Phong tục đẹp từ xa xưa

Theo phong tục truyền thống, vào ngày 30 Tết, các gia đình người Việt thường tắm tất niên bằng nước lá mùi già để xua đi những chuyện không hay, những bụi trần trong năm cũ, đón năm mới thật bình an, nhẹ nhàng.

Người Hà Nội gọi mùi già là mùi của Tết, mùi của cội nguồn bởi hương thơm khiến những người con xa quê hoài niệm về tuổi thơ khi được bà, mẹ đun nước mùi cho tắm, hoài niệm về cái Tết nghèo khó nhưng an vui. Nét đẹp văn hóa này vẫn được nhiều gia đình duy trì đến tận ngày nay. Người dân mua mùi già về tắm, gội đầu “giải xui”, xông nhà cho thơm tho, sạch sẽ, thậm chí nhiều người còn mua mùi già về cắm lọ hoa, trang trí ngày Tết. Hương thơm mộc mạc xua tan áp lực, lo toan trong năm cũ, thêm phần ấm áp, lan tỏa khắp nhà.

Hơn 30 năm nay, làng Hoạch An (xã Kim An, Thanh Oai, Hà Nội) vẫn giữ nghề trồng cây mùi già. Từ 25 tháng Chạp, cả làng hối hả thu hoạch mùi già, bó thành từng mớ nhỏ, đem đến chợ đầu mối bán buôn cho các thương lái.

Bà Trần Thị Huyền (người dân làng Hoạch An) cho biết: “Làng Hoạch An chuyên trồng các loại rau thơm, gia vị nhưng mùi già thì chỉ trồng 1 vụ 1 năm và thu hoạch trong vòng 3-5 ngày. Mùi được trồng vào cuối tháng 9 âm lịch. Sau khoảng 3 tháng, cây sẽ ra hoa và kết trái, thu hái bán cho người dân nấu nước tắm những ngày cận Tết. Ở làng, mỗi sào mùi có thể thu 5-6 triệu đồng”.

Sáng sớm 30 Tết, mùi già được bán tại hầu hết các chợ dân sinh. Riêng ở Hà Nội, có thể mua mùi già của người bán hàng rong hoặc có sẵn trên phố Nguyễn Thiện Thuật, chợ Đồng Xuân, chợ Ngã Tư Sở... Mặt hàng rẻ nhất chợ, chỉ 10.000 đồng/mớ nhưng lại rất đông khách mua.

Chị Hòa An, tiểu thương tại chợ Dịch Vọng (Cầu Giấy) cho biết, người Hà Nội khá “sành” với các thức quà, phong tục ngày Tết. Mùa nào chị bán hoa đó, đến Tết bao giờ cũng bán mùi già. Năm nay có dịch Covid-19, chị chỉ nhập 100 mớ mùi nhưng chỉ trong 30 phút, gánh hàng đã trắng trơn. “Chắc nhập 300 mớ cũng hết!”, chị Hòa tiếc rẻ.

Sản phẩm “hand made” đắt hàng

Phong tục tắm lá mùi già trong ngày cuối cùng của năm cũ đã có từ lâu đời. Tết Nguyên đán Tân Sửu năm nay, trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm handmade bào chế từ cây mùi già như xà bông, tinh dầu, nước tắm, mùi già sấy khô. Các mặt hàng này được người tiêu dùng ưa chuộng, thích thú vì vừa giữ được phong tục truyền thống, vừa tiện lợi, phù hợp với nhịp sống hối hả của thành thị.

3 năm trở lại đây, người tiêu dùng chuyển dần sang các sản phẩm chiết xuất sẵn, đã được chắt lọc để pha vào nước xông, tắm cho tối tất niên... Với tính tiện dụng, các sản phẩm handmade dù đắt nhưng các "thượng đế" vẫn sẵn sàng rút hầu bao, Do đó, càng gần đến Tết Nguyên đán, các sản phẩm chiết xuất từ lá mùi già càng trở nên "cháy" hàng bởi số lượng có hạn. Nhiều cơ sở yêu cầu khách đặt trước ít nhất 3 ngày mới có hàng.

Trên thị trường giá, các sản phẩm từ mùi già cũng khá đa dạng. Đơn cử, xà phòng mùi già có giá từ 45 – 55 nghìn đồng/bánh; tinh mùi già giá 250-350 nghìn đồng/lọ 10ml; gói rửa mặt mùi giá 80 nghìn đồng/gói to…

Với mong muốn lưu giữ những nét đẹp truyền thống của dân tộc trong dịp Tết Nguyên đán, chị Bùi Thị Duyên (Thái Bình) quyết định sản xuất các gói tắm lá thơm tiện dụng, phục vụ các gia đình thành thị bận rộn.

“Gói lá tắm có 13 loại hương thảo như mùi già, hương nhu, tía tô, hoa cúc, hoa hồng, gừng, sả chanh... giúp mọi người gột rửa tẩy trần, đón năm mới may mắn, đồng thời hương thơm thảo dược mang đến những giây phút thư giãn cho tinh thần, rất tốt cho sức khỏe.

Chưa đầy 1 tháng mở bán, cơ sở bán được 600 gói lá với giá 80 nghìn đồng/gói. Đến 27 Tết thì cháy hàng, không còn gì để bán”, chị Duyên cười nói.

Ngoài công dụng tắm rửa, mùi già và các sản phẩm chiết xuất từ cây mùi còn có thể dùng để lau rửa bàn thờ cuối năm, xông tinh dầu thư giãn, giảm stress, pha vào nước lau sàn nhà, lau rửa nhà cửa…

Những ngày cuối năm, có vẻ như ai ai cũng hối hả ngược xuôi, người lo công việc, người lo về quê quán, người lo tiễn ông Công ông Táo, người lo sắm Tết... 30 Tết rồi, hãy gác lại lo âu và chuẩn bị cho mình một tâm hồn đẹp, thanh tẩy bộn bề, đón Tết Tân Sửu với tâm thế, mong ước năm mới đổi thay tích cực hơn.

Xuân Mai