Nhiều HTX từng xem sở hữu trí tuệ là câu chuyện của doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, trước áp lực cạnh tranh và nguy cơ bị làm nhái sản phẩm, ngày càng nhiều HTX nhận ra tầm quan trọng của sở hữu trí tuệ. Xây dựng thương hiệu, đăng ký bảo hộ và ứng dụng truy xuất nguồn gốc đang trở thành chìa khóa để nâng cao giá trị sản phẩm, bảo vệ uy tín và mở rộng thị trường.

Nhận thức thành hành động

Nhận thức ấy đang dần được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực tại nhiều HTX ở Đà Nẵng. Từ sản xuất theo kinh nghiệm, các đơn vị chuyển sang đầu tư bài bản về tiêu chuẩn chất lượng, công nghệ, bao bì và hệ thống nhận diện sản phẩm. Đây là nền tảng để nâng cao giá trị nông sản, tạo niềm tin với người tiêu dùng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

HTX Dịch vụ sản xuất và tiêu thụ rau an toàn Túy Loan (xã Hòa Vang) là một trong những đơn vị đi theo hướng này. Hiện, HTX có 40 thành viên và 60 lao động tham gia sản xuất. Để giữ vững thương hiệu rau sạch, HTX thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn về quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý cây trồng tổng hợp (ICM), đồng thời đào tạo nông dân nâng cao trình độ sản xuất.

Toàn bộ quy trình đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn PGS và VietGAP theo hướng hữu cơ. Song song với việc kiểm soát chất lượng, HTX chú trọng xây dựng thương hiệu thông qua mã vùng trồng, mã QR truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hệ thống nhận diện sản phẩm.

Việc ứng dụng truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin sản phẩm mà còn góp phần bảo vệ uy tín của HTX trước nguy cơ hàng giả, hàng nhái.

Đến nay, sản phẩm rau ăn lá của HTX được công nhận OCOP 3 sao, rau ăn quả đạt OCOP 4 sao. Mỗi năm, hơn 500 tấn rau quả được đưa vào các hệ thống phân phối lớn như VinMart, Co.opmart, BigC, Sky-Line, Trung tâm thương mại Hòa Thọ và 12 cửa hàng thực phẩm sạch trên địa bàn Tp. Đà Nẵng.

Đầu ra ổn định giúp doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng đều qua từng năm. Thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 7,5 triệu đồng mỗi tháng. Theo bà Đặng Thị Thanh Sang, Giám đốc HTX, kết quả hôm nay là thành quả của quá trình đầu tư lâu dài, từ sản xuất đến xây dựng thương hiệu.

Hiện, HTX đã đầu tư hệ thống trồng rau thủy canh công nghệ cao rộng 1.200m² cùng 6ha nhà lưới, nhà vòm, nhà ươm giống và khu cảnh quan phục vụ khách tham quan.

Có thể thấy, khi chất lượng sản phẩm được gắn với thương hiệu và truy xuất nguồn gốc, giá trị nông sản được nâng lên rõ rệt. Đây cũng là bước đi quan trọng để HTX bảo vệ tài sản trí tuệ và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Bảo hộ tài sản trí tuệ để nâng giá trị sản phẩm

Nếu HTX Túy Loan tạo dựng niềm tin bằng rau sạch có truy xuất nguồn gốc thì HTX Quế Trà My Minh Phúc (thôn 3, xã Trà My) lại lựa chọn con đường gia tăng giá trị từ chế biến sâu và phát triển thương hiệu.

Quế Trà My từ lâu nổi tiếng với hàm lượng tinh dầu cao. Tuy nhiên, trong nhiều năm, sản phẩm chủ yếu được bán dưới dạng nguyên liệu thô nên giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng.

Xác định công nghệ và tài sản trí tuệ là nền tảng nâng sức cạnh tranh, HTX đã đầu tư nhà xưởng rộng hơn 1.000m² đạt tiêu chuẩn ISO 9001:2015. Đơn vị cũng trang bị hệ thống chưng cất tinh dầu và dây chuyền chiết rót hiện đại, tạo tiền đề phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng.

Từ nguồn nguyên liệu địa phương, HTX đã phát triển gần 20 dòng sản phẩm thương mại. Trong đó, tinh dầu quế đạt OCOP 4 sao, cùng nhiều sản phẩm như bột quế gia vị, vỏ quế cạo, tinh dầu vỏ quế, nước lau sàn, nước rửa chén được thị trường đón nhận.

Không dừng ở chế biến, HTX còn liên kết với 76 hộ dân để xây dựng vùng nguyên liệu gần 150ha, tạo nền tảng cho sản xuất ổn định và phát triển lâu dài.

Theo bà Nguyễn Thị Việt, Giám đốc HTX Quế Trà My Minh Phúc, lợi thế của địa phương sẽ khó phát huy nếu chỉ bán nguyên liệu thô. “Chúng tôi xác định tập trung vào chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn để khai thác tối đa giá trị cây quế, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm”, bà Việt chia sẻ.

Thực tế cho thấy, đầu tư công nghệ cần đi cùng với bảo hộ tài sản trí tuệ. Việc đăng ký thương hiệu, nhãn hiệu và xây dựng hệ thống nhận diện giúp HTX tạo khác biệt, bảo vệ uy tín và nâng cao sức cạnh tranh. Đây cũng là tiền đề để sản phẩm từng bước tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và nguồn gốc xuất xứ.

Xây nền tảng bảo vệ sản phẩm HTX

Cùng với nâng cao chất lượng sản phẩm, nhiều HTX tại Đà Nẵng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để bảo vệ thương hiệu và tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

HTX Sản xuất kinh doanh - Dịch vụ thương mại tổng hợp Kim Thanh (phường Thanh Khê) là một trong những đơn vị tiên phong. Toàn bộ sản phẩm nấm của HTX đều được gắn mã QR và mã vạch, giúp người tiêu dùng dễ dàng tra cứu nguồn gốc, quy trình sản xuất và thông tin sản phẩm.

Theo đại diện HTX, truy xuất nguồn gốc không chỉ minh bạch thông tin mà còn là giải pháp nhận diện sản phẩm chính hãng, góp phần hạn chế hàng giả, hàng nhái và bảo vệ uy tín thương hiệu. Bên cạnh đó, HTX phát triển các kênh bán hàng trực tuyến qua website, fanpage, Zalo và các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, qua đó mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Tuy nhiên, nhiều HTX vẫn chưa quan tâm đúng mức đến việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Không ít đơn vị mới dừng ở xây dựng thương hiệu mà chưa đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, kiểu dáng bao bì hay các đối tượng sở hữu trí tuệ khác. Điều này khiến sản phẩm đứng trước nguy cơ bị làm giả, làm nhái hoặc bị chiếm dụng thương hiệu khi mở rộng thị trường.

Theo các chuyên gia, các  HTX ở  Đà  Nẵng cần chủ động đăng ký bảo hộ thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và các tài sản trí tuệ khác. Đây là nền tảng để nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng sức cạnh tranh. Đồng thời, đây cũng là cơ sở pháp lý giúp HTX chủ động bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Để hỗ trợ các HTX, Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng thường xuyên tổ chức hội nghị tuyên truyền, phổ biến kiến thức về sở hữu trí tuệ. Đồng thời, đơn vị tập huấn về đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và kết nối chuyên gia tư vấn cho các HTX. Song song đó, các cơ quan chức năng tăng cường phối hợp phát hiện, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần ngăn chặn hàng giả, hàng nhái trên thị trường.

Theo bà Lê Thị Thục, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp, HTX xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Cùng với đó là chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh doanh. Đồng thời, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Hiện, Đà Nẵng có 760 HTX và 4 liên hiệp HTX đang hoạt động, trong đó gần 60% là HTX nông nghiệp. Nhận thức về sở hữu trí tuệ đang dần được nâng cao nhờ sự đồng hành của các cơ quan quản lý và nỗ lực của chính các HTX. Đây là nền tảng để xây dựng thương hiệu, bảo vệ tài sản trí tuệ và đưa nhiều sản phẩm đặc trưng của Đà Nẵng vươn xa hơn trên thị trường.    

Thanh Loan