Thực tế cho thấy, việc chủ động xác lập quyền bảo hộ SHTT đã trở thành yêu cầu cấp bách, là chiếc chìa khóa vàng để các HTX khẳng định vị thế và bảo vệ thành quả sản xuất trong nền kinh tế thị trường.

Cách mạng hành chính

Câu chuyện HTX Bảo tồn và Phát triển Dược liệu Sóc Sơn tại Hà Nội vừa được Cục SHTT cấp chứng nhận đăng ký nhãn hiệu độc quyền cho thương hiệu chủ lực Trà Hoa Vàng Hakodae là một minh chứng rõ nét. Hay tại Lạng Sơn, HTX nông sản Toàn Thương cũng đã tạo nên một bước ngoặt lớn khi được cấp bằng độc quyền sáng chế cho quy trình sản xuất hồng Vành Khuyên treo gió vào năm 2026. Đây là những quả ngọt đầu mùa, khẳng định khu vực KTTT, HTX đã và đang thực sự quan tâm, chủ động tiếp cận nhằm hưởng lợi từ những điểm mới mang tính đột phá của Luật SHTT sửa đổi.

Để giải quyết được bài toán bảo hộ thương hiệu như HTX Sóc Sơn hay HTX Toàn Thương là cả một hành trình dài và điều này hoàn toàn có thể làm chùn bước các HTX khác nếu thủ tục hành chính vẫn còn rườm rà. Nhận diện rõ nút thắt này, sự chuyển biến tích cực từ Luật SHTT sửa đổi 2025 có hiệu lực từ ngày 01/04/2026 với những điểm mới mang tính đột phá đã mang lại một làn gió mới, tháo gỡ căn bản những rào cản về mặt thủ tục.

Số liệu thống kê mới nhất từ Cục SHTT thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan này đã tiếp nhận tới 89.816 đơn sở hữu công nghiệp, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 20,7% so với cùng kỳ năm trước. Điều này minh chứng cho làn sóng đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ của toàn xã hội, trong đó có khu vực KTTT, HTX đang ngày một gia tăng.

Đánh giá một cách khách quan, điểm sáng lớn nhất và mang tính đột phá trực tiếp hỗ trợ cho các tổ chức KTTT chính là chiến dịch cải cách hành chính quyết liệt, loại bỏ những thủ tục rườm rà, chồng chéo, giúp kéo giảm mạnh mẽ thời gian đăng ký và xử lý các vấn đề liên quan đến SHTT.

Cụ thể, thời hạn xử lý đơn đăng ký quyền sở hữu công nghiệp đã được rút ngắn đáng kể, trong đó thời hạn thẩm định nội dung đơn đăng ký giảm từ 18 tháng trước đây xuống còn 12 tháng đối với sáng chế, từ 7 tháng đối với đơn kiểu dáng công nghiệp, 9 tháng đối với đơn nhãn hiệu và từ 6 tháng đối với đơn chỉ dẫn địa lý xuống còn 5 tháng. Đồng thời, thời hạn công bố đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cũng được rút ngắn từ 2 tháng xuống còn 1 tháng kể từ ngày đơn được chấp nhận hợp lệ. Thời hạn công bố các quyết định liên quan đến văn bằng bảo hộ cũng được cắt giảm từ 60 ngày xuống chỉ còn 30 ngày.

Chính những cải cách mạnh mẽ này đã giúp tổng thời gian giải quyết các thủ tục hành chính liên quan trong 6 tháng đầu năm 2026 giảm từ 6.096 ngày xuống còn 2.719 ngày, tương đương với việc rút ngắn tới khoảng 55% thời gian chờ đợi của người dân và doanh nghiệp.

Sự tinh gọn này đã kéo theo chi phí tuân thủ thủ tục giảm hơn một nửa, từ mức 525,6 tỷ đồng xuống còn 247,7 tỷ đồng. Đối với một HTX quy mô vừa và nhỏ, việc tiết kiệm được một nửa thời gian chờ đợi và giảm đáng kể chi phí dịch vụ là một sự hỗ trợ vô cùng thiết thực, giúp họ chớp thời cơ và cơ hội từ thị trường nhanh chóng hơn.

Bên cạnh đó, Luật SHTT 2025 đã bổ sung quy định về mục tiêu chuyển đổi số toàn diện hoạt động SHTT thông qua việc ưu tiên phát triển đồng bộ hạ tầng số, dịch vụ trực tuyến, đầu tư tự động hóa quy trình nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ mới. Nhờ đó, trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hồ sơ về SHTT được tiếp nhận và xử lý trực tuyến luôn duy trì ở mức cao khoảng 80%, giúp xóa nhòa hoàn toàn khoảng cách địa lý.

Chia sẻ về tiện ích này, ông Trần Việt Côi, Giám đốc HTX Nông sản hữu cơ Bình Minh tại Tuyên Quang, hồ hởi cho biết giờ đây các HTX ở vùng cao Tuyên Quang hay vùng xa của Đồng bằng sông Cửu Long không còn phải vất vả nộp hồ sơ giấy như trước mà mọi thao tác từ nộp tờ khai, tải mẫu nhãn hiệu, theo dõi tiến độ thẩm định cho đến nộp phí đều có thể thực hiện mượt mà trên môi trường số thông qua máy tính hoặc điện thoại thông minh.

Nền tảng pháp lý này càng được củng cố vững chắc khi Kết luận số 51-KL/TW vào ngày 17/6/2026 về đẩy mạnh công tác SHTT phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới được ban hành, tạo ra bệ đỡ chính sách toàn diện để nâng cao hiệu quả bảo hộ, thực thi và khai thác tài sản trí tuệ, bảo vệ các thương hiệu nội địa trước những làn sóng tranh chấp khốc liệt.

Chiến lược cầm tay chỉ việc 

Để đưa những quy định thông thoáng của Luật SHTT sửa đổi cùng những thành quả cải cách hành chính thực sự đi vào đời sống sản xuất của khu vực KTTT, thời gian qua, hệ thống Liên minh HTX Việt Nam và các cơ quan liên quan tại một số địa phương đã phối hợp triển khai một chiến lược chuyển giao kiến thức mang tính cầm tay chỉ việc. Phương thức tiếp cận này giúp các HTX chủ động xây dựng được một quy trình xác lập quyền SHTT khép kín, an toàn và nhanh chóng nắm bắt được các điểm mới của luật.

Minh chứng điển hình như trong tháng 6/2026, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên phối hợp cùng Liên minh HTX tỉnh đã tổ chức thành công hội nghị triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật SHTT cho các doanh nghiệp và HTX trên địa bàn. Tại đây, các mô hình thành công đã chia sẻ những bài học kinh nghiệm rất đắt giá.

Là một mô hình KTTT đã chú trọng đến SHTT và gặt hái được những thành công, HTX Chè Hảo Đạt tại Thái Nguyên đã trở thành nguồn cảm hứng lớn cho các HTX khác học tập. Đại diện HTX chia sẻ rằng, nhờ chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể từ sớm và liên tục cải tiến kiểu dáng công nghiệp cho các dòng hộp quà tặng cao cấp, sản phẩm chè của HTX không chỉ nâng cao được giá trị kinh tế lên từ 30% đến 40% mà còn tự tin xuất hiện đường đường chính chính trên các sàn thương mại điện tử lớn.

Quan trọng hơn, việc sở hữu văn bằng bảo hộ độc quyền đã giúp HTX loại bỏ hoàn toàn rủi ro bị các đối thủ cạnh tranh không lành mạnh làm nhái, làm giả thương hiệu, bảo vệ trọn vẹn uy tín sản phẩm trên thị trường.

Rõ ràng, khi tài sản trí tuệ được kích hoạt, trân trọng và bảo vệ đúng cách sẽ tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ, giúp nâng tầm giá trị và vị thế cho nông sản Việt Nam khi vươn ra thị trường quốc tế.

Luật SHTT sửa đổi và các văn bản hướng dẫn liên quan cùng những nỗ lực cắt giảm đáng kể thời gian thủ tục hành chính của cơ quan quản lý đã mở sẵn một hành lang pháp lý cho khu vực KTTT, HTX. Vấn đề cốt lõi còn lại nằm ở sự thay đổi tư duy từ chính các vị chủ tịch, các giám đốc HTX. Chỉ khi nào mỗi HTX chủ động xem quyền SHTT là chiếc khiên bảo vệ kiên cố và là khối tài sản vô hình vô giá để đầu tư chiến lược dài hạn, lúc đó nông sản Việt, thương hiệu Việt mới có thể vững vàng vươn ra biển lớn mà không sợ bị tổn thương bởi các vụ tranh chấp pháp lý.

Tùng Lâm