Chiều 10/7, Bộ KH&ĐT lần đầu tiên công bố Sách trắng doanh nghiệp (DN) Việt Nam năm 2019.

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng cho biết Sách trắng DN Việt Nam sẽ cung cấp thông tin toàn cảnh về thực trạng phát triển DN theo ngành kinh tế, theo loại hình DN và theo địa phương, từ đó giúp Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương có thêm thông tin trong hoạch định chiến lược, kế hoạch, chính sách phát triển bền vững và hiệu quả DN trên phạm vi cả nước và từng địa phương.

Bức tranh tổng thể

Theo số liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký DN (Bộ KH&ĐT), tính đến ngày 31/12/2018, cả nước có 714.755 DN đang hoạt động, tăng 9,2% so với cùng thời điểm năm 2017.

Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Bích Lâm cho biết có 26/63 địa phương có tốc độ tăng DN đang hoạt động thời điểm 31/12/2018 so với năm 2017 cao hơn bình quân cả nước. Trong đó: Bình Dương tăng 17,4%; Bắc Giang tăng 15,7%; Sóc Trăng tăng 15,4%; Bắc Ninh tăng 15%; Long An tăng 13,6%; Hưng Yên tăng 13,4%; Bạc Liêu tăng 13,2%; Vĩnh Phúc tăng 12,8%; Quảng Nam tăng 12,6%; Đồng Nai tăng 12,5%; Thanh Hóa tăng 12,2%…

Có 37/63 địa phương có tốc độ tăng DN đang hoạt động thời điểm 31/12/2018 so với năm 2017 thấp hơn bình quân cả nước.

Năm 2018, bình quân cả nước có 14,7 DN đang hoạt động trên 1.000 dân trong độ tuổi lao động.

Tổng lợi nhuận trước thuế của khu vực DN năm 2017 đạt 876,7 nghìn tỷ đồng, tăng 23,1% so với năm 2016. Theo loại hình DN, năm 2017, khu vực DN nhà nước (DNNN) tạo ra 200,9 nghìn tỷ đồng lợi nhuận, chiếm 22,9%, tăng 1,8% (trong đó khu vực DN 100% vốn nhà nước tạo ra 124,9 nghìn tỷ đồng, chiếm 14,2%, tăng 10,1%). Khu vực DN ngoài nhà nước tạo ra 291,6 nghìn tỷ đồng lợi nhuận, chiếm 33,3%, tăng 55%; khu vực DN FDI tạo ra 384,1 nghìn tỷ đồng lợi nhuận, chiếm 43,8%, tăng 17,6% so với năm 2016.

Theo địa phương, có 30/63 địa phương có tốc độ tăng lợi nhuận cao hơn mức tăng bình quân cả nước. Những địa phương có tốc độ tăng lợi nhuận của DN năm 2017 so với năm 2016 trên 100% gồm: Hưng Yên tăng 593,6%; Nam Định tăng 445,0%; Lào Cai tăng 329,4%; Thái Bình tăng 320,5%; Thừa Thiên – Huế tăng 156,3%; Quảng Bình tăng 126,9%; Lạng Sơn tăng 112,8%; Ninh Thuận tăng 111,6%.

Có 13/63 địa phương có tốc độ tăng lợi nhuận năm 2017 so với năm 2016 thấp hơn mức tăng cả nước và 14/63 địa phương có lợi nhuận giảm.

Chỉ số nợ chung của toàn bộ DN năm 2017 là 2,5 lần. Nói cách khác, tổng số tài sản nợ của DN năm 2017 gấp 2,5 lần vốn chủ sở hữu của DN. Theo loại hình kinh tế, năm 2017 khu vực DNNN có chỉ số nợ là 4,1 lần; khu vực DN ngoài nhà nước là 2,3 lần và khu vực DN FDI là 1,6 lần.

Hiệu suất sinh lợi trên tài sản (ROA) của toàn bộ khu vực DN năm 2017 đạt 2,9%. Năm 2017, khu vực DNNN có ROA đạt 2,2%; khu vực DN ngoài nhà nước đạt 1,8% và khu vực DN FDI đạt 7%.

Hiệu suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) của toàn bộ DN năm 2017 đạt 10%. Năm 2017 khu vực DNNN có ROE đạt 11,4% (trong đó, khu vực 100% vốn nhà nước đạt 10,6%); khu vực DN ngoài nhà nước đạt 6,0% và khu vực DN FDI đạt 18,1%.

Hiệu suất sinh lợi trên doanh thu (ROS) của toàn bộ khu vực DN năm 2017 đạt 4,2%. Năm 2017, khu vực DNNN có ROS đạt 6,4%; khu vực DN ngoài nhà nước đạt 2,5% và khu vực DN FDI đạt 6,6%.

Nghiên cứu đưa kinh tế tập thể vào Sách Trắng 

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh thời nào DN và doanh nhân cũng là lực lượng xung kích đi đầu trong quá trình hiện đại hóa đất nước, vì vậy Đảng và Nhà nước luôn chăm lo tới đẩy mạnh phát triển DN. Không chỉ DNNN, mà là DN của mọi thành phần kinh tế.

Từ rất lâu, Chính phủ và Thủ tướng mong muốn có bộ cơ sở dữ liệu chính xác, cập nhật kịp thời và nhất quán giữa các cơ quan với nhau về tình hình phát triển DN.

Theo Phó Thủ tướng, Sách trắng DN sẽ cho các địa phương biết số DN đang chủ yếu nằm ở đâu, không tỉnh nào cũng tưởng địa phương mình là nhất. Hiện nay, riêng Tp.HCM và Hà Nội đang chiếm 50% tổng số DN của cả nước. Tuy nhiên, tốc độ tăng DN của hai địa phương này đang rất chậm, do vậy các địa phương không được có tư tưởng bình chân tại chỗ.

Theo Phó Thủ tướng, cần đánh giá hiệu quả DN mang đến nền kinh tế là gì. Tổng lợi nhuận của DN, tổng thu nhập của người lao động trên địa bàn từng tỉnh… Chúng ta sẽ thấy đóng góp của DN vào nền kinh tế, cũng như đóng góp của từng địa phương tới sự phát triển kinh tế.

Đồng thời, đây cũng là cơ hội để so sánh hiệu quả đóng góp vào tăng trưởng GDP, kim ngạch xuất khẩu, thu ngân sách của từng khu vực DN như thế nào. Tiếp đó, tỷ suất lợi nhuận của DN cũng cần được đánh giá và mổ xẻ.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ KH&ĐT nghiên cứu xem những năm sau có đưa khu vực kinh tế tập thể (KTTT) vào Sách trắng hay không. Đây là vấn đề cần phải tính toán thêm vì khu vực này dù không phải là DN nhưng là thành phần rất quan trọng của nền kinh tế.

“Các số liệu đưa ra tại Sách trắng DN Việt Nam phải là con số biết nói, giúp từng địa phương nhận thấy chỉ số phát triển DN ở tỉnh mình nằm ở đâu so với cả nước. Làm sao DN dân tộc ngày càng vững mạnh, kết nối với DN FDI đóng góp lớn tới nền kinh tế”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thy Lê