Thống kê trong hai tháng đầu năm 2017 cho thấy những tín hiệu lạc quan từ kim ngạch xuất khẩu khi ước đạt 27,3 tỷ USD, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, kim ngạch xuất khẩu của khu vực 100% vốn trong nước ước đạt 7,6 tỷ USD (tăng 12,2%) và khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 19,7 tỷ USD (tăng 16,8% so với cùng kỳ năm 2016).

25 mặt hàng trên tỷ đô

Qua hai tháng, có thêm ba mặt hàng với kim ngạch xuất khẩu vượt 1 tỷ USD. Cụ thể, sau hai tháng, mặt hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng với kim ngạch xuất khẩu đạt 1,927 tỷ USD; phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 1,050 tỷ USD; mặt hàng gỗ và sản phẩm gỗ, với giá trị xuất khẩu đạt 1,009 tỷ USD.

Đứng đầu các mặt hàng xuất khẩu tỷ đô trong hai tháng qua vẫn là điện thoại các loại và linh kiện, ước đạt 4,83 tỷ USD (tăng 2,6% so với cùng kỳ năm 2016). Mặt hàng dệt may cũng được cho là khả quan khi đạt 3,657 tỷ USD, tăng 12,2%.

Nhìn lại năm 2016 vừa qua, theo số liệu từ Bộ Công Thương, sẽ thấy cả nước có 25 mặt hàng với kim ngạch xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD so với 23 mặt hàng của năm 2015.

Theo đó, các doanh nghiệp trong nước chiếm tỷ trọng 28,4%, ước đạt 50,04 tỷ USD, tăng 4,8%, các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (không kể dầu thô) chiếm tỷ trọng 70,22%, ước đạt 123,55 tỷ USD, tăng 11,8% so với năm 2015.

Những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn và tốc độ tăng cao là điện thoại các loại và linh kiện ước đạt 34,5 tỷ USD, tăng 14,4%; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện ước đạt 18,5 tỷ USD, tăng 18,4%. Nhóm hàng nông – thủy sản ước đạt 22,14 tỷ USD, tăng 7,5% so với năm 2015.

Quan sát cơ cấu thị trường xuất khẩu, giới chuyên gia cho rằng kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường truyền thống là châu Á, châu Âu và châu Mỹ tiếp tục có tăng trưởng dương trong năm vừa qua.

Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường châu Mỹ tăng cao nhất, tăng 13,2%, tiếp đến là thị trường châu Âu tăng 11,3%. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường châu Á ước đạt 85,2 tỷ USD, tăng 6,9%.

Trong khi đó, xuất khẩu sang thị trường châu Phi và châu Đại Dương có sụt giảm, cụ thể: kim ngạch xuất khẩu sang thị trường châu Đại Dương ước đạt 3,23 tỷ USD, giảm 0,1%; sang thị trường châu Phi ước đạt 2,2 tỷ USD, giảm 8%.

Thị trường Hoa Kỳ vẫn tiếp tục dẫn đầu với 38,1 tỷ USD, tăng 14% so với năm 2015. Tiếp đến là thị trường EU đạt 34 tỷ USD, tăng 10%; Trung Quốc đạt 21,8 tỷ USD, tăng 27,4%; Nhật Bản đạt 14,6 tỷ USD, tăng 3,4%; Hàn Quốc đạt 11,5 tỷ USD, tăng 29%; riêng xuất khẩu sang thị trường ASEAN đạt 17,4 tỷ USD, giảm 4,7%.

Việt Nam cần hướng tới các ngành hàng tỷ đô mà ta có lợi thế và còn dư địa cho tăng trưởng xuất khẩu

Hướng tới thị trường có các FTA

Phân tích của Bộ Công Thương cho thấy, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục đóng góp chủ yếu vào tổng kim ngạch xuất khẩu trong thời gian qua và chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam theo hướng các sản phẩm có hàm lượng chế biến cao hơn. Giá xuất khẩu của nhóm tăng nhẹ trong bối cảnh giá của các nhóm hàng hóa khác giảm cũng đã đóng góp vào tăng xuất khẩu chung của nhóm.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận xuất khẩu vẫn tăng trưởng chủ yếu ở nhóm hàng do khối doanh nghiệp FDI sản xuất, khi nhóm này có sự biến động, ít nhiều cũng ảnh hưởng đến việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu chung của cả nước.

Để thúc đẩy thêm nhiều mặt hàng xuất khẩu tỷ đô trong năm 2017, giới chuyên gia khuyến nghị, cần nâng cao chất lượng những mặt hàng vốn đã đạt kim ngạch xuất khẩu tỷ đô trong thời gian qua nhằm vượt qua hàng rào về tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng của nước nhập khẩu, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm xuất khẩu.

Hơn nữa, cần tăng khả năng tìm kiếm, mở rộng thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu, hướng tới các thị trường là đối tác có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam, hướng tới các ngành hàng tỷ đô mà ta có lợi thế và còn dư địa cho tăng trưởng xuất khẩu.

Về phía Bộ Công Thương, cũng cần lựa chọn một số mặt hàng tiềm năng để thiết kế và thực hiện các chương trình xúc tiến thương mại riêng cho những mặt hàng này vào các thị trường. Nhất là cần sớm triển khai Đề án “Thúc đẩy các doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp mạng phân phối nước ngoài giai đoạn đến năm 2020”.

Đối với những doanh nghiệp xuất khẩu trong nhóm các mặt hàng tỷ đô cũng cần nắm vững những ưu đãi từ các FTA để có hướng tận dụng các ưu đãi đó, nhất là về quy tắc xuất xứ và biện pháp để đáp ứng quy tắc xuất xứ. Đồng thời, phía doanh nghiệp xuất khẩu phải nắm vững cách phòng tránh, xử lý các tranh chấp thương mại cũng như kiện bán phá giá tại các thị trường trọng điểm.

Thanh Loan