HTX Môi trường và đô thị xã Phong Hiền hoạt động như một doanh nghiệp độc lập, lấy lợi ích kinh tế làm chính, công việc chủ yếu là quản lý công tác thu gom rác thải trên địa bàn toàn xã và các xã lân cận; trồng rau sạch và lúa hữu cơ.

Giảm sự thiếu hụt phân bón hữu cơ

Qua khảo sát quá trình thu gom phân loại và xử lý rác thải của HTX cho thấy HTX đã tận dụng được lượng chất thải sinh hoạt để sản xuất thành phân hữu cơ.

Tuy nhiên, do công nghệ và thiết bị còn thiếu, nên hiệu quả không cao, chưa tận dụng được triệt để nguồn chất thải hữu cơ để phục vụ cho sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Năng lực xử lý rác thải của HTX hầu như không có, chủ yếu vẫn bằng biện pháp chôn lấp tạm thời.

Trước thực trạng trên, năm 2016, Trung tâm KHCN&MT đã hỗ trợ xây dựng mô hình xử lý chất thải sinh hoạt hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp cho HTX. Đến nay, mô hình đã phát huy hiệu quả tích cực, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội và môi trường cho HTX.

Ths. Khoa học Môi trường Nguyễn Tiến Dũng cho biết: Nhóm thực hiện nhiệm vụ đã hỗ trợ HTX xây dựng tài liệu hướng dẫn thành viên và người lao động của HTX về cách thức phân loại rác, xử lý rác; giới thiệu một số phương pháp xử lý chất thải sinh hoạt hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp thành phân hữu cơ sinh học tại Việt Nam; lựa chọn quy trình công nghệ xử lý chất thải sinh hoạt hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp và hướng dẫn kỹ thuật vận hành dây chuyền thiết bị xử lý chất thải sinh hoạt hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp cho các cán bộ kỹ thuật của HTX.

Bên cạnh đó, Trung tâm đã hỗ trợ một phần kinh phí cho HTX thông qua việc cung cấp chế phẩm sinh học, máy móc thiết bị như chế phẩm vi sinh vật, xe phân loại rác, máy cắt nguyên liệu, máy nghiền, máy trộn, băng tải và máy khâu bao.

Sau 2 năm triển khai, mô hình đã góp phần nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý HTX trong công tác quản lý, xử lý chất thải rắn, đồng thời giúp cho cộng đồng tiếp nhận thêm một công nghệ xử lý chất thải sinh hoạt hiệu quả thông qua việc tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho thành viên HTX.

Cần nhân rộng mô hình

Mặt khác, công nghệ xử lý rác thải đã tạo ra một nguồn phân bón hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp tại địa phương, góp phần giảm bớt sự thiếu hụt lượng phân bón hữu cơ hiện nay cho đồng ruộng, giảm bớt lượng phân bón hóa học nhập ngoại.

Trước đó, do thiếu nguồn kinh phí dẫn đến tình trạng trang thiết bị phục vụ công tác thu gom, vận chuyển của HTX còn rất hạn chế, điều này đã làm ảnh hưởng lớn đến năng lực hoạt động của HTX.

Các thiết bị của HTX tương đối hạn hẹp, gồm: 1 xe vận chuyển rác loại 5 tấn, 3 xuồng thu gom rác, 7 xe đẩy tay và 117 thùng đựng rác. Tần suất thực hiện công tác thu gom, vận chuyển rác thải bình quân khoảng 8 chuyến/tuần. Số lượng rác 5 tấn/chuyến.

Rác thải sau khi tập kết tại vị trí cố định được xe chở rác của HTX vận chuyển đến cơ sở xử lý. Tại đây, rác thải được phân loại thành rác vô cơ và hữu cơ. Rác hữu cơ được dùng để ủ làm phân bón, rác vô cơ được xe chở rác vận chuyển ra đỗ tại bãi rác của huyện Phong Điền.

Qua số liệu khảo sát của Trung tâm KHCN&MT, các HTX dịch vụ môi trường tại miền Trung cũng chủ yếu được trang bị và sử dụng các thiết bị thô sơ, lạc hậu với xe đẩy tay chiếm 55%, xe ba bánh chiếm 30%, xe công nông chiếm 25% số HTX được khảo sát.

Đối với xe ôtô vận chuyển rác, hiện chỉ có 30% số HTX được khảo sát có sử dụng. Với trang thiết bị như vậy sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến công tác thu gom, vận chuyển của các HTX. Đây là hiện trạng của hầu hết các HTX dịch vụ môi trường hiện nay.

Ths. Lê Tuấn An - Chủ nhiệm nhiệm vụ của Trung tâm KHCN&MT, khẳng định: “Để có thể áp dụng và nhân rộng mô hình HTX dịch vụ môi trường ra nhiều địa phương trên cả nước, các cơ quan quản lý nhà nước cần phải có sự đánh giá cụ thể từ những mô hình đã và đang hoạt động, từ đó làm cơ sở để áp dụng phổ biến mô hình ra nhiều địa phương khác”.

Hà Xuyên