Câu chuyện năm nay không còn là đua tranh thị phần, mà là cuộc chiến cân não giữa giữ biên lợi nhuận và quản trị rủi ro.

Báo động đỏ về "bộ đệm vốn"

Bên cạnh câu chuyện lãi suất, một thách thức trong năm 2026 là câu chuyện về vốn. Dữ liệu cuối năm 2025 cho thấy, mặc dù lợi nhuận ngân hàng vẫn khả quan, nhưng bộ đệm vốn toàn ngành đang duy trì ở mức mỏng. Phần lớn sự gia tăng vốn chủ sở hữu thời gian qua đến từ lợi nhuận giữ lại thay vì phát hành cổ phần mới. Từ năm 2024, nhiều ngân hàng đã phải gia tăng sự phụ thuộc vào vốn cấp 2 (phát hành trái phiếu tăng vốn) để đáp ứng các tỷ lệ an toàn.

Đặc biệt, Thông tư 14/2025/TT-NHNN đã đưa ra các quy định khắt khe hơn về vốn cốt lõi cấp 1, qua đó siết chặt yêu cầu về chất lượng vốn. Điều này đặt các ngân hàng vào thế khó trong giai đoạn 2026 – 2027.

FiinRatings dự báo, các ngân hàng sẽ phải ráo riết tìm kiếm nguồn vốn từ bên ngoài để duy trì đà tăng trưởng. Với nhóm ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn và trung bình, việc phát hành thêm vốn cổ phần là bắt buộc. Nhóm ngân hàng nhỏ hơn sẽ phải đứng trước lựa chọn sinh tử: hoặc tăng vốn mới, hoặc chấp nhận giảm tốc độ mở rộng tín dụng để bảo đảm an toàn hệ thống.

Chính vì những yếu tố trên, tăng trưởng tín dụng năm 2026 được dự báo sẽ chậm lại đáng kể. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) hiện đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng định hướng khoảng 15%, thấp hơn mức thực hiện thực tế của năm 2025, nhằm hạ nhiệt khi tỷ lệ tín dụng trên GDP đã vượt ngưỡng cảnh báo 140%.

Có thể thấy, những áp lực của năm 2026 xuất hiện ngay sau một năm 2025 tăng trưởng "nóng" vượt kỳ vọng. Nhìn lại bức tranh tài chính vừa khép lại, có thể thấy nền tảng dư nợ của hệ thống ngân hàng Việt Nam đã đạt đến quy mô chưa từng có.

Tính đến ngày 31/12/2025, tổng dư nợ cho vay khách hàng của 30 ngân hàng thương mại trong nước (không bao gồm SCB và 4 ngân hàng chuyển giao bắt buộc) đạt khoảng 15,8 triệu tỷ đồng, tăng tới 19% so với đầu năm – vượt xa mục tiêu 15% mà NHNN đặt ra ban đầu.

Chính sách điều hành linh hoạt 

Trong bức tranh chung đó, sự phân hóa và cạnh tranh diễn ra gay gắt hơn bao giờ hết. Nhóm 5 ngân hàng lớn (Big 5 - bao gồm 4 ngân hàng quốc doanh và MB) đang nắm giữ tới 56,3% thị phần cho vay, tương đương quy mô 8,9 triệu tỷ đồng.Dẫn đầu tuyệt đối vẫn là BIDV với mức dư nợ kỷ lục xấp xỉ 2,3 triệu tỷ đồng (tăng 15,72%). Theo sau là Agribank và VietinBank, mỗi nhà băng đều đạt xấp xỉ 2 triệu tỷ đồng. Vietcombank cũng ghi nhận mức tăng trưởng hơn 16%, đạt 1,63 triệu tỷ đồng.

Điểm sáng rực rỡ nhất năm 2025 không thuộc về khối quốc doanh, mà là cuộc bứt phá ngoạn mục của MB. Ngân hàng này đã chính thức phá vỡ thế độc tôn của nhóm Big 4 để trở thành ngân hàng tư nhân đầu tiên cán mốc hơn 1 triệu tỷ đồng dư nợ (đạt 1,02 triệu tỷ đồng).Với mức tăng trưởng lên tới 40% – cao nhất trong nhóm ngân hàng niêm yết, MB đã bơm thêm hơn 307.000 tỷ đồng vào nền kinh tế chỉ trong một năm. Đà tăng trưởng này minh chứng cho sự thắng thế của chiến lược "phủ sóng" bán lẻ, khách hàng số và hệ sinh thái tài chính đa dạng.

Ngành ngân hàng 'dọn tổ' đón chu kỳ tăng trưởng mới

Ngành ngân hàng kỳ vọng tăng trưởng cao trong năm 2026

Cùng trên đường đua tốc độ, VPBank ghi nhận một năm bùng nổ khi dư nợ tăng vọt 36%, đạt gần 944.000 tỷ đồng, thu hẹp đáng kể khoảng cách với nhóm dẫn đầu nhờ sự phục hồi của mảng tài chính tiêu dùng và chiến lược SME. Trong khi đó, Techcombank duy trì phong độ ổn định với mức tăng 18,4%, đạt 824.000 tỷ đồng.

Trong bối cảnh tín dụng tăng nóng, HDBank nổi lên như một hình mẫu về phát triển bền vững. Dư nợ của nhà băng này tăng 23%, đạt hơn 546.000 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực động lực như SME, chuỗi cung ứng và tín dụng xanh.

Điều đáng nói là dù tăng trưởng cao hơn bình quân ngành, HDBank vẫn giữ tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp 1,66%. Đặc biệt, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Basel II đạt 16,7% – thuộc nhóm cao nhất hệ thống. Đây chính là "tấm khiên" vững chắc giúp ngân hàng này tự tin bước vào năm 2026 đầy biến động mà không chịu quá nhiều áp lực về tăng vốn ngắn hạn như các đối thủ khác.

Ngoài ra, các ngân hàng như ACB, Sacombank, SHB cũng duy trì mức tăng trưởng đều đặn 16-18%, phản ánh sự phục hồi đồng đều của toàn hệ thống.

Trước những thách thức đan xen của năm 2026, vai trò điều tiết của NHNN trở nên quan trọng hơn bao giờ hết để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế .

Theo báo cáo từ ngân hàng, các chương trình tín dụng trọng điểm vẫn đang được đẩy mạnh giải ngân như một bệ đỡ cho nền kinh tế. Điển hình là gói tín dụng lâm sản, thủy sản đã nâng quy mô từ 15.000 tỷ đồng lên 185.000 tỷ đồng; hay chương trình 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại vùng ĐBSCL và gói tín dụng 120.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội.

Năm 2026 sẽ là năm thử lửa thực sự về sức bền của hệ thống ngân hàng. Khi "thủy triều" tiền rẻ rút đi và lãi suất dâng cao, chỉ những ngân hàng có bộ đệm vốn dày, chất lượng tài sản tốt và chiến lược quản trị rủi ro thận trọng mới có thể duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Thanh Hoa