Theo ông Bùi Văn Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Thái Phương, hiện trên địa bàn xã có 20 cơ sở sản xuất dệt nhuộm theo quy mô gia đình và 10 DN sản xuất theo quy mô lớn. Lượng nước thải trực tiếp ra môi trường là 1.000 - 1.500 m3/ngày đêm, đã ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Hệ quả tất yếu

Theo chị Đinh Thị Mến (thôn Phương La 3, Thái Phương): “Cuộc sống của chúng tôi không được đảm bảo nữa. Mùi thối bốc lên thật khó chịu. Nước tại các ao, hồ… đều không được sạch sẽ. Sức khỏe của mọi người đều bị ảnh hưởng, đặc biệt là trẻ em. Số người bị mắc các bệnh ung thư ngày càng nhiều”.

Đó là hệ quả tất yếu của làng nghề, với 90% số hộ gia đình đang làm nghề dệt nhuộm, trong khi đó, hầu hết nước thải từ nghề dệt nhuộm đều được xả thải trực tiếp ra môi trường mà không qua bất kỳ một hệ thống xử lý nào. Chính vì vậy, nước trong tất cả các kênh mương tại đây đều chung một màu đen kịt, bốc mùi hôi thối. Các thửa ruộng cũng không thể canh tác và bị bỏ hoang suốt nhiều năm qua. Mảnh ruộng nào có lúa mọc được, thì bông cũng lép và không cho thu hoạch.

Theo thống kê từ Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Thái Bình, mỗi năm nghề dệt ở Phương La sử dụng gần 10 tấn ôxy già, gần 100 tấn nhớt thủy tinh, hàng chục tấn xà phòng và để có được sản phẩm hoàn chỉnh tiêu thụ trên thị trường, phải trải qua hai lần nấu tẩy (tẩy sợi và tẩy tấm).

Điều đáng nói, tất cả các công đoạn này đều được làm thủ công, nên rất độc hại và gây ô nhiễm môi trường. Vào mùa nóng và sau mỗi trận mưa, mùi ô nhiễm bốc lên rất khó chịu. Nguy hại nhất là nguồn nước sinh hoạt ở đây không bảo đảm. Nhiều nhà vài ba lần đào giếng mà vẫn không thể sử dụng được, vì nước mạch ngầm cũng đã bị ô nhiễm.

Qua kết quả xét nghiệm mới nhất của Sở TN&MT tỉnh Thái Bình, hàm lượng chất ôxy hóa, sulfua từ các mẫu nước của làng nghề đều vượt quá tiêu chuẩn quy định từ 3 - 10 lần.

Bên cạnh đó, các cơ sở và DN dệt nhuộm còn hoạt động liên tục cả ngày lẫn đêm, máy móc vẫn chưa được cải tiến, nên tình trạng ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm không khí là không thể tránh khỏi.

Nước tẩy, nhuộm được thải trực tiếp ra sông, ngòi

Dự án dang dở

Trước thực trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề Phương La, năm 2014, Sở TN&MT tỉnh Thái Bình đã phối hợp với UBND huyện Hưng Hà triển khai dự án khắc phục ô nhiễm, cải thiện môi trường làng nghề Phương La. Trong đó, đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, với tổng kinh phí 73 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước và vốn đối ứng của địa phương. Nhưng đến nay, dự án vẫn chưa hoàn thiện.

Theo ông Trần Ngọc Tuấn - Giám đốc Sở T&MT tỉnh Thái Bình, khi nhà máy đi vào hoạt động sẽ đấu nối được nước thải ở các cơ sở tẩy nhuộm ra khu xử lý nước thải tập trung, đồng thời bảo đảm nước thải đầu ra và khắc phục ô nhiễm môi trường.

Tuy nhiên, đến nay hệ thống mới hoàn thiện hồ sinh học và nhà để lắp đặt thiết bị, còn lại chưa có các thiết bị máy móc. “Khó khăn lớn nhất hiện nay để hoàn thành dự án là kinh phí do tổng vốn đầu tư cho công trình lớn, ngân sách của địa phương còn hạn hẹp. Bên cạnh đó, cơ chế quản lý, vận hành, duy tu, bảo dưỡng nhà máy xử lý nước thải sau khi nhà máy đi vào hoạt động cũng là bài toán khó!”, ông Tuấn chia sẻ.

Về những giải pháp trong thời gian chờ đợi nhà máy xử lý nước thải CCN làng nghề Phương La đi vào hoạt động, ông Tuấn cho biết: Sở TN&MT tỉnh phối hợp với sở Công Thương vận động, khuyến khích các cơ sở sản xuất cải tiến công nghệ, sử dụng máy móc hiện đại nhằm giảm thiểu ô nhiễm phát sinh do bụi và tiếng ồn.

Đặc biệt, khi nhà máy xử lý nước thải đi vào hoạt động, sở sẽ mời các chuyên gia về tẩy nhuộm hướng dẫn cho các chủ cơ sở nắm vững kỹ thuật chuyên môn để sản xuất sạch hơn, tiết kiệm nguồn hóa chất, nguyên liệu đầu vào nhằm hạn chế ô nhiễm nguồn nước và cải thiện chất lượng môi trường làng nghề.

Thiết nghĩ, các cơ quan chức năng cần có những giải pháp thiết thực nhất, sớm hoàn thành dự án nhà máy xử lý nước thải tập trung để bảo đảm vệ sinh môi trường trong quá trình sản xuất của các cơ sở, DN trên địa bàn và giúp người dân an tâm lao động, sản xuất.

Như Yến