Trong năm 2015, hệ thống ngân hàng có mức tăng trưởng tín dụng tới 18%, còn riêng một số nhà băng báo cáo kết quả tín dụng tăng trên 20%. Tín dụng tăng cao và kiểm soát tốt nợ xấu thì kết quả lợi nhuận sẽ luôn là những số liệu “đẹp” như mục tiêu mà ĐHCĐ đề ra.

Như trường hợp sớm nhất công bố kết quả kinh doanh là Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), năm qua, dư nợ tín dụng tăng hơn 22%, đạt mức 799.000 tỷ đồng (trong đó tín dụng bán lẻ tăng trưởng 44%) và nợ xấu kiểm soát dưới 1,71%. Nhờ đó, BIDV thu về khoảng hơn 7.036 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế và tiếp tục nằm trong nhóm ngân hàng dẫn đầu hệ thống về lợi nhuận năm 2015.

Lãi suất giảm, ngân hàng vẫn “cười”

Đến thời điểm này, mới chỉ có vài ngân hàng công bố số liệu lợi nhuận năm 2015 với tăng trưởng khá cao so với năm trước. Một số nhà băng được dự báo sẽ có lợi nhuận tốt, vượt kế hoạch như: Vietinbank, BIDV, Vietcombank, Sacombank, MB, Techcombank, VPBank… Các nhà băng làm ăn lãi lớn đã rục rịch chuẩn bị kế hoạch thưởng Tết cho nhân viên từ 1-2 tháng lương.

Hạ tầng giao thông, dự án bất động sản, trái phiếu Chính phủ. Cùng với lãi suất huy động giảm sâu, kiểm soát chi phí, thu hồi nợ xấu tích cực… nên lợi nhuận làm ra cũng cải thiện rõ rệt.

Mặt bằng lãi suất của hệ thống ngân hàng giảm sâu nhưng chênh lệch lãi suất ở mức khá lý tưởng. Cụ thể, lãi suất huy động phổ biến ở mức 4,5-5,4%/năm (ngắn hạn), từ 5,5-7,2% (trung và dài hạn). Trong khi, lãi suất cho vay ra phổ biến 6-9%/năm (ngắn hạn), 9-11%/năm (trung và dài hạn). Một số khoản vay cũ vẫn duy trì mức lãi vay trên 13%/năm…

Mức chênh lệch lãi suất đầu vào – đầu ra khoảng 1,5-4%/năm tuỳ từng khoản vay cụ thể. Thực tế, nếu loại trừ các chi phí quản lý, dự phòng rủi ro, chi phí khác thì biên lợi nhuận của ngân hàng còn khoảng 1,5 - 3%/năm.

Nhà băng nào kiểm soát tốt chi phí, nợ xấu thấp thì mức biên lợi nhuận sẽ cao hơn. Với tỷ trọng đóng góp số thu lớn từ hoạt động tín dụng và quy mô dư nợ càng lớn thì mỗi 1% lãi suất tăng thêm có thể đem về hàng trăm, hàng nghìn tỷ lợi nhuận cho ngân hàng.

Chia sẻ về số lợi nhuận của ngân hàng, một chủ doanh nghiệp không khỏi chạnh lòng vì năm qua, doanh thu của công ty vẫn tăng trưởng trên 10% song lợi nhuận lại bị “teo tóp” đi. Nguyên nhân là do các chi phí tăng cao, bao gồm: chi phí vốn vay (lãi suất vay, phí trả nợ quá hạn, phí phạt), lương nhân công, cước vận chuyển… chưa kể các khoản phí “không tên”.

“Do phụ thuộc nhiều vào vốn vay nên chúng tôi không còn lãi nữa. Các ngân hàng vẫn báo lãi lớn vậy thì sao không giảm thêm lãi suất, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp?”- Vị này than thở và cho biết rằng năm 2016, công ty sẽ phải tìm kiếm các nguồn vốn khác để tiết giảm chi phí như huy động vốn cổ đông, phát hành cổ phiếu, trái phiếu…

Cùng với lãi suất huy động giảm sâu, kiểm soát chi phí, thu hồi nợ xấu tích cực… nên lợi nhuận làm ra cũng cải thiện rõ rệt.

Lãi suất sẽ tăng 1%?

Cuối năm 2015, đầu năm 2016, hệ thống ngân hàng cũng sôi động cuộc đua tăng lãi suất để tranh thủ đẩy mạnh tín dụng, cạnh tranh giành giật khách hàng. Mức lãi suất huy động được điều chỉnh tăng từ 0,1-0,5%/năm, trong khi lãi suất đầu ra ít biến động.

Mới đầu năm 2016, Ngân hàng Techcombank đã tăng lãi suất huy động ở hầu hết các kỳ hạn, trong đó kỳ hạn dài từ 10 tháng đến 36 tháng tăng thêm từ 0,1-0,35%/năm. Còn Eximbank tăng lãi suất kỳ hạn dài trên 15 tháng lên mức tối đa 7,6%/năm… Động thái tăng lãi suất này mang tính chất tạm thời, đáp ứng nhu cầu thanh khoản vốn dịp cuối năm và dự phòng chi trả có thể tăng đột biến…

Tuy nhiên, một số tổ chức nghiên cứu chỉ rõ xu hướng tăng lãi suất sẽ rõ rệt hơn trong năm 2016. Theo nhận định của công ty chứng khoán Bảo Việt (BVSC), mặt bằng lãi suất năm 2016 dự báo sẽ tăng thêm 0,6-1%/năm.

Năm 2015, các ngân hàng được nới rộng tăng trưởng tín dụng và sẽ đẩy vốn ra nhiều hơn trong năm 2016, nên sẽ cần tăng lãi suất huy động để hút mạnh vốn phục vụ mục tiêu này. Mới đây, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cũng phát tín hiệu về tăng trưởng tín dụng của hệ thống năm nay sẽ ở mức cao hơn, từ 18% đến 20%.

Do năm 2016 là năm mở đầu cho kế hoạch tăng trưởng 5 năm (2016-2020) nên mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức GDP 6,5-7%, lạm phát mục tiêu 5-7% trong giai đoạn 5 năm này. Đây sẽ là cơ sở để đẩy tăng lãi suất danh nghĩa.

Trong khi đó, NHNN cần duy trì một độ rộng hợp lý cho lãi suất VND so với USD. Khả năng Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) sẽ tăng lãi suất tăng thêm 1% trong năm 2016 cũng tạo thêm sức ép tăng lãi suất VND.

Trước tình hình này, NHNN cũng chủ trương điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt theo diễn biến thị trường trong nước và thế giới nên khả năng lãi suất tăng có thể xảy ra.

Hải Hà