hoàn toàn mới đối với Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng.

Thay vì áp dụng phương thức quản lý dựa trên các quy định kỹ thuật chi tiết (rules-based) như truyền thống, dự thảo Nghị định hướng tới hệ thống tiêu chí khung linh hoạt (principles-based). 

NHNN cho biết, do hiện nay chưa có tổ chức nào chính thức triển khai trên thực tế, cơ quan quản lý cần thêm thời gian để nhận diện đầy đủ bản chất và rủi ro đặc thù của các giải pháp mới. Cách tiếp cận này giúp tạo không gian cho sự sáng tạo, tránh việc đặt ra các "rào cản" kỹ thuật quá sớm làm bóp nghẹt các giải pháp Fintech tiềm năng.

Dù mở rộng cơ chế thử nghiệm, NHNN vẫn khẳng định sự thận trọng trong việc tổ chức bộ máy. Trả lời góp ý của Bộ Nội vụ, NHNN cam kết việc triển khai Nghị định 94 sẽ dựa trên nguồn nhân lực hiện có, đảm bảo không phát sinh thêm tổ chức bộ máy hay biên chế hưởng lương từ ngân sách nhà nước, đảm bảo đúng tinh thần cải cách hành chính của Chính phủ.

Việc phân cấp, phân quyền trong thực hiện thủ tục hành chính cũng được làm rõ tại Bản đánh giá tác động, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng trong công tác xây dựng pháp luật.

Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành liên quan để hoàn thiện bản đánh giá tác động thủ tục hành chính, đảm bảo bình đẳng giới và chính sách dân tộc, sớm đưa Nghị định đi vào đời sống, tạo đà cho cuộc cách mạng chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng tại Việt Nam.

Thanh Hoa